home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Kinderboekbesprekingen - archief   Kinderboeken - algemeen

Nieuwe kinderboeken Katinka Kersting september 2001 Deze maand: babyboeken die geluid maken, een poepboek van de Bekende Nederlander Bavo Galama, een boek om op te eten, en nog veel meer leesvoer (voor 0 tot 10+). Twee boeken die geluid maken (0-2) Ono eet (slaapt, speelt, etc.) Tekst en ill.: Guido Van Genechten Clavis, 2001 ISBN 90 6822 786 6 ƒ 10,80 Ono eet is een 'knisperboekje', een variant van de categorie 'stoffen babyboekjes'. Tussen de stoflagen is een materiaal aangebracht dat knispert als je het boekje beetpakt. Ik heb het getest op een baby van een half jaar en dat was een succes. Maar het was ook duidelijk dat het deze baby alleen om het geluid, het voelen en de kleuren ging. De plaatjes in dit boek zijn ingewikkelder en gedetailleerder dan de gebruikelijke dreumes-plaatjes, zoals de bal, de poes en de auto. Op elke pagina zie je de hond Ono die telkens iets anders eet of drinkt: soep met balletjes, een eitje, een boterham, een ijsje, een glas melk. Dit zijn dingen die een kind pas vanaf een jaar of twee echt goed herkent en kan benoemen. En voor hen is dit boekje eigenlijk weer te kinderachtig. De illustraties zijn van Guido van Genechten, die al talloze peuterboeken maakte. In dezelfde serie verschenen ook: Ono kleedt zich aan, Ono slaapt en Ono speelt. Groene Schuddebeer in de tuin Tekst: Fran Reynolds Illustraties: Luana Rinaldo Zirkoon, 2001 ISBN 90 5893 291 5 ƒ 13,12 Groene Schuddebeer in de tuin is een kartonnen boekje, uitgestanst in de vorm van een berenkop. In de oren zit een gat, waardoor de baby het goed vast kan pakken. Als je het boek heen een weer beweegt, rammelt het. Met andere woorden: dit boek is eigenlijk een rammelaar. De tekst en de tekeningen richten zich op kinderen van minstens twee. De hoofdpersoon is Schuddebeer: een onooglijk groen beertje dat staat afgebeeld in een reeks willekeurige situaties. Ze geeft de planten water, klimt op een klimrek en zet een hoed op. De situaties zijn te moeilijk voor een dreumes, maar ook een peuter zal er niet het enthousiaste gevoel van herkenning bij hebben. Daarvoor zijn de plaatjes te saai: steeds die lelijk getekende groene beer. Alleen de attributen wisselen. Bovendien zijn de attributen ook niet erg logisch gekozen: Schuddebeer speelt bijvoorbeeld met een hoepel. Welke tweejarige weet wat dat is? Kortom: dit boekje slaat nergens op. Tenzij je op zoek bent naar een rammelaar. Twee keer potje (2+) Kleine Thomas - Help, ik moet poepen! Bavo Galama Lifetime, 2001 ISBN 90 215 9775 6 ƒ 24,90 Bavo Galama is behalve cabaretier, acteur en programmamaker ook vader van drie kinderen. Zijn ervaring is dat 'het voorleesmoment' zich goed leent om allerlei dingen te bespreken met je peuter. Dat inspireerde hem tot het schrijven van een serie boeken waarin telkens het aanleren van een bepaalde vaardigheid centraal staat. Meestal gaat het aanleren van vaardigheden niet helemaal vanzelf. Er kunnen allerlei onzekerheden en angsten opspelen en deze boekjes bieden dan een aanknopingspunt om daarop in te gaan. De hoofdpersoon is kleine Thomas, die in elk boek op de drempel staat van een nieuwe ontwikkelingsfase. Dit leidt tot allerlei gekke en herkenbare situaties. Aan het einde heeft hij de nieuwe vaardigheid geleerd en is hij 'groot'. Iets wat de meeste peuters graag willen zijn. In Help, ik moet poepen! staat zindelijk worden centraal. Jammer genoeg moet ik concluderen dat de theorie achter het boek me meer aanspreekt dan de uitwerking. Dat is echter vooral een kwestie van smaak. De illustraties zijn mij te cartoon-achtig en de tekst wat te gemaakt grappig in een net niet helemaal lekker lopend rijm. Aan de andere kant: wat voor een volwassene te min kan zijn, kan voor een kleuter heel geslaagd zijn. Er is al minstens één vier-jarige (uit de gelederen van de redactie) die verslaafd is geraakt aan de poepende Thomas. Potverdrie Verginia Miller Zirkoon, 2001 ISBN 90 5893 162 5 ƒ 17,08 Totaal anders van sfeer dan 'Kleine Thomas' is dit kartonnen boekje over het beertje Bartolomeus. Het is in al zijn eenvoud heel aandoenlijk. Bartolomeus wordt wakker. Zijn vader Eduard vraagt of hij op het potje moet. Bartolomeus is een opstandige peuter en wil niet; hij schopt het potje omver. Pa wordt boos, waarna Bartolomeus tevergeefs probeert om toch iets op het potje te doen. Pa is inmiddels bijgetrokken en zegt: "Geeft niet, ga maar spelen, maar blijf wel in de buurt". Maar zodra Bartolomeus buiten is, moet hij opeens toch. Hij rent en rent en is nog net op tijd bij zijn potje. De schrijfster/illustratrice van dit boek verstaat de kunst van het weglaten. In een paar zinnen en vrij eenvoudige tekeningen worden wel vijf verschillende gemoedstoestanden neergezet die allemaal te maken hebben met deze herkenbare potjes-situatie. En dat terwijl Bartolomeus zelf niets anders zegt dan "nah". Een woordje dat van alles kan uitdrukken en in elke situatie gebruikt wordt. Net zo veelzijdig wordt een heerlijke vaderbeer neergezet. Het ene moment buldert hij zijn kind met strenge stem een vermaning toe. Even later is hij weer de zachtheid zelve, terwijl hij ondertussen de afwas doet. Hij verenigt als het ware de traditionele vader- en moederrol in één persoon. Maar hij is vooral een ouder die garant staat voor veel warmte en geborgenheid. Het boek eindigt dan ook met een enorme dikke berenknuffel. Kunstzinnig (4+) Doortje en de vogel Karin Borgman en Jan Daalman Piramide, 2001 ISBN 90 245 4125 5 ƒ 34,93 Twee jaar geleden verscheen van Karin Borgman en Jan Daalman het prentenboek 'Drie mieren'. Een boek dat door de prachtige houtsnedes direct opviel tussen alle andere boeken die op de redactie binnenkomen. Later kreeg ik spijt dat ik daar toen geen aandacht aan had besteed. Gelukkig kwamen de makers onlangs met een tweede prentenboek: Doortje en de vogel. Boeken zoals deze verdienen gewoon de aandacht. Ook de illustraties in het nieuwe boek zijn houtsnedes, een techniek die je zelden aantreft in kinderboeken. Het is daarom even wennen; ze zijn iets 'moeilijker' dan de meeste kinderboeken-illustraties. Deels omdat de techniek minder vertrouwd is, deels omdat ze zwart-wit zijn. Bij een eerste aanblik zijn de illustraties zeker mooi, maar eigenlijk moet je ze iets langer bekijken om ze echt de volle lading te laten krijgen. En dan zijn ze heel intensief, heel krachtig, een tikje mysterieus en trekken ze je mee het verhaal in. Eerder een 'kunst-kijkervaring' dan vrijblijvend plaatjes kijken. Het verhaal vertelt een soort sprookje over Doortje en een vogel die gevangen zit, maar aan het einde – mede dankzij Doortjes hulp – de vrijheid tegemoet vliegt. Het verhaal op zich is niet zo heel bijzonder, maar wordt wel mooi verteld. Het zijn vooral de illustraties die dit boek speciaal maken. Fantastisch dat er boeken zijn die iets totaal anders bieden dan de rest. Een verrijking van het aanbod. Een boek om op te eten (6+) Wat is er toch met Lola Fink? Tekst en illustraties: Ceseli Josephus Jitta Zirkoon, 2001 ISBN 90 5893 221 4 ƒ 28,10 Stel, je krijgt een schaal met snoepjes voorgeschoteld: dropjes, hartjes, pepermuntjes, Smarties en één bonbon in een prachtig papiertje. Dit boek is die bonbon. Het ziet er super-verleidelijk uit. Zodra je het ziet, wil je het hebben. De afbeelding op deze web-pagina doet wat dat betreft geen recht aan het origineel: de letters van de titel zijn gedrukt in fel, glanzend, knalroze folie. Spetterend! Het boek gaat over meneer Fink, die nogal onder de plak zit bij zijn vrouw Lola, van wie hij toch zielsveel houdt. Alleen de laatste tijd doet ze zo vreemd. Ze maakt aldoor schoon, kookt nooit meer lekker, en wil alleen rare dingen eten. Niet spelen, niet wandelen, niet knuffelen, alleen vroeg naar bed. Als meneer Fink er echt genoeg van heeft, besluit hij ergens anders te gaan wonen. Maar net als hij gesetteld is in zijn eigen huisje, komt Lola trots langs om hun pasgeboren baby te laten zien. Eind goed, al goed. Het verhaal springt op een charmante manier van de hak op de tak en heeft af een toe een absurdistische inslag. De illustraties sluiten hierbij aan. Ze zijn heel afwisselend, kleurrijk en beeldend, met her en der 'iets raars'. Zo is er een prachtige illustratie van het kantoorgebouw waar meneer Fink werkt, dat afgebeeld is over de volle lengte (!) van de dubbele pagina. Je moet het boek dus een kwart slag draaien. Naast die enorme wolkenkrabber zie je een vrouw die half zo groot is als het gebouw. Ze heeft een sexy jurk aan en een ooglap voor. Wat ze daar doet, is een intrigerend raadsel. Soms zijn tekst en illustraties echt met elkaar vervlochten. Bijvoorbeeld als meneer Fink langs de waterkant zit om rust te krijgen, maar het gezeur van zijn vrouw niet uit zijn hoofd kan zetten. Op de illustratie zit Lola dan letterlijk in zijn hoofd. En de tekst "Naar bed, naar bed, morgen weer vroeg op!" is in de rand van zijn hoed geschreven. Kortom: na een kaft die al doet watertanden, volgt een inhoud die naar meer smaakt. Lekker gek en kritisch (8+) Hans en Grietje in Jimmie Jammie Bobbyland Karel Eykman De Harmonie, 2001 ISBN 90 6169 62 24 ƒ 24,90 Karel Eykman is inmiddels een veteraan van de kindercultuur. Niet alleen schreef hij talloze bekende kinderboeken, maar ook teksten en liedjes voor televisieprogramma's, zoals Sesamstraat en het Klokhuis Dit boek gaat over een bijdehante Grietje en een brave Hans, die tijdens een saai schoolreisje ontsnappen en terechtkomen in een pretpark. Het lijkt een droom, maar als snel ontmoeten ze de heks in de vorm van directrice Polly Pardon. Dan volgt een spannend maar ook komisch avontuur, dat is neergeschreven in een typische Eykman-taal: vlot en informeel met veel uitdrukkingen uit het jongeren-jargon. Het boek heeft duidelijk een maatschappijkritische tendens. Achter een façade van plezier schuilt een totaal andere werkelijkheid. Geld is het enige wat telt, het personeel wordt door een hard regime van strafmaatregelen de mond gesnoerd, kritisch denken en vragen stellen wordt direct afgestraft. Ook het publiek dat het pretpark bezoekt, wordt genadeloos neergesabeld als een horde volgevreten, fantasieloze, immer consumerende, maar nooit tevreden ouders met minstens even erge patat-vretende, zeurende, vette kinderen. Ik neem aan dat Eykman met deze tweede laag niet probeert duidelijk te maken dat pretparken louter verdorvenheid met zich meebrengen. De boodschap is – denk ik – dat je altijd kritisch moet blijven en je eigen oordeel moet vellen, ook al wordt iets met mooie praatjes goed verkocht. En als je erachter komt dat je het er niet mee eens bent, dat je dan de moed moet hebben om je te verzetten. Want dat is wat Hans en Grietje uiteindelijk natuurlijk doen. En aangezien Karel Eykman iets heeft met verliefdheid, eindigt het boek met de verkering van Hans en Grietje. In het Hofpleintheater in Rotterdam speelt tot 11 november de musical Hans en Grietje die – gedeeltelijk – gebaseerd is op dit boek. (Zie ook: onze Tips en Agenda van 15 september.) Vaderlandse geschiedenis (10+) Vals beschuldigd Joyce Pool Lemniscaat, 2001 ISBN 905637 319 6 ƒ 30,75 Onlangs las ik dat studenten getest waren op hun algemene ontwikkeling. Als het om politiek ging, scoorden ze goed. De kennis van de vaderlandse geschiedenis bleek echter matig. Wat dat betreft is dit een welkom boek. Het behandelt een van de beroemdste episodes uit ons verleden: de moord op Willem van Oranje. Het verhaal is ingebed in de belevenissen van Job Lukasz. Hij is met zijn ouders van Antwerpen naar Delft verhuisd, waar zijn vader stalmeester is van de Prins. Job droomt ervan om verder te leren en als secretaris of raadsheer de Prins bij te staan in de strijd tegen de Spanjaarden. De ironie van het lot wil echter dat Job tegen zijn wil betrokken raakt bij de moord op de Prins. Hij wordt zelfs beschuldigd van medeplichtigheid en gevangen gezet. Dit komt mede voort uit de behoefte van het volk om een zondebok te hebben; als zuiderling én katholiek is hij immers per definitie verdacht. Uiteindelijk komt Job vrij, maar hij is wel genoodzaakt de stad te verlaten. Het boek geeft – naast de belangrijkste feiten – een mooie beschrijving van het leven in die tijd. Wie in Delft woont, zal ook nu nog veel van de plekken die beschreven worden herkennen. Vals Beschuldigd is het eerste boek van Joyce Poolde en zit prima in elkaar. Een evenwichtige opbouw, vlot geschreven, de spanning blijft erin en is mooi gedoseerd. De enige kritiek die je kunt geven, is dat het – juist door dit hele gedoseerde – een béétje braaf is. Aan de andere kant: de geschiedenisleraar moet wel erg boeiend kunnen vertellen, wil hij zijn les spannender maken dan dit boek.