home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Kinderboekbesprekingen - archief   Kinderboeken - algemeen

Nieuwe kinderboeken Katinka Kersting 2 november 2001 Deze maand: Katinka's keus van nieuwe boeken voor alle leeftijden, plús speciale tips voor veellezers én een mini-special over ADHD. Recht-toe-recht-aan eendje (1+) Welterusten, Doedoe! Annette Swoboda Sjaloom, 2001 ISBN 90 6249 390 4 f.9,90 Geen toeters en bellen, maar gewoon een recht-toe-recht-aan kartonnen boekje. Over het eendje Doedoe, dat al in vier eerdere boekjes figureerde. In dit deel zegt Doedoe welterusten tegen zijn schoenen, tegen de lamp en tegen de maan. Waarna hij zelf in slaap valt. Sommige boeken voor de allerjongsten lijken op het eerste gezicht leuk, maar blijken bij nadere beschouwing de plank net mis te slaan. De tekst kan bijvoorbeeld te moeilijk zijn in verhouding tot de plaatjes. Bij dit boekje is dat echter niet het geval; het lijkt niet zo bijzonder, maar alles klopt. De dingen die Doedoe gedag zegt, zijn voorwerpen die kinderen al op heel jonge leeftijd kennen. Het herhalende element in de zinnetjes is iets wat op deze leeftijd aanspreekt. En de opbouw – liever gezegd: de afbouw – van wakker naar slapen is natuurlijk heel handig als je het als verhaaltje bij het naar bed gaan leest. De illustraties zijn helder van kleur, maar niet fel. Het eendje is enigszins plukkerig en aandoenlijk. Kortom: gewoon een prettig boekje dat het goed doet bij kinderen. Lassa: een nieuwe held (2+) Lassa is jarig - ISBN 90 7568 920 9 Lassa gaat naar het ziekenhuis - ISBN 90 7568 918 7 Lassa heeft dorst - ISBN 90 7568 922 5 Klankboek van Lassa - ISBN 90 7568 929 9 Esther en Kirsten Plomp De Inktvis, 2001 f.25,- Afgelopen voorjaar verschenen de eerste twee boeken over Lassa en deze herfst weer twee. Het is een nieuwe serie voor peuters, die echt opvalt. De tekeningen zijn vrolijk, bont en een beetje eigenzinnig. De hoofdpersoon Lassa ziet eruit als een breedbek-kikker met piekhaar. Dat geeft helemaal niet, want ze spreekt erg tot de verbeelding. Misschien juist door dit anarchistische uiterlijk. In houding en mimiek worden talloze stemmingen uitgedrukt. Lassa is altijd in gezelschap van haar al even karaktervolle knuffel. Een soort kruising tussen een konijn en een varken. Kortom, met Lassa is een nieuw, aansprekende prentenboekpersonage gecreëerd. Educatief element Voor een sterk boek is alleen een goed personage niet voldoende. Er moet ook sprake zijn van een goed verhaal. Of, als de doelgroep daar nog te jong voor is, in ieder geval een duidelijk en origineel concept. En dáár schort het bij de Lassa-boeken helaas een beetje aan. Wel hebben de boeken een herkenbaar educatief element. Zo komen in het Klankboek kreten en geluiden aan bod die je in verschillende situaties kunt uiten: Joepie! Mmm! Weeeh!. In Lassa is jarig worden de getallen 1 tot men 10 behandeld. En in Lassa gaat naar het ziekenhuis wordt een ziekenhuisopname beschreven. Allemaal thema's die al vaak in peuter- en kleuterboeken aan bod komen, zonder dat er in dit geval iets verrassends aan toe wordt gevoegd. De onderwerpen zijn overigens gericht op nogal verschillende leeftijden. Het uiten van klanken veronderstelt een andere leeftijd dan het herkennen van getallen. Al me al kun je concluderen dat Lassa als personage veel in haar mars heeft, maar dat er nog veel meer uit te halen valt dan nu het geval is. Wie weet gebeurt dit in een volgend deel. Reizen door je gedachten (5+) Het hoofd van Marieke Tekst: Siska Goeminne Illustraties:Yvonne Jagtenberg Uitgeverij Hillen, 2001 ISBN 90 76897 02 6 f.28,50 Voortdurend komen er prachtige prentenboeken uit. Maar af en toe kom ik een boek tegen waarvan ik denk: dit is nieuw, dit is anders. Het hoofd van Marieke is zo'n bijzonder boek. Het boek gaat over wat er binnen in het hoofd van Marieke zit: haar gedachten. Het is knap hoe zoiets abstracts als 'gedachten' zo beeldend behandeld kan worden. Zonder iets af te doen aan het ongrijpbare, haast magische van 'gedachten'. Wat het boek in feite laat zien, is hoe spannend en veelzijdig gedachten zijn. Je kunt ze niet zien, maar ze zijn er wel. Altijd. Er zijn lieve gedachten, gemene gedachten, en heel ingewikkelde gedachten. Ze zijn er ook in de vorm van fantasieën, dromen of nachtmerries. Tot slot wordt ook nog duidelijk gemaakt dat je baas bent over je eigen gedachten. Je bepaalt zelf welke je prijsgeeft en welke niet. Prachtig samenspel Het geslaagde van dit boek zit 'm in het prachtige samenspel tussen heel direct taalgebruik en indringende illustraties. Samen geven zij een beeld van wat gedachten zijn, zonder dat beeld helemaal in te vullen. Dat moet jezelf doen. Het boek eindigt dan ook met de oproep aan kinderen om in hun eigen hoofd te kijken. Je kunt het boek zien als een soort reisgids waarmee kinderen samen met hun ouders hun eigen gedachtewereld kunnen gaan verkennen. Het clubjesgevoel (7+) Misschien is Lena op Lennart Kirsten Boie Ploegsma, 2001 ISBN 90 216 1893 1 f.25,90 Misschien is Lena op Lennart is een erg leuk boek voor kinderen die al redelijk kunnen lezen, maar nog niet zo heel ervaren zijn. De hoofdstukken zijn kort, de letters redelijk groot en het boek bevat veel illustraties. Verder is het een 'normaal' boek: de zinnen en woorden zijn niet extra kort of overdreven eenvoudig. Het boek kan daarom ook goed voorgelezen worden. De kans is echter groot dat kinderen dit boek veel liever zelf – in één ruk – uitlezen. Ten eerste is het thema 'verliefdheid' natuurlijk érg spannend. Ten tweede is het boek grappig en lekker geschreven. Het gaat over Lena, wier beste vriendin Katrien verliefd is. Lena heeft nooit zo over verliefd zijn nagedacht, maar het lijkt haar wel gezellig om samen met Katrien verliefd te zijn. Dus is zij op dezelfde jongen. Later sluit zich nog een vriendin bij hen aan. Maar de vierde mag niet meer meedoen met verliefd zijn, drie is zat. Het wereldje van zeven- à achtjarigen Het wereldje van zeven- à achtjarigen wordt heel treffend neergezet. Ze weten al voor een groot deel wat er te koop is in de wereld, maar geven daar hun eigen draai aan. Verliefd zijn betekent voor deze vriendinnen: achter het slachtoffer aanlopen en veel over hem praten. Het gaat daarbij meer om het clubjesgevoel dat zij samen hebben, dan om de jongen zelf. Lena vindt er al snel niet meer zo veel aan en besluit ermee te stoppen. Dat hele verliefdgedoe is maar onzin, vindt ze. Tot ze op voetbal een nieuwe jongen tegenkomt en meteen een knalrood hoofd krijgt... Over Lena verschenen ook: Alleen maar voetbal (getipt door de kinderjury) en Lena staat te trappelen. Deze herfst verschijnt Lena heeft een geluksbeugel. Genoeg te lezen dus, voor kinderen die vallen voor Lena. Lekker veel lezen (10+) Een groot nadeel van boeken is dat je ze op een gegeven moment uit hebt. Hieronder twee boeken waarvan na het eerste deel nog meerdere volgen. Voor kinderen die niet snel uitgelezen zijn. Het bittere begin Lemony Snicket Ploegsma, 2001 ISBN 90 216 1793 5 f.31,50 Het bittere begin is het eerste deel van de serie 'Ellendige avonturen' die in Amerika een hype is. Het boek begin met de waarschuwing dat wie van happy endings houdt, dit boek beter opzij kan leggen. Van het eerste tot het laatste deel (13!) zullen de hoofdpersonen alleen maar achtervolgd worden door rampspoed en ellende. De hoofdpersonen zijn drie weeskinderen: de geniale uitvindster Violet, de boekenwurm Claus en de bijtende baby Roosje. De serie wordt wel gezien als het Amerikaanse antwoord op de Engelse Harry Potter-success story. Oppervlakkig bekeken is dat ook zo. Deels door de hype die is ontstaan door een bepaald aantal delen in het vooruitzicht te stellen. En deels door de hoofdpersonen, die ondergebracht zijn bij een vreselijk familielid. Claus heeft bovendien zwart haar en een bril, hetgeen de Harry Potter-kenners niet onbekend voor zal komen. Verzet tegen de blije kinderboeken De Harry Potter-boeken zijn echter een stuk veelzijdiger. Het verhaal dat ten grondslag ligt aan Het bittere begin is erg dun, de karakters zijn een-dimensionaal en ondanks alle ellende wordt je niet echt geraakt. Alleen de manier waarop dit verhaal is verpakt, geeft het boek wat extra sjeu. Werkelijk alle middelen zijn uit de kast gerukt om de zieligheid van de kinderen te benadrukken, zoals de waarschuwing vooraf en de ouderwetse pentekeningen waarmee het boek geïillustreerd is. 'Ellendige avonturen' profileert zich daarmee als een serie die zich verzet tegen blije kinderboeken met een goed einde. Bij tijd en wijle is die ironie best grappig, maar het is niet voldoende. Bovendien begrijp ik niet zo goed waar het verzet eigenlijk op gestoeld is. Naar mijn idee zijn dergelijke boeken allang een gepasseerd station. De Amerikaanse hype lijkt mij dan ook wat overdreven. Een eiland in zee Annika Thor Lemniscaat, 2000 ISBN 90 5637 241 6 f.30,75 Ook in dit boek raken de hoofdpersonen hun ouders kwijt, worden ze ondergebracht bij vreemden en krijgen ze flink wat ellende te verstouwen. Maar daarmee houdt de parallel met het vorige boek op. Een eiland in zee ráákt je. Het is indringend, rijk, en ontroerend. Het is 1939. De twee Joodse zusjes Nelli en Steffi worden vanuit Wenen naar Zweden gestuurd omdat de nazi's het de Joden steeds moeilijker maken. Hun ouders moeten achterblijven, omdat Zweden alleen kinderen als vluchteling opneemt. Nelli en Steffi gaan ervan uit dat de scheiding tijdelijk is, tot hun ouders een inreisvergunning voor Amerika hebben. Die laat echter veel langer op zich wachten dan gepland. Vreemd land De zusjes komen terecht in een vreemd land, waar ze niemand en kennen en waarvan ze de taal niet spreken. Tot overmaat van ramp worden ze ook nog eens in twee verschillende gezinnen geplaatst. Op een eiland dat bevolkt wordt door stugge, eenvoudige christelijke eilandbewoners. De cultuur-shock voor twee joodse stadsmeisjes van wie de vader arts is en de moeder een voormalig operazangeres, had niet groter kunnen zijn. Het perspectief in dit verhaal ligt bij de oudste zus Steffi. Je voelt mee met haar eenzaamheid en onzekerheid. Het valt haar zwaar een rol te vinden in de nieuwe situatie. Ze wordt voortdurend heen een weer geslingerd in een loyaliteitsconflict. Zo is ze gevlucht omdat Joden vernederd worden, maar zelf kijkt ze ook neer op de eenvoudige eilandbewoners. Ze voelt zich eenzaam en onbegrepen, maar kan het ook niet goed hebben als haar zusje wel goed aardt. Ze koestert het contact met haar ouders, maar durft niet eerlijk te zijn in haar brieven. Ze weet dat de Joden in haar vaderland het verschrikkelijk hebben, maar dat neemt niet weg dat het een persoonlijk drama is als zij een zwart gebreid badpak krijgt, in plaats van een kleurig glanzend badpak zoals de andere meisjes. Levensechte beschrijvingen Het boek vertelt een aangrijpend verhaal over twee meisjes die het slachtoffer zijn van de tijd waarin ze leven. Maar het gaat veel verder dan dat. Centraal staan de levensechte beschrijvingen van de gevoelens en gedachten van een dertienjarige die worstelt met het leven. En dat is iets van alle tijden. Hoe het verder gaat met Steffi is te lezen in het vervolg: De lelievijver. Begin volgend jaar komt deel drie De donkere diepte uit. Mini-special: twee boeken over ADHD (7+) Ze vinden me druk! Martine Delfos Trude van Waarden Producties, 2001 ISBN 90 755 645 11 f.19,90 De psychologe Martine Delfos begint haar boek met een inleidend hoofdstuk dat zich richt op ouders, verzorgers en leerkrachten. Hierin legt ze uit dat het een therapeutisch kinderboek is. Het is bedoeld om de problematiek rond ADHD en hyperactiviteit uit te leggen en bespreekbaar te maken, voor kinderen die er zelf last van hebben en voor hun leeftijdgenoten. Vervolgens wordt beknopt verteld wat ADHD is, wat het verschil is met 'gewoon' druk gedrag en hoe het probleem behandeld wordt. Tot slot worden suggesties gedaan voor hoe het boek gebruikt kan worden. Zoveel uitleg lijkt betuttelend, maar zo komt het niet over. De toon is helder en direct, zonder zweverig jargon. Het 'kindergedeelte' schetst de wereld van een aantal kinderen met ADHD of andersoortig druk gedrag. Dit gebeurt met taalgebruik dat dicht tegen de spreektaal aanligt. Op elke pagina wordt in een mini-hoofdstukje een bepaald facet van de problematiek belicht, zoals de voors en tegens van medicijngebruik, bezoekjes aan de therapeut, confrontaties met andere kinderen, concentratieproblemen op school en concentratiepieken bij het spelen van computerspelletjes. Toch wordt er nog genoeg niet gezegd, zodat het boek uitnodigt om er verder over te praten. Hoewel ik zelf geen ervaring heb met ADHD of ADHD-kinderen, lijkt me dat er een behoorlijk compleet beeld wordt gegeven van de problematiek. (10+) Joey vliegt uit de bocht Jack Gantos Lannoo, 2001 ISBN 90 209 4299 9 f.26,33 Joey, de hoofdpersoon van dit boek, is een jongen met ADHD over wie eerder al Joey slikte zijn sleutel in verscheen. In dit tweede deel heeft Joey zijn hyperactiviteit enigszins onder controle dankzij nieuwe medicijnen. Hij is zich er heel goed van bewust dat hij absoluut niet terug wil naar de oude situatie, waarin hij botste met alles en iedereen en voortdurend gepest werd. Toch stopt hij in de loop van het boek met zijn medicijnen, waarna de boel volledig uit de hand dreigt te lopen. De neerwaartse spiraal begint op het moment dat Joey voor een paar weken bij zijn vader gaat logeren. De bedoeling daarvan is om hem beter te leren kennen; de ouders van Joey zijn al tijden gescheiden. De hoge verwachtingen die Joey van de logeerpartij had, worden echter al snel de kop ingedrukt als blijkt dat zijn vader absoluut niet iemand is om tegen op te kijken. Zijn gedrag is nog tien keer drukker en onvoorspelbaarder dan dat van Joey, waardoor het leven van pa een zooitje is. Daarnaast heeft hij een drankprobleem. De oma die bij vader inwoont, maakt het boek er niet vrolijker op. Zij is krengerig, heeft zwaar long-emfyseem, loopt voortdurend met zuurstofflessen rond, maar paft er ondertussen lustig op los. Deze armoedige omstandigheden zouden nog enigszins goed gemaakt kunnen worden als er sprake was van een warm contact tussen vader een zoon. Maar dat is ook niet het geval. Pa is veel te veel met zichzelf bezig om zich werkelijk in zijn zoon te verdiepen. Feiten treurig, gebeurtenissen hilarisch De feiten zijn heel treurig, maar sommige gebeurtenissen zijn zo hilarisch, dat het boek ook weer grappig is. En ontroerend, omdat vader en zoon beiden blijven hopen op een ideale relatie en een dieper contact. Aan het einde is dat niet echt gelukt. Hard, maar wel realistisch. Al met al een boek dat indruk maakt en de problematiek rond ADHD breed belicht. Katinka Kersting