home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Voorpublicatie: De gave van het moederschap 13 september 2002 De gave van het moederschap kreeg in de oorspronkelijk Engelstalige versie de ondertitel '10 Truths for Every Mother'. Tien waarheden als een koe voor moeders. En inderdaad: tien universele waarheden, of cliché's zoals u wilt, heeft de schrijfster als leidraad genomen voor dit boek. Een kind verandert je leven. Moederschap is een ervaring die met niets te vergelijken is. Een moeder speelt vele rollen. Kinderen bloeien op als je hun essentie in ere houdt. Liefde kan vele vormen aannemen. Naarmate je kind volwassener wordt, zul jij dat ook worden. Er zullen hoogte- en dieptepunten zijn. Het is van groot belang dat je voor jezelf blijft zorgen. De volmaakte moeder bestaat niet. En tenslotte, als klap op de vuurpijl: moederschap is een reis waar nooit een einde aan komt. De meeste waarheden ontdekt een moeder ook zelf wel. Heeft ze daar dit boek voor nodig? Nee. Op zich niet. Maar toch kan het prettig zijn om eens een hart onder de riem te krijgen. Voor als het eens moeilijk gaat. Maar ook als er geen problemen zijn, kan het prettig zijn dit boek eens ter hand te nemen. Chérie Carter-Scott pept je op. Als een ware coach relativeert ze en bemoedigt je. Kortom, voor iedereen die zin heeft in een eigen 'Oprah-moment': hieronder alvast een voorproefje uit het hoofdstuk over de zesde waarheid. Naarmate je kind volwassener wordt, zul jij dat ook worden. Chérie Carter-Scott De gave van het moederschap De Boekerij, 2002 ISBN 90 225 3244 5 EUR 13,50. voorpublicatie De zesde waarheid Naarmate je kind volwassener wordt, zul jij dat ook worden Het hele leven van je kind lang krijg jij de gelegenheid nieuwe lessen te leren. Moederschap heeft niet alleen te maken met een kind grootbrengen. Ook al is het de centrale taak van een moeder om een menselijk leven leiding te geven en terzijde te staan in zijn ontwikkeling, er zijn ook andere aspecten aan. De weg van het moederschap kan aanzienlijk bijdragen aan je eigen spirituele ontwikkeling. Er zal iets veranderen aan wie je was voordat je moeder werd, en je zult je blijven transformeren door de uitdagingen, lessen en beloningen die elke fase van het leven van je kind je zal bieden. Wanneer je moeder wordt, komt er niet ineens een einde aan het feit dat je een individu bent. In feite zal het moederschap je waarschijnlijk enkele van de meest vergaande en meest verbazingwekkende gelegenheden bieden voor persoonlijke ontwikkeling. Je zult een heleboel leren over geduld en tolerantie, over assertiviteit, over 'nee' zeggen, over toegeven, over wanneer je je dient te wenden tot een hogere macht, en wanneer je maar beter kunt lachen en van de humor van de situatie kunt genieten. Welke levenslessen je ook moet leren, je kunt ervan op aan dat het moederschap ze op je pad zal brengen, in de hoop dat je ze hartelijk verwelkomt. Niets roept innerlijke conflicten en persoonlijke kwesties op een directere en diepgaandere manier op dan moeder worden! Er bestaat geen algemene serie lessen die alle moeders leren, want iedere moeder is weer anders en ieder kind is uniek. Maar aangezien moederschap een overgangsrite is, brengt het ter wereld brengen van een ander menselijk wezen toch enkele universele lessen met zich mee. Elke ontwikkelingsfase die je kind doormaakt heeft zo zijn eigen geschenken, zijn uitdagingen en zijn lessen. Je gaat elk stadium van de ontwikkeling van je kind als een beginneling binnen. Naarmate je meer ontdekt over dit nieuwe wezen - zijn behoeften en de heel nieuwe wereld van baby- en kinderverzorging - ontwikkel je je via angst en onzekerheid geleidelijk aan tot een competent persoonlijkheid. Als gevolg daarvan krijg je steeds meer vertrouwen en zelfvertrouwen. Naarmate je kind groeit, groei jij mee. Uiteindelijk maak je in elke ontwikkelingsfase de stap van competentie naar meesterschap. Maar zodra je de meestergraad hebt bereikt, begint de hele cyclus weer van voren af aan met de volgende nieuwe ontwikkelingsfase. Mijn vader wist dat fraai uit te drukken: 'Ouder-zijn is niet makkelijk; als je eenmaal doorhebt hoe het werkt, zijn je kinderen al groot!' Parallelle groei Moeder-zijn is, zover ik kan beoordelen, een zich continu ontwikkelend proces van je aanpassen aan de behoeften van je kind, terwijl jijzelf ook als persoon verandert. - Deborah Insel De reis begint met een cel, die uitgroeit tot een embryo. Het embryo groeit uit tot een baby. De baby groeit uit tot een kind. Het kind groeit uit tot een volwassene. Bij elke fase van menselijke ontwikkeling horen weer verschillende lessen voor jullie allebei. Misschien is de belangrijkste les die je leert als je kind nog een baby is dat je op je intuïtie kunt vertrouwen. Is je kind een kleuter, dan kan het zijn dat je moet leren geduld te hebben. Gaat je kind naar school, dan ervaar je wellicht hoe het is om hem voor het eerst los te laten. In de puberteit komen lessen over grenzen aan de orde. Als ze jonge volwassenen zijn wordt je ouderliefde keer op keer op de proef gesteld en moet je je van je kind losmaken. De volwassenheid brengt acceptatie, betrokkenheid, en wijsheid. In elke fase spelen de lessen van dankbaarheid, compassie, respect en moed een rol. Terwijl jij deze lessen leert, krijgt je kind zijn eigen lessen te leren, en dient hij die te verwelkomen en onder de knie te krijgen. Het kan zijn dat je peuter moet leren luisteren, terwijl je kind als het naar de kleuterschool gaat leert delen. De puberteitsjaren leren verantwoordelijkheid en respect, terwijl de jongvolwassene (18-22 jaar) open leert te zijn en de puberale behoefte om op alles een antwoord te krijgen te ontgroeien. Volwassen kinderen zullen lessen moeten leren over steun en het verband tussen oorzaak en gevolg, en over het heft in handen nemen in hun eigen leven. Elke fase biedt jullie allebei vanzelf gelegenheid om te groeien. Groeien is niet altijd makkelijk, maar je evolutie als mens is afhankelijk van een gestage en gezonde ontwikkeling. Als je je eigen ontwikkeling van bovenaf zou kunnen gadeslaan, zou je er meer lijn in kunnen ontdekken. Jij en je kind bevinden je op parallelle groeisporen. Jij groeit met je kind mee - zo simpel is het. Terwijl je kind allerlei ontwikkelingen doormaakt - lichamelijk (in je buik zitten tijdens je zwangerschap, borstvoeding krijgen, en emotioneel, mentaal en spiritueel -, geldt dat ook voor jou. Hoewel voor jou de veranderingen misschien minder goed zichtbaar zijn dan bij je kind, zul jij ook een innerlijke transformatie doormaken die jouw eigen persoonlijke ontwikkeling versnelt. Je kind komt hulpeloos en zonder dat het ook maar ergens een idee van heeft ter wereld - twee dingen die ook op jou van toepassing zouden kunnen zijn zodra je moeder wordt. Wat moet je doen? Hoe moet je dit broze wezentje vasthouden en troosten? Wat betekenen al die geluiden? Wat word je geacht te doen? Toen Jennifer was geboren, voelde ik me alsof iemand een handgranaat had gepakt, de pen eruit had getrokken en mijn vermogen om lief te hebben had laten exploderen. Ik voelde grenzeloze liefde voor dit kleine wezentje, dat zo hulpeloos was en voor al haar behoeften zo afhankelijk van mij, behalve dan voor ademhalen. Ik was overweldigd en vol ontzag. Ik werd ook getroffen door de volkomen afwezigheid van een barrière of obstakel tussen ons. Het was alsof er een rivier van pure liefde tussen ons stroomde. Ik huilde tranen van vreugde, dankbaarheid en deemoed. Ik voelde me bijzonder gezegend en had het idee dat ik op de een of andere manier de eer en het voorrecht die me waren toebedeeld niet verdiende. Maar vooral voelde ik me in het geheel niet opgewassen tegen de taak de moeder te zijn van dit dierbare en ongecompliceerde wezen. Ik maakte me er zenuwachtig over dat ik haar verkeerd vasthield, was bezorgd dat ik een fout zou kunnen maken, bang dat ik haar op de een of andere manier zou bezeren, of haar in haar ontwikkeling zou hinderen. Ik wilde alleen het beste voor haar, en ik had het gevoel dat ik niet alles was wat ik zou moeten zijn. Ik was bang dat ik niet voldoende heel en compleet zou zijn, dat ik zelf niet genoeg bemoederd was. Ik maakte me zorgen dat ik niet voldoende onzelfzuchtig was om te doen wat het beste was voor haar. Ik moest met mijn eigen gevoelens van tekortschieten tot klaarheid zien te komen. Ik bezwoer dat ik alles zou leren wat ik kon, dat ik mijn uiterste best zou doen om alles goed te doen, om het beste te zijn wat ik kon zijn, gegeven de gebreken die ik bij mezelf constateerde. Maar uiteindelijk kon ik alleen maar met mijn dochter meegroeien, tot de moeder die ik vandaag de dag ben. Elke fase van Jennifers ontwikkeling heeft me iets geleerd over mezelf. Als gevolg van het feit dat ik mijn tekortkomingen heb onderkend ben ikzelf meer heel geworden. Ik ben meer geworden wie ik ben, omdat ik meer mezelf ben geweest dan een imitatie van wie ik meende dat ik geacht werd te zijn. Ik heb 'fouten' gemaakt, veel fouten. Maar van mijn fouten heb ik mijn meest waardevolle lessen geleerd. Ik ben het meest gegroeid door die momenten van onzekerheid, twijfel aan mezelf en angst. Want hoe kun je nou groeien als je van meet af aan al competent en volmaakt bent? In situaties waarin je niet weet wat je moet doen of tot wie je je moet wenden groei je omdat je creatief moet zijn en je bron van innerlijke wijsheid moet aanboren. Elke fase die je kind in zijn leven doormaakt biedt jou nieuwe terreinen voor groei. En zoals mijn vader zei: net als je de les van de ene fase onder de knie hebt, moet je meteen door naar de volgende, waar een heel nieuwe wereld je wacht. Peutertijd Tussen hun geboorte en hun eerste verjaardag leren de meeste kinderen kruipen, zichzelf omhoogtrekken, staan en zelfs lopen. Ze maken geluiden en leren een paar woordjes te zeggen. Ze leren hun handen te gebruiken en dingen vast te houden. In deze periode zul je ze leren kennen; je zult je minder hulpeloos gaan voelen en meer zelfvertrouwen krijgen. Je leert hoe je ze moet voeden, een boertje moet laten doen, in bad moet doen, moet verschonen en aankleden, hoe je ze in slaap kunt brengen, ze kunt kalmeren als ze van slag zijn en hoe je ze kunt verzorgen als ze ziek zijn. Je zult tevens de geluiden die ze maken en de kreetjes die ze slaken gaan herkennen. Je hoort of ze bang zijn of honger hebben. Je leert manieren om hen gerust te stellen, om hun te laten weten dat je er bent en dat er van hen wordt gehouden. Je leert manieren om hun aandacht te richten, om hen te stimuleren, te vermaken en tot rust te brengen. Je groei en leerproces zullen zich recht evenredig ontwikkelen met je vermogen om tegemoet te komen aan hun behoeften. Ze leren elke dag door de leiding die jij hun biedt, en jij leert wat het betekent om volledig verantwoordelijk te zijn voor een ander wezen. Kleuterjaren Wanneer kinderen eenmaal hebben leren lopen, drijft hun nieuwsgierigheid hen ertoe hun wereld te verkennen en alles open te maken wat zich gewonnen geeft aan hun kracht. Naarmate ze meer nieuwe geluiden ontdekken, beginnen ze almaar meer te brabbelen en te experimenteren met de klanken die ze kunnen voortbrengen. Van nu af aan leren ze in een uitermate hoog tempo. Hoe meer informatie je hun aanbiedt, hoe meer ze kunnen opnemen. Je grootste uitdaging bestaat eruit om hun onverzadigbare verlangen om te verkennen, te experimenteren en hun wereld te ontdekken bij te houden. Terwijl je voorheen niet kon wachten tot ze 'mama' zeiden, kun je nu soms niet wachten tot ze hun mond houden en even geen vragen meer stellen. Naarmate ze hun wereld en de dingen waartoe ze in staat zijn meer en meer verkennen, leer jij hoe je voor hen veilige grenzen kunt stellen. Ze leren hun stem te vinden, en jij leert hoe je de jouwe kunt gebruiken om hun leiding te geven. Zodra je denkt dat je je tweejarige onder controle hebt, blijkt je kleintje een persoonlijkheid te zijn die je met zijn onvoorspelbare humor volkomen uit het veld slaat. Tussen het derde en het vijfde levensjaar vindt er wederom een versnelling in het leerproces plaats. Zelf naar de wc gaan, zichzelf aankleden, mensen en voorwerpen herkennen, hun eigen behoeften en wensen onderkennen, communiceren met iedereen die ze tegenkomen, en omgaan met hun ruimere wereld - dit zijn allemaal dingen die op hun lesrooster staan. Voor jou is de belangrijkste les in deze fase dat je hun lerares kunt zijn. Als je in je achterhoofd houdt dat kinderen een onuitputtelijke energie hebben, een onverzadigbaar verlangen om te leren, en het vermogen om je dolblij of stapelgek te maken, heb je een keus. Men zegt wel dat de vroege jeugd een natuurlijke toestand van manie is. Kinderen beschikken normaal gesproken over een heleboel energie; ze zijn impulsief en laten zich makkelijk afleiden. Jij kunt ofwel hun geduldige en ondersteunende lerares zijn, die hun energie op een constructieve manier kanaliseert, ofwel je kunt hun intolerante en kritische lerares zijn die hen voortdurend tot de orde roept, 'nee' zegt, en qua houding, spreektoon en gedrag bestraffend is. De keus die je maakt hangt af van hoe je zelf bent grootgebracht, van de mate van stress in je leven, je relatie met je partner, en de manier van opvoeden die je kiest. Je kunt ervan op aan dat je geduld op de proef zal worden gesteld als je kind niet leert in het tempo dat volgens jou passend zou zijn. Je kunt er ook van op aan dat je kind als jij leren boeiend en leuk maakt, de rest van zijn of haar leven graag dingen zal blijven leren. Maak je leren tot iets moeizaams en pijnlijks, dan zal je kind afhaken en niet openstaan voor het leerproces. De houding waarmee je kind de rest van zijn leven tegenover groeien en leren zal staan is iets dat je zelf in de hand hebt en waarover jij de controle hebt. Basisschool Tussen het vijfde en het twaalfde levensjaar zit je kind waarschijnlijk op een school die hem in staat stelt zijn sociale vaardigheden te ontwikkelen. Je kind zal van de school in veel opzichten profijt trekken: die biedt mentale prikkels, mogelijkheden om fysieke coördinatie te oefenen, en socialisatiemogelijkheden. In deze periode sta jij voor de uitdaging om de ontwikkeling van je kind nauwlettend te blijven volgen, terwijl het elke dag zo'n drie tot acht uur van je gescheiden is. Wanneer je ervoor kiest nauw contact te onderhouden met leerkrachten, vriendjes en vriendinnetjes, projecten en de leerstof, en zoveel je maar kunt aan dit alles deelneemt, zul je zeker moeten leren hoe je op een efficiënte manier kunt omgaan met je tijd. Je staat dan voor de uitdaging zorg te dragen voor alle mensen en taken in je leven, en je verantwoordelijkheden met aandacht na te komen, in plaats van alleen maar dingen 'uit de weg' te ruimen. Vroege puberteit Tussen ruwweg het tiende en het dertiende levensjaar krijg je te maken met een kind dat laat blijken dat het de wereld om zich heen met andere ogen beziet. Je merkt misschien een nieuw element van 'consumentisme' op, dat gepaard kan gaan met bewustzijn van merknamen en een wens om 'erbij te horen'. De vroege puberteit vormt het voorspel op wat je straks te wachten staat: pubers. Dit is een fase waarin je kind er steeds meer naar gaat verlangen op eigen benen te staan, maar nog zonder dat hij over de vermogens beschikt om dat te kunnen. Wil je in deze fase goed met je kinderen kunnen omgaan, dan vergt dat van jou ondersteunende objectiviteit. Je dient heldere, duidelijke grenzen te stellen. Waag het niet in deze periode terug te denken aan hoe het was toen jijzelf deze leeftijd had. De wereld is immers sindsdien aanzienlijk veranderd, referentiekaders verschillen radicaal van die van toen, en een vergelijking kan de kloof tussen jou en je kind alleen maar groter maken. Mischien word je dan wel beschouwd als iemand uit de oertijd. Het laatste wat een pre-puber wil horen is wel: 'Toen ik zo oud was als jij_' Je opvoeding in deze fase houdt onder andere in dat je op zoek gaat naar een manier om leiding te bieden terwijl je je kind toch ademruimte geeft. Hij ondergaat lastige veranderingen nu hij zijn eigen grenzen en de jouwe op de proef begint te stellen. De kans is groot dat jij je als ouder ook knap onhandig voelt. Het valt niet mee om het juiste evenwicht te vinden om met pre-pubers om te gaan, maar dit is tijdens deze jaren de uitdaging waar je voor staat en je gelegenheid om te groeien. Puberteit Voor de meeste moeders is de periode tussen het dertiende en achttiende levensjaar van hun kind de meest onthutsende, de uitdagendste en moeilijkste van allemaal. Denk hier eens aan: een rups spint een cocon waarin hij zichzelf kan ontwikkelen tot een vlinder. Het hele proces vindt in alle beslotenheid plaats. En op een dag: voilà - hokuspokus! Wat ooit een doodgewoon rupsje was, is nu een prachtige vlinder. Tieners moeten zich echter in het openbaar transformeren, terwijl iedereen elke dag commentaar op hun veranderingen levert. Ze worden wakker en van de ene dag op de andere zijn hun voeten een hele schoenmaat gegroeid. Overal begint haar te groeien, en de vorm van hun lichaam verandert elke dag. Als in een weerwolf- of vampierfilm lijken veranderingen wel midden in de nacht plaats te vinden, zonder dat zij er hun goedkeuring aan geven of er controle over hebben. En dit zijn dan alleen nog maar de zichtbare veranderingen. Hun hersenen verdubbelen in volume, zonder dat ze er iets over te zeggen hebben razen hun hormonen en emoties razen door hun lijf, en een nieuwe belangstelling voor de andere sekse maakt de verwarring er nog groter op. Wanneer tieners aan hun verandering beginnen, is het een van jouw leertaken medeleven te blijven tonen en een rots in de branding te zijn. Je kinderen staan aan het begin van een wildwatertocht naar de adolescentie, terwijl van jou wordt verwacht dat jij het schip op koers houdt. Jij dient als ballast te midden van hun stormachtige gedaanteverwisseling. Voor alle betrokkenen zal dit proces verwarrend zijn. Het helpt als je erin slaagt 'toestanden' één stap voor te blijven. Jij bent voor hen het anker, de stabiliteit en de vaste wal. Als ze uithalen, zullen ze dat waarschijnlijk naar jou doen, omdat jij daar wel mee om weet te gaan en desondanks van hen zult blijven houden. Een deel van de uitdaging waar je in deze tijd voor staat is met name dat je dingen die tegen of over je gezegd worden niet persoonlijk moet opvatten. Hecht geen geloof aan hun uitbarstingen. Ze luchten alleen maar hun gemoed op de enige manier die ze kennen, tegenover iemand bij wie ze zich veilig voelen, van wie ze geloven dat die ook als ze op hun slechtst zijn van hen houdt. Volwassenheid Bijna van de ene dag op de andere zijn je kinderen vervolgens opeens voor je het weet volwassen en het huis uit, en wonen ze op zichzelf. Paradoxaal genoeg ervaar je dan zowel opluchting als verlies. Je groei in deze fase heeft te maken met loslaten - erop vertrouwen dat ze over alles beschikken wat ze nodig hebben om te krijgen wat ze willen, en dat jij hebt gedaan wat je kon. Je leert hoe je moet loslaten, en de volgende fase van je eigen leven kunt binnengaan. Het is waar dat kinderen van kleins af aan met stappen en sprongen uitgroeien tot volwassenen. Eén ding dat moeders nooit verwachten, maar waar ze het wel over eens zijn, is dat zijzelf ook groeien en veranderen. De vrouw die je was op de dag dat je kind werd geboren zul je nog amper herkennen in de vrouw die je bent op de dag dat je je realiseert dat je kind oud genoeg is om zelf te gaan stemmen. De ervaring van een kind grootbrengen zal je oneindig veel sterker en wijzer hebben gemaakt. Parallelle groei is wat de natuur voor de moeder-kindrelatie in petto had. Weet je eenmaal hoe je voor het 'makkelijke' kind kunt zorgen, dan kom je voor een grotere uitdaging te staan bij je volgende, dat een kind kan zijn 'met speciale behoeftes' - enzovoort. Je krijgt niet meer uitdagingen te verwerken dan je aankunt, ook al lijkt dat soms wel zo te zijn. De beproevingen vragen van je dat je eventuele barrières van onzekerheid of angst overwint en te voorschijn komt als een wezen dat zijn volle potentieel heeft verwerkelijkt. Moederschap gaat over lessen leren We leren het touw van het leven kennen door de knopen die erin zitten te ontwarren. - Jean Toomer Op de hogeschool van het leven is moederschap het leerprogramma voor gevorderden. Alles wat er onderweg gebeurt biedt je mogelijkheden om waardevolle levenslessen te leren. Je kunt ervan op aan dat moederschap je zal confronteren met de les die je op dat bepaalde moment te leren hebt. Om je voor te bereiden op het moederschap kun je cursussen voor jonge ouders volgen - wat ik je aan kan raden -, of je kunt boeken lezen, waarvan er vele zijn. Maar de specifieke lessen die ik hier bedoel, hebben niets te maken met hoe je je kind een luier om moet doen, of je nou borstvoeding moet geven of niet, of met de vraag wanneer het tijd is voor zindelijkheidstraining. De lessen die ik in gedachten heb zijn degene die afkomstig zijn van de hogeschool daar in de hemel, en bieden je op een bepaald moment precies datgene wat je te leren hebt. Hier volgen enkele voorbeelden van lessen die het moederschap je kan bieden: behoeften van een ander prioriteit te geven boven de jouwe. Als je je hebt verzet tegen gezag, krijg je misschien een kind dat ook moeite heeft met gezag, alleen ben jij dan de autoriteitsfiguur. Als je star geworden bent, zul je moeten leren flexibel te zijn. Als je snel oordeelt, zal je kind de grenzen van je medeleven op de proef stellen. Als je je macht laat gelden, zul je moeten leren je over te geven. Als je in je leven geldzorgen hebt gehad, kan een kind dat meer wil en nodig heeft dan je budget toestaat die uitvergroten. Als je moeite hebt gehad met verantwoordelijkheid, zal van je worden gevraagd de eindverantwoordelijke voor je kind te zijn; je zult ook voor de uitdagende taak komen te staan om je kind verantwoordelijkheidsgevoel bij te brengen. Als je nooit goed verschillende dingen tegelijk hebt kunnen doen, krijg je misschien wel een twee- of drieling. Als je er moeite mee hebt gehad om te vertrouwen op je beslissingen, en daaraan te blijven vasthouden, zit het er dik in dat deze kwestie wordt uitvergroot in relatie tot je kind. Als je altijd een vrij oppervlakkig leven hebt geleid, zul je ertoe worden uitgedaagd er serieus werk van te maken het leven van je kind vorm te geven. Als je tevoren inconsistent bent geweest in je overtuigingen of gedrag, kunnen je normen en waarden of je integriteit op de proef worden gesteld. Wanneer je bijvoorbeeld zelf vroeger hebt geweigerd om met je ouders naar de kerk te gaan, vraag je dat dan wel van je eigen kind? Als je vroeger opstandig was en je vaak niets aantrok van de regels die je ouders stelden, dan kan het zijn dat je eigen kind dat nu tegenover jou ook doet. Wellicht moet je strak de hand houden aan regels die je vroeger zelf hebt overtreden. Als jij een kind was dat graag experimenteerde en keek hoever ze kon gaan, dat zelfs bepaalde regels overtrad, dan zal je gedrag van vroeger weer naar boven komen wanneer je richtlijnen opstelt voor je eigen kind. Het kan zelfs een kwestie worden van principes versus hypocrisie. Als jijzelf bijvoorbeeld seks hebt gehad voor het huwelijk, hoe strikt ben je dan ten aanzien van de seksuele activiteit van je kind? De taak waar je voor staat is die problemen te overwinnen waar jij voor jezelf mee worstelt. Je krijgt niet meer dan je aankunt, en iedere moeder krijgt het kind dat geknipt is voor haar eigen persoonlijke groei. Jeannie en Darlene waren vriendinnen. Ze waren allebei moeder, maar hun ervaringen liepen sterk uiteen. Terwijl Darlene altijd geldzorgen had gekend, leefde Jeannie in overvloed. Darlene deed altijd zuinig aan, lette erop dat ze uitkwam met haar budget en moest de eindjes aan elkaar knopen. Maar wat geld betrof leek Jeannie altijd op wonderbaarlijke wijze te krijgen wat ze wilde. Darlene had een kind dat voortdurend om van alles vroeg - een schoolvoorbeeld van consumentisme. Wat Darlene haar dochter ook gaf, het was nooit genoeg. Jeannie had echter een kind dat nooit om dingen vroeg. Jeannie vroeg bijvoorbeeld of ze nieuwe sportschoenen voor haar moest kopen, kleren, een fiets, of ski's, maar het antwoord luidde steevast: 'Nee hoor, ik voel me goed bij wat ik heb.' Als de twee vrouwen samen koffiedronken, vergeleken ze hun situatie en lachten ze om de grote verschillen tussen de kinderen die ze hadden gekregen. De kinderen waren zo anders, en iedere dochter leerde haar moeder de les die zij moest leren. Darlene moest leren duidelijke grenzen te stellen, terwijl Jeannie haar kind het kostbaarste geschenk van allemaal moest leren geven: haar aandacht, haar tijd, haar liefde - het geschenk van haarzelf. Lessen voor vergevorderden Sommige vrouwen krijgen lessen te leren die nog verder lijken te gaan dan het programma voor gevorderden. In een ideale wereld zouden alle kinderen kerngezond worden geboren, met al hun vermogens intact. Maar helaas is dat niet altijd het geval. Moeders die kinderen hebben met een lichamelijke of emotionele handicap worden speciale en unieke mogelijkheden geboden om te groeien. Die moeders wier kinderen ten prooi vallen aan drugs, bendes of geweld worden meer op de proef gesteld dan wij ons kunnen voorstellen. Het zijn dan ook deze moeders die de allerhoogste echelons van groei bereiken wanneer ze manieren vinden om het leven van een kind dat 'anders' of 'moeilijk' is vorm te geven. Zoals een moeder over haar kind schreef: Een van de redenen dat ik het zo zwaar had en bijna dreigde in te storten, was dat Steven het ene probleem na het andere had. Ongeveer een halfjaar geleden ontdekte ik dat Stevens spraakontwikkeling minstens acht maanden achterliep bij wat gebruikelijk was, en dat er weer buisjes moesten worden ingebracht in zijn oren. Gelukkig waren we er een halfjaar daarvoor achter gekomen dat al zijn oorontstekingen geen blijvende schade hadden aangericht aan zijn gehoororganen. Vervolgens werd zijn IQ getest. Het ergste was nog dat mijn man, toen ik op zakenreis was, ontdekte dat Stevens groei zozeer was vertraagd dat die niet meer binnen de toegestane medische marges viel. Daar kwam nog eens bij dat de ontwikkeling van zijn skelet een tot drie maanden achterliep. De doktoren onderzochten hem op afwijkingen als cystic fibrosis. Die mogelijkheid is nu uitgesloten, maar de artsen zijn van mening dat hij nu aan de groeihormonen zou moeten. We zijn met hem naar een endocrinoloog gegaan, die zei dat ze, we voordat we aan een therapie met groeihormonen zouden beginnen - die je niet kunt afbreken -, eens zou kijken naar zijn voeding en eventuele allergieën. Zodoende bezochten we een voedingsdeskundige en lieten we meer onderzoeken doen naar groeihormonen. Ik begon het gevoel te krijgen dat een bezoek aan een allergiedeskundige geboden was, en tien dagen geleden ontdekte ik dat Steven voor zo goed als alles allergisch is! Melk, suiker, eieren, varkensvlees, appels, bananen, sinaasappels, citroenen en gist. Hij groeit nu wel en het komt wel goed met hem, maar we hebben het echt heel moeilijk gehad voordat de juiste diagnose gesteld was, en we hebben enorm in angst gezeten om onze dierbare zoon. - Elizabeth Kleinveld, moeder van een tweeling Als jij een moeder bent die lessen voor vergevorderden te leren krijgt, zul jij er in het bijzonder op moeten vertrouwen dat de kosmos ons niet meer geeft dan we aankunnen. Jij bent uitgekozen om dit kind bij te staan op zijn reis door de wereld, in voor- en tegenspoed. Het kan je alles kosten wat je in je hebt, maar je kunt ervan op aan dat je er meer ontwikkeld en sterker en wijzer uit te voorschijn komt.