home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Trendwatching - de Kinderuniversiteit 7 april 2006 Waarom is sneeuw wit? Waarom is poep bruin? En waarom is de zee zout? Elke ouder wordt geconfronteerd met dat soort vragen. Maar waar vind je de antwoorden? of liever gezegd: waar vinden je kinderen zélf de antwoorden? Op de kinderuniversiteit. Justine Pardoen beschrijft een nieuwe trend, die sterk in opkomst is. Kinderuniversiteit biedt vrolijke wetenschap door Justine Pardoen Sinds een paar jaar zijn universiteiten geïnteresseerd in kinderen. Dat werd wel tijd, want kinderlijke verwondering en kinderlijke nieuwsgierigheid zijn ongeveer de basis van alle wetenschap. De trend begon in Duitsland, waar ook de naam 'kinderuniversiteit' vandaan komt. Daar organiseert men bijeenkomsten, meestal in de zomer, waarin wetenschappers luisteren naar vragen van kinderen, om ze – voor zover mogelijk – te beantwoorden. Je vindt die Duitse kinderuniversiteiten door met Google te zoeken op kinderuni. Dit soort kinderuniversiteit-bijeenkomsten begint nu ook in Nederland op te duiken. Variërend van één dag per jaar in Groningen, of twee keer per jaar een paar dagen in Tilburg, tot elke maand een zondagochtend in Amsterdam. Jammer genoeg kunnen er nog veel te weinig kinderen deelnemen aan dit soort activiteiten. Het is soms een heel eind reizen, en de bijeenkomsten zijn meestal snel volgeboekt. Ook zijn er natuurlijk nog veel ouders die helemaal niet weten dat het fenomeen überhaupt bestaat. Daarom is het goed dat de antwoorden van de knappe koppen ook in boekvorm verschijnen (hoewel je dan natuurlijk wel de interactie en de vaak hilarische demonstraties mist). Een overzicht van recente titels vindt u onderaan dit artikel. Geboren vragenstellers Kinderen zijn van nature vragenstellers. Zodra ze kunnen praten, stellen ze vragen over de wereld om zich heen. Soms zijn de vragen zó vreemd, dat we er als volwassenen geen raad mee weten. Elke ouder kent ze. Zo vroeg mijn eigen dochter, toen ze 3 was, hoe dat nou zat met de allereerste moeder op aarde: "Iedereen heeft toch een moeder? Maar wie was dan de moeder van de allereerste moeder op aarde?" Tja, daar sta je dan. Ik kan aankomen met Eva, door God geschapen, maar dat is ook maar een manier om te zeggen dat het eigenlijk een vraag is waar ik zo gauw geen antwoord op weet. Ze is inmiddels 9, en stelt nu steeds vaker vragen waar ik wél een antwoord op heb. Dat is minder gek dan het lijkt, want zodra kinderen naar school gaan, leren ze denken in de ons bekende kaders. Dat is wat onderwijs doet: we vertellen ze welke vragen gesteld kunnen worden en welke niet. Maar tegelijkertijd betekent dat dat het onderwijs de eigen creativiteit van kinderen juist kan doven, in plaats van opwekken. Elk kind heeft talent voor wetenschap Iemand die zich daar druk over maakt, is Robbert Dijkgraaf (43), hoogleraar Mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam, met een speciaal hart voor kinderen en de ontwikkeling van hun wetenschappelijk talent. Prof. dr. Robbert Dijkgraaf (UvA) Dijkgraaf houdt van het gesprek met kinderen en gaat de komende tijd ook onderzoek doen naar de ontwikkeling van het bèta-talent bij kinderen. Hij gelooft dat alle kinderen evenveel talent hebben voor wetenschap, maar dat we dat niet voldoende benutten in ons huidige onderwijs. Ouders Online gaat – heel nieuwsgierig – zijn bevindingen op de voet volgen, de komende jaren! Dijkgraaf: "Het is belangrijk dat kinderen niet alleen de fantastische antwoorden op hun vragen te horen krijgen, maar ook dat ze leren dat onze kennis nooit af is, dat er nog steeds veel goede vragen te stellen zijn. Zoals: wat er vóór de oerknal was. Op school is daar vaak weinig aandacht voor. De dagen worden gevuld met rekenen en taal, en dan het liefst tafels en spelling, want die zijn zo gemakkelijk te overhoren. Dat is jammer, want er gaat op deze manier veel verloren. Kinderen zouden meer in aanraking moeten komen met onderzoek." Waar komt de regenboog vandaan? In het Amsterdamse wetenschapsmuseum Nemo, ook wel proefjesmuseum genoemd, kunnen kinderen vanaf 8 jaar (en hun wakkere ouders) één keer per maand op zondagochtend terecht voor een zogenaamde 'Wakker Worden'-lezing. De wetenschapsjournaliste Margriet van der Heijden doet daarvan steeds verslag in het Parool. Haar artikelen zijn terug te lezen op www.kinderlezingen.nl. Voor de kinderen zelf zijn nu '10 grote vragen van kinderen' beantwoord in het boek 'Waar komt de regenboog vandaan?' Margriet van der Heijden schreef het helder op en Lex van de Oudeweetering maakte er aantrekkelijke tekeningen bij. Robbert Dijkgraaf, die niet alleen briljant natuurkundige is, maar ook vader van drie jonge kinderen, schreef er het voorwoord (voor de ouders) bij. Waar komt de regenboog vandaan? door: Margriet van der Heijden ill.: Lex van de Oudeweetering uitg.: Spectrum ISBN 90 274 3366 6 prijs: EUR 19,95 De 10 grote vragen die in dit boek aan de orde komen, zijn: Waarom is poep bruin? Waarom is iedereen anders? Wat stinkt daar zo? Waarom is de zee zout? Kun je leven op Mars? Waarom is de lucht blauw? Waar komt de regenboog vandaan? Hoe groeit een plant? Tot hoever kun je tellen? Wat gebeurt er als je slaapt? Andere mooie boeken met grote kindervragen Zoals gezegd begon de traditie van de kinderuniversiteit in Duitsland. Ook daar zijn mooie boeken over verschenen: Kinderuniversiteit - deel 1 door: Ulla Steuernagel en Ulrich Janssen uitg.: Lannoo ISBN 90 209 6514 X prijs: EUR 19,95 Vragen die in dit boek aan de orde komen: Waarom zijn de dinosauriërs uitgestorven? Waarom spuwen vulkanen vuur? Waarom zijn er arme en rijke mensen? Waarom lachen we om moppen? Waarom gaan mensen dood? Waarom stamt de mens van de apen af? Waarom bidden moslims op tapijtjes? Waarom is de school stom? Kinderuniversiteit - deel 2 door: Ulla Steuernagel en Ulrich Janssen uitg.: Lannoo ISBN 90 774 4504 8 prijs: EUR 19,95 Vragen die in dit boek aan de orde komen: Waarom mag men mensen niet klonen? Waarom zijn Griekse standbeelden naakt? Waarom dromen we? Waarom kunnen we horen? Waarom groeien planten? Waarom ben ik ik? Waarom vallen sterren niet uit de hemel? Waarom mogen volwassenen meer dan kinderen? Kinderuniversiteit - deel 3 door: Ulla Steuernagel en Ulrich Janssen uitg.: Lannoo ISBN 90 209 6312 0 prijs: EUR 19,95 Vragen die in dit boek aan de orde komen: Waarom bouwen ridders kastelen? Waarom is er donder en bliksem? Waarom vechten jongens en zijn meisjes tuttig? Waarom zien vleermuizen met hun oren? Waarom kunnen wiskundigen niet rekenen? Waarom vertellen we verhalen? Waarom kunnen artsen ons genezen? Waarom breken atleten steeds records? Kinderuniversiteiten Hieronder vindt u een overzicht van alle Nederlandstalige kinderuniversiteiten: Kinderuniversiteit UvA Algemene informatie over de Kinderuniversiteit van de Universiteit van Amsterdam (Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica). Kinderlezingen Nemo De 'Wakker Worden'-lezingen van Nemo, in samenwerking met het Parool en de UvA. De lezingen zijn altijd op zondagochtend, aanmelden kan tot vrijdagmiddag 16:00 uur. Kinderuniversiteit Tilburg Kinderuniversiteit van de Universiteit van Tilburg: nieuwe cyclus voorjaar 2006, helaas al helemaal volgeboekt. Kinderuniversiteit Antwerpen Kinderuniversiteit van de Universiteit Antwerpen. Eerstvolgende bijeenkomt op 30 april 2006 (vooraf inschrijven!) Websites Lukt het niet om een kinderuniversiteit live te bezoeken, of is uw kind niet zo'n boekenwurm, dan kun je natuurlijk ook terecht op het web: Proefjes.nl Proefjes.nl is een initiatief van de natuurkundige Robbert Dijkgraaf en vier van zijn studenten (Rob van den Bogaard, José van Gelderen, Arno Verweij en Fleur Zeldenrust). Dijkgraaf financiert de website met behulp van de Spinoza-prijs die hij in 2003 ontving. Proefjes op tv 'Proefjes op tv' is een onderdeel van Proefjes.nl. Proefjes Villa Achterwerk De proefjes van het VPRO-programma Villa Achterwerk. Proefjes van Teleac Het tv-programma 'Hoe?Zo!' van Teleac. Kidzlab De Kidzlab-website staat vol knutsels waarmee je van alles kunt ontdekken. Hoe krachten werken, hoe sterk lucht kan zijn en nog veel meer. Nemo Nemo, het proefjesmuseum in Amsterdam Technopolis Technolopolis is een initiatief van de Vlaamse overheid. Justine Pardoen is hoofdredacteur van Ouders Online.