home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Kinderboekbesprekingen - archief   Kinderboeken - algemeen

Nieuwe kinderboeken Jacqueline Eckhardt oktober 2003 Deze maand een aantal enthousiaste recensies met een knipoog naar het kinderboekenweek-thema "Diep in het bos...". Maar natuurlijk ook mooie boeken die daar los van staan. Het boek van de maand is deze keer niet één boek maar twee boeken (van dezelfde schrijver). Voor kinderen die moeite hebben met lezen, bijvoorbeeld door dyslexie of door een taal-achterstand. De rode vogel (5+) De rode vogel Tekst: Astrid Lindgren Ill.: Marit Törnqvist Uitgeverij Querido, 2003 ISBN 90-451-0048-7 EUR 13,95 Een heel mooi bos-prentenboek! "Een beetje zielig middenin, maar wél met een lief einde", volgens mijn zoontje Senne (van bijna 5). Hij kan er niet genoeg van krijgen. Astrid Lindgren schreef het verhaal al in 1959. In 1992 verscheen het bij uitgeverij Ploegsma. En begin vorige maand lanceerde Querido dit prentenboek. Mét tekeningen van Marit Törnqvist, die vaker Astrid Lindgren illustreerde. Het verhaal speelt in de "tijden van de armoede". De weeskinderen Anna en Mattias vinden onderdak bij een boer, maar moeten keihard werken voor de kost. Ze dragen lompen in plaats van kleren en eten koude aardappelen. Hun leventje wordt somber en grijs. Zelfs op school, waar Anna en Mattias zich zo op hadden verheugd, is het leven zwaar. Ze worden uitgescholden voor "armoedzaaiers". Op een dag in de winter, als de kinderen door het ijskoude bos van school naar huis lopen, kan Anna echt niet meer. "Er is niets leuks in mijn leven, ik wou dat ik voor de lente dood was", zegt ze tegen Mattias. Op dat ogenblik zien ze de rode vogel. Ze besluiten hem te volgen en dat brengt hen eindelijk naar een onverwacht mooi geluk. "De rode vogel" doet me denken aan het sprookje van "Het meisje met de zwavelstokjes". Het is een intens verhaal. Door de tekst, maar meer nog door de prenten van Marit Törnqvist. Je voelt de armoede, je voelt de wanhoop van de kinderen en de vrieskou in het bos. Natuurlijk blijft het daar niet bij. Naar het einde toe voel je op dezelfde intense manier de warmte en geborgenheid. Ook door de tekeningen van Törnqvist. Het prentenboek bevat vrij veel tekst (lekker!), maar als je het in kleine stukjes voorleest, dan kunnen kinderen vanaf 5 jaar het goed behappen. De groteren lezen het vanaf 7 jaar zelf. Astrid Lindgren en Marit Törnqvist zijn al vaker met hun creaties in de prijzen gevallen. "De rode vogel" is genomineerd door de stichting Nederlandse Kinderjury 2004. Mag ik een gooi doen...? De zeven veren van de papegaai (6+) De zeven veren van de papegaai Tekst: Paul Biegel Ill.: Annet Schaap Uitgeverij Holland, 2003 (heruitgave) ISBN 90-251-0804-0 EUR 9,90 Paul Biegel, een van onze bekendste kinderboekenschrijvers, hield zelf helemaal niet van lezen. Hij speelde liever buiten. Alleen de sprookjes van Grimm en de avonturenverhalen van Jules Verne las hij graag. Dat is te merken. Vrijwel al zijn kinderboeken kenmerken zich door een hoog sprookjes-achtig gehalte. Zo ook "De zeven veren van de papegaai". Een aanrader. Annet Schaap doet er met haar tekeningen nog een schepje (sprookjes)-suiker bovenop. Elke spread (linker en rechter pagina) laat wel een schets van een bijzonder avontuur zien. Ergens in de kantlijn, of linksboven in de hoek. Het maakt de belevenissen van de kinderen Doenja en Jorkos nog sprekender, terwijl het verhaal op zich ook al van de pagina's spat. Doenja en Jorkos wonen met hun vader en moeder aan de rand van een groot bos. Op een dag komt vader, die houthakker is, niet meer terug uit het bos. Hij is gevangen door de Nevelkoningin. Zij laat hem alleen vrij in ruil voor zeven kleurige veren van de bonte papegaai. Doenja en Jorkos gaan op zoek naar de papegaai en dat voert hen over zeeën, door bergen en woestijnen en langs een drukke stad. Een voor een krijgen ze de veren te pakken, maar nét als de kinderen ze allemaal hebben, blaast de wind er eentje weg... "De zeven veren van de papegaai" is een ouwetje van Paul Biegel. In 1975 voor het eerst verschenen en inmiddels zijn we al bij de achtste druk. Omdat het verhaal gewoon nooit verveelt. En we bovendien nieuwe woorden blijven leren. Bij Paul Biegel suizelen de bladeren namelijk van de bomen. Meis en Manneke en de stastoel (7+) Meis en Manneke en de stastoel Tekst: Patricia Kuiper Ill.: Judith Ten Bosch Uitgeverij Leopold bv, 2002 ISBN 90-258-3596-1 EUR 11,95 Ik ben jaloers op het idee dat Patricia Kuiper had toen ze dit sprookjesverhaal schreef. Het is origineel, inspirerend en goed uitgewerkt. Meis (een meisje) en Manneke (een jongetje) doen alles samen. Meis verzint en Manneke maakt, zo gaat het altijd. Op een dag maakt Manneke een toren van stoelen. Meis noemt het een sta-stoel: wie erin zit, staat overal boven. Boven de huizen, de mensen, de zorgen en de regels. Maar de mensen in het dorp vinden het helemaal niet goed dat ze boven de regels staan. Dus verhuizen Meis en Manneke naar het bos, waar het lang duurt voor ze zich thuis voelen. Dat gebeurt pas als ze Maan, de boskat, leren kennen. Die laat hen ook de waarde van de sta-stoel inzien. Een inspirerend thema, dat ook volwassenen zou kunnen aanspreken. Patricia Kuiper slaagt er echter wondergoed in haar idee te vertalen naar de allerjongste lezers. Voorlezen kan vanaf 4 jaar en is een groot succes. Mijn eigen kinderen hebben inmiddels hun eigen sta-stoelen gecreëerd. Als ze daarin zitten, dan staan ze even boven alle mensen en moeilijke dingen van alledag. Het Kattenmoedertje (8+) Het Kattenmoedertje Tekst: Maarten Jagermeester Ill.: Gerd Stoop Standaard Uitgeverij, 2003 (heruitgave) ISBN: 90-02-21490-1 EUR 7,95 Het Kattenmoedertje is een grappig boekje dat je in één adem uitleest; vooral omdat het onderwerp zo klein is. En zo herkenbaar, want het is een onderwerp waar ieder kind wel eens van droomt. Ooit stiekem gehoopt of hevig gewenst dat de moeder van een baby-katje, baby-hondje, baby-eekhoorn of baby-merel dood zou gaan, zodat jij het "arme" weesje zelf kon grootbrengen? Ik wel, maar het is me nooit gegund. Isabelle uit het verhaal van Maarten Jagermeester overkomt het wél... Oom Wout, dierenarts, belt op een dag aan met twee jonge weespoesjes onder zijn jas. Isabelle mag ze opvoeden en dat doet ze met hart en ziel. De katjes Tigra en Dommel groeien op, maar onderweg gebeurt er heel wat. Isabelles vader wil maar één katje houden, Tigra en Dommel worden achterna-gezeten door een jager, en Dommel raakt zoek in het bos. Misschien meer een boekje voor meisjes dan voor jongens. Jongens vinden het, denk ik, een beetje zoet. En schrik niet van de ouderwetse woorden. Naar goed Vlaams taalgebruik komt Jagermeester rustig met muiltje (in de betekenis van bekje), gelaat, en het krieken van de ochtend. Ik stoorde mij daar niet aan. Integendeel; hippe woorden als "cool", "vet" en "kicken" leren we wel op straat. Doodgewoon magisch (10+) Doodgewoon magisch Tekst en ill.: Debi Gliori Vertaling: Tjalling Bos Uitgeverij Prometheus, 2003 ISBN 90-6494-051-7 EUR 16,95 Doodgewoon Magisch is een ontzettend grappig boek. Ik hou niet van slappe humor, maar om dit verhaal heb ik regelmatig hardop gelachen. Er gebeurt zoveel dat kort samenvatten moeilijk is. Ik zal een poging wagen. Het draait allemaal om de heksen-familie Strega-Borgia: vader Luciano, moeder Baci en de kinderen Titus, Pandora en Damp. Vader Luciano wordt door zijn nare broer gekidnapt. De rest van het eigengereide gezin raakt op alle mogelijke manieren in de problemen. Pandora tovert haar baby-zusje Damp per ongeluk om tot een molecuul. In de kelder ontdooit overgrootmoeder Strega-Nonna per ongeluk uit haar diepgevroren toestand. En de gerookte schelvis van kok Marie Bain maakt de drie monsters in het heksenkasteel ziek. Met alle gevolgen van dien. Tussendoor gebeuren er dingen die elke fantasie te boven gaan. Toch blijft het boek boeien omdat de werkelijkheid niet uit het oog wordt verloren. Titus krijgt niet via een tovertruc, maar via e-mail weer contact met zijn vader. En moeder Baci heeft alleen maar trek in patat, als zij op haar bezemsteel terugkeert van haar heksenschool. Debi Gliori heeft een knappe mix van fantasie en (moderne) werkelijkheid gemaakt. En ze is ook knap in haar woordkeus. Ik heb wel waardering voor zinnen als "Zijn neus liep als een Olympisch atleet" (Vader Luciano is verkouden). En "Don Lucifers harige neusgaten kwamen, zoals altijd, drie seconden voor de rest van zijn lichaam de kamer binnen". Het enige struikelblok zouden alle moeilijke namen van de ontelbare hoofdpersonen kunnen zijn. Maar ook daaraan is gedacht. Voorin zit een verklarende namenlijst waar je steeds op terug kunt vallen. Niet aarzelen; lezen dit boek, dat alleen al qua vorm een cadeautje is. Het kaft is van paars fluweel met zilver ingelegde letters en een vuurrode binnenkant. Heks-achtig mooi! Deel 2, Doodgewoon Geweldig, verschijnt najaar 2003. Boek van de maand Het boek van de maand is deze keer niet één boek maar twee boeken (van dezelfde schrijver), voor kinderen die moeite hebben met lezen. Voor dyslectische kinderen of kinderen met een taal-achterstand. Deze twee nieuwe boeken, van Casper Markesteijn, zijn niet direct terug te vinden op de lijst van boeken die aansluiten bij het thema van de Kinderboekenweek (Diep in het bos...) maar ze horen er wél op thuis. "Een schat in de Biesbosch" en "Storm in het bos" spelen zich allebei af in het bos. Maar er is nog iets anders. De boeken zijn speciaal ontwikkeld voor kinderen die moeite hebben met lezen. Omdat ze dyslectisch zijn, of omdat ze een taalachterstand hebben, of omdat ze door een andere oorzaak niet graag lezen. Dat mag voor ons natuurlijk nooit een reden zijn om het er dan maar bij te laten zitten. Alleen daarom al een prettig nieuw initiatief van uitgeverij De Inktvis! Een schat in de Biesbosch (9+) Een schat in de Biesbosch (9+) Tekst: Casper Markesteijn Ill.: Hester van de Grift Uitgeverij De Inktvis, Kokkel-reeks 2003 ISBN 90-75689-24-1 AVI-4, leeservaring D EUR 11,50 "Een schat in de Biesbosch" gaat over de buurjongens Luuk en Floor en hun klasgenootje Jara. Zij maken samen een vlot dat héél goed drijft en zo belanden ze middenin de Biesbosch. Als ze tijdens het picknicken plotseling gekraak horen, klimmen ze gauw in de hoogste boom. En dan zien ze onder zich een man met een schep wel héél geheimzinnig doen... Het verhaal begint ogenschijnlijk wat traag. Maar je moet even door de lay-out heen lezen. Elke regel bevat standaard één zin en dus oogt (en leest) het geheel wat staccato. Maar dat is nou precies wat de doelgroep vraagt. De zinnen en woorden zijn korter dan normaal voor kinderen in groep 6 het geval is. Markesteijn gebruikt vooral concrete woorden en er komen bewust niet veel personen in het verhaal voor. Het AVI-niveau (de leestechnische inhoud) is lager dan gewoonlijk en ook de vormgeving is aangepast. De tekst en illustraties zijn niet in zwarte, maar in blauwe inkt gedrukt op licht getint papier. Dat is rustiger voor de ogen, en met dat doel zijn ook het lettertype, de regelafstand en de regelbreedte uitgezocht. Op het verhaal zelf valt niets af te dingen. Het gaat over vriendschap en samen dingen beleven. Het is avontuurlijk en naar het eind toe ook spannend. Met recht een verhaal voor 9-jarigen (en ouder). Het is alleen ietsje anders opgeschreven dan normaal. Vaak vallen de kinderen die minder goed lezen juist tijdens de Kinderboekenweek buiten de boot. Daar hoort met de boeken van Casper Markesteijn echt een beetje verandering in te komen. Storm in het bos (9+) Storm in het bos Tekst: Casper Markesteijn Ill.: Helen van Vliet Uitgeverij De Inktvis, Kokkel-reeks 2003 ISBN 90-75689-29-2 AVI-5, leeservaring D EUR 12,50 Dit is deel 2 in de Kokkel-reeks voor moeilijk lezende kinderen. Ook geschreven door Casper Markesteijn en zo mogelijk nog beter geslaagd dan "Een schat in de Biesbosch". In dit boek zit de vaart er in hoofdstuk 3 – "Een boef met een pak" – al goed in. Frenk heeft niet veel vrienden, maar dan krijgt hij een nieuwe buurjongen: Marc. Marc komt, met zijn ouders, broer en zus, oorspronkelijk uit Algerije. Hij kent geweldige overlevingstrucs en vraagt Frenk mee te gaan naar het bos. Daar maken ze een kampvuur, bakken ze brood en verzamelen ze hout voor een boomhut. Maar als het plotseling gaat stormen, moeten ze ineens écht overleven... Mooi onderliggend thema is dat Marc nog altijd beter Frans dan Nederlands praat. Hij haalt de lidwoorden "de" en "het" door elkaar en bakt niets van onze zinsbouw. Marc zelf heeft daar helemaal geen last van. Het is een vrolijk joch dat er ongedwongen op los brabbelt en vol zelfvertrouwen de wereld tegemoet treedt. Marc haalt Frenk, die niets mankeert op taalgebied, uit zijn sociale isolement. Is dat niet een mooie opsteker voor kinderen die zelf ook (nog) niet zo bedreven zijn in taal? "Storm in het bos" heeft AVI-niveau 5. Een treetje hoger dan "Een schat in de Biesbosch", maar nog altijd lager dan het gangbare leesniveau voor 9-jarigen. Met dit boek kun je echter prima voor de dag komen, want het is verre van kinderachtig. Het verhaal is avontuurlijk en het boek ziet er stoer uit, met een spannende illustratie op het kaft en hippe tekeningen binnenin. En zelfs daarover is nagedacht. Want waar het in de tekst te ingewikkeld wordt, springt een tekening bij. Zo is bijvoorbeeld snel duidelijk dat het hoofdstuk over Leeuw eigenlijk over een poes gaat. Jacqueline Eckhardt Jacqueline Eckhardt (38) is tekstschrijver en ballet-docente. Ze is getrouwd met sport-journalist Dennis Jansen. Samen met hun drie kinderen – Senne (5), Pieter (4), Annebel (2) – en de valse kater Willem, leiden zij een hectisch leven in het oer-degelijke Westlandse tuindersdorp Kwintsheul. Na het verdwijnen van het plaatselijke postkantoor, de groenteman en de slager, maken zij zich nu hard voor het behoud van de bibliotheek, met een grote collectie kinderboeken. Vanaf april 2003 schrijft Jacqueline de kinderboek-recensies voor Ouders Online.