Nieuwe kinderboeken

Deze maand: slechts één teleurstelling maar verder louter aanraders. Plus een mini-special over kinderliedjes.

Het klonk zo aantrekkelijk... (0-2)

Deze drie boekjes vormen het begin van een serie die speciaal gemaakt is voor de allerkleinsten. Uitgeverij Zwijsen kondigt ze op de volgende manier aan: "Ontwikkeld in samenwerking met deskundigen op het gebied van baby's en peuters en de Stichting Lezen.(...) Getest op veiligheid. Niet giftig. Wasbaar in koud water." Het klinkt bijna als reclame voor een huidverzorgingsproduct. Maar het wekte ook mijn nieuwsgierigheid. Die deskundigen hebben vast allemaal interessante educatieve dingen bedacht voor baby's die nog geen verhaal begrijpen.

Ongeïnspireerd
Dat bleek tegen te vallen. Zoals de titels al suggereren, staat in elk boekje een zintuiglijke waarneming centraal: voelen, horen en kijken. Dit is inderdaad iets wat aansluit bij de belevingswereld van baby's en dreumesen. Maar de uitwerking ervan is nogal ongeïnspireerd. Het lawaaiboek maakt bijvoorbeeld helemaal geen geluid. Je ziet een bal, daar staat "boem boem" bij. Een ballon met de tekst "ffft ffft". En een telefoon met "tring tring". Ik vraag me af voor wie ze die tekst erbij gezet hebben.

Het aaiboek is niet veel boeiender: je ziet een poes, een teddybeer en een schaap met een stukje opgenaaide vacht. Ook niet origineel meer. En het glimboek heeft op elke pagina iets glimmends. Zoals een kerstbal, een ster of een kraan. Het glimpapier was echter meteen al zo verfrommeld, dat het effect grotendeels verloren ging.

Wat mijn betreft hadden die deskundigen wel iets creatievers mogen bedenken om baby's te vermaken. De stijl van de illustraties is verder wel leuk. Grappige tekeningen en mooie heldere kleuren. En een feit is dat baby's dat aantrekkelijk vinden. Zelfs mijn kinderen, die eigenlijk al veel te oud zijn voor deze boekjes, komen er meteen op af als ze ze zien liggen.

Aandoenlijk stripverhaal (2+)

De mooiste peuterboeken zijn vaak die boeken waarin een simpel gegeven sterk is uitgewerkt. Een verhaal dat je in een paar woorden kunt navertellen. Maar met illustraties die zo prikkelend zijn dat ze je uitnodigen er zelf nog duizenden verhalen omheen te verzinnen. Zo'n boek is Knuffel.

We zien een kleine chimpansee die alleen door het oerwoud wandelt. Hij passeert een moeder-olifant die haar baby knuffelt. Twee slangen die elkaar teder omslingeren. Een leeuwin die met haar jongen stoeit.

Iedereen in het oerwoud heeft iemand om te knuffelen, behalve de chimpansee. Hij wordt steeds verdrietiger. Gelukkig vindt hij op het einde zijn moeder, die hem stevig in haar armen sluit. Daarna knuffelt hij nog even de slurf van de olifant die hem geholpen heeft zijn moeder te zoeken. En op het laatste plaatje knuffelen álle dieren elkaar.

Super-aandoenlijk maar niet klef
De enige woorden die in dit boek voorkomen, zijn "knuffel", "Sammie" en "mama". De plaatjes vertellen het verhaal, dat super-aandoenlijk is, maar niet klef. Dat komt doordat de vorm veel doet denken aan een stripverhaal, met tekstballonnetjes en zo nu en dan een reeks op elkaar volgende plaatjes waarmee beweging wordt gecreëerd.

Voor dynamiek zorgt ook het wisselende perspectief. Je ziet de dieren van veraf, van dichtbij, of van boven. De dieren hebben zoveel uitdrukking op hun gezicht, dat het voor zich spreekt wat ze voelen. Woorden zijn hier overbodig. En juist daardoor nodigen de plaatjes weer uit om er van alles zelf bij te vertellen.

Alledaagse dingen én grote thema's (4+)

Bob vindt een gewonde kraai die hij in een doos stopt om thuis te verzorgen. Zijn ouders willen de vogel vrijlaten als hij beter is. Maar Bob wil zijn vriend – die inmiddels Gerrit heet – niet meer kwijt. En het blijkt dat Gerrit ook gehecht is geraakt aan Bob. Want als die hem uiteindelijk toch loslaat, vliegt de kraai een paar rondjes, maar komt hij meteen weer terug. Een echte vriend!

Prachtig voorleesboek
Vriend! is een prachtig voorleesboek. Er worden heel alledaagse dingen beschreven uit een kleuterleven, maar tegelijkertijd gaat het over grote thema's. Zoals de betekenis van vriendschap en de dilemma's die een vriendschap met zich mee kan brengen. Bob wil Gerrit bijvoorbeeld niet loslaten omdat hij zoveel van hem houdt. Hij is bang om hem kwijt te raken. Maar Bob beseft ook dat hij juist een vriend zijn vrijheid niet mag ontnemen.

Een ander dilemma: Bob laat de vogel trots aan zijn beste vriendje zien, maar die blijkt bang voor de vogel te zijn. Voor wie moet hij kiezen?

Mijn vogels gingen dood, maar Gerrit niet
Het boek appelleert ook aan de wens van kleuters om groot en belangrijk te zijn. Bob vindt zélf een vogel, die hij zélf verzorgt. En het huisdier dat hij daardoor krijgt, is ook nog eens ontzettend trouw is. Dat wil ieder kind wel! Zelf redde ik om die reden ook regelmatig jonge vogels die uit het nest waren gevallen, of door een kat waren gepakt. Ze gingen helaas altijd dood. Gerrit niet en daarom is Bob een held.

Over de hele linie is die kleuterwereld prachtig neergezet. Met leuke dingen en nare dingen. En veel dingen die gewoon zijn zoals ze zijn. Dat probeert Bob weer aan zijn nieuwe vriend uit te leggen. "Dit is nou FOX kids.", zegt hij bijvoorbeeld. "Dit is de leukste tv, daarom mag het niet."

Echt een aanrader!

Verwarrend, bijzonder, en facinerend (10+)

Barre heeft een rotleven. Hij wordt door andere jongens voortdurend gepest en in elkaar geslagen. En zijn ouders werken ver weg in Nieuw Zeeland. Hij heeft alleen een oppas die bij hem in huis woont. Op een dag heeft Barre er zo genoeg van dat hij een hol in de tuin begint te graven.

Nachten en nachten werkt hij door. Het hol wordt steeds groter en verandert in een complete huiskamer. Barre besluit nooit meer zijn hol uit te komen. Hij wil niets meer met ander mensen te maken hebben; ze zijn gemeen en vervelend. Zelfs zijn ouders, die natuurlijk overkomen uit Nieuw Zeeland, kunnen hem niet van dit idee afbrengen. Barre blijft in zijn hol.

In verwarring
Op dit punt in het boek, begon ik in verwarring te raken. Op de achterflap staat namelijk dat het gaat over iets waar iedereen wel eens van droomt. Wordt daarmee bedoeld: een eigen hut maken die zo mooi is dat je er echt in kunt wonen?

Dat is inderdaad een wens van bijna ieder kind. Maar het verhaal dat ik las, ging over een kind dat zo depressief is, dat hij iedereen en alles afwijst. Zelfs het licht wil hij niet meer zien.

Inktzwart
Natuurlijk, het leven is niet alleen rozengeur en manenschijn en boeken die doen alsof dit wel zo is, zijn niet interessant. Maar een boek over iemand die het leven zo inktzwart ziet dat hij doet alsof hij dood is, is wel het andere uiterste. Naar mijn idee moet er in een kinderboek in ieder geval wel iets positiefs of opbouwends zitten.

Andere wending
Gelukkig krijgt het boek dan een andere wending. Barre ontmoet Sofie, die al net zo"n rotleven heeft als hijzelf. Zij is de enige die bij hem in zijn hol mag komen en hun vriendschap gaat over in liefde. Als ze met geweld hun hol uitgehaald dreigen te worden, vluchten ze samen weg.

De twee belanden in de Vogezen, waar ze diep in een bos, ver weg van iedereen, temidden van een paradijselijke natuur een nieuw onderkomen maken. Daar besluiten ze de rest van hun leven te blijven.

Uiteindelijk gaat het boek dus over twee mensen die weliswaar de maatschappij afwijzen, maar niet het leven en niet de liefde. Het boek blijkt dus toch een positieve boodschap te bevatten: volg je eigen weg. En word gelukkig.

Een bijzonder en fascinerend boek!

Mini-special: kinderliedjes

Peuters en kleuters zijn dol op verhaaltjes... én op liedjes. Vooral samen zingen is leuk. Maar welke liedjes dan, vraag je je als ouder af. De liedjes die ze op school of op de crèche leren, ken je vaak niet. En van je eigen kleuterschool-liedjes ben je de helft van de tekst en de melodie al weer vergeten.

Ter inspiratie volgen hier vier boeken met liedjes voor kleuters en peuters. Er is van alles wat: oud, nieuw, grappig en serieus. Alle boeken zijn voorzien van muziek-notatie en bij de meeste zit ook een CD. Zodat je weet hoe die liedjes ongeveer horen te klinken. Of om gewoon lekker naar de luisteren.

Alfabetisch én thematisch - handig!

In dit boek staan honderd bekende kinderliedjes op alfabetische volgorde. Het is een soort "Rijmpjes en versjes uit de oude doos" in een nieuw jasje. Met echte oudjes als "Daar zaten zeven kikkertjes" en iets nieuwere klassiekers, zoals "Een Nederlandse Amerikaan". Zo'n beetje elk liedje dat je je nog van vroeger herinnert, staat er wel tussen.

De liedteksten zij voorzien van illustraties van Klaas Verplancke, die beslist niet oubollig zijn. Achterin staat de muziek-notatie en een thematische indeling van de liedjes. Handig als je een lied voor een bepaalde gelegenheid zoekt, of de titel van een lied vergeten bent.

De melodie van de liedjes (op piano, zonder zang) is te horen op internet: http://www.pigmalion.be/oze

crèche- en kleuterschool-repertoire

Dit boek bevat een crèche-repertoire en een kleuterschool-repertoire. Ik kende ongeveer de helft van de liedjes, de rest is waarschijnlijk "van na mijn tijd".

Hoewel het omslag zegt dat het liedjes over de herfst en de winter zijn, is het gros ook prima te zingen in andere seizoenen. Zoals "In ied're kleine appel" en "Hansje pansje kevertje".

Door de vrolijke illustraties van Jolet Leenhouts en het feit dat kindlief veel van de liedjes waarschijnlijk kent, is het een erg gezellig boek.

Voor ouders die niet op de hoogte zijn van alle melodieën, staat achterin het boek de muziek-notatie. De CD die bij het boek hoort, moet er apart bijgekocht worden, maar is beslist de moeite waard. Alle liedjes worden gezongen in een rustig tempo door een warme heldere vrouwenstem en begeleid op gitaar. Erg prettig om naar te luisteren in vergelijking met die opgeschroefde kinderkoren die je ook wel eens hoort.

Christelijk geïnspireerd

Dit boek bevat ruim vijftig eenvoudige, christelijke geïnspireerde liedjes voor kleuters. Bij slechts een deel van de liedjes komt het christelijke element expliciet naar voren, het overkoepelende doel is 'zingeving'.

Dat betekent bijvoorbeeld: bedanken voor het lekkere brood, blij zijn omdat er iets leuks gebeurd is, een plaats vinden voor het verdriet van jezelf of van anderen, stilstaan bij (christelijke) feestdagen.

Bij elke tekst staat meteen de muziek-notatie en vaak een tip voor de situatie waarin het lied gezongen kan worden. Op de CD worden de liedjes gebracht door een Vlaams kinderkoor, begeleid door piano, fluit, triangel en belletjes. Erg zuiver, maar ook nogal tam.

Nieuw, creatief en sprankelend

Wie op zoek is naar iets nieuws, iets creatiefs en iets sprankelends, doet met 'Kriebel kriebel snorrebaard' een goede keuze. Het boek bevat per bladzijde een kort verhaaltje over het meisje Puck. Bij elke verhaal hoort een liedje over een dier.

Het zijn onbekende liedjes, dus je weet pas hoe het moet klinken als je de muziek-notatie achterin het boek leest. Maar de prikkelende titels helpen je al een flink eind op weg. Zoals: "Cavia. Een cha-cha-cha als ode aan de cavia". Of: "Ik ben een koe. Een vette blues die toch goed afloopt."

Bij het boek zit een CD die ook als cd-rom te gebruiken is. Het cd-rom gedeelte bevat kleurplaten, dierenmaskers, spel-tips en uitgebreide bladmuziek. Op de CD staan zowel de instrumentale versies (karaoke) als de gezongen versies van de liedjes.

Het luisteren is echt een feest. Want de liedjes bieden een bonte mix van instrumenten en muziekstijlen: blues, klassiek, zigeuner-muziek en nog veel meer.

Een swingend en inspirerend geheel!

Katinka Kersting
katinka@ouders.nl

Archief kinderboeken-recensies in de Leeszaal.