home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Kinderen en depressies - deel 1   Kinderen en depressies - deel 2

Gezondheid: Kinderen en depressie - deel 1 14 november 2003 Kunnen kinderen depressief zijn? Ja, dat kan. Zelfs baby's kunnen tekenen van depressie vertonen. Alleen ziet het er bij kinderen meestal anders uit dan bij volwassenen. Hieronder vindt u basis-informatie over depressiviteit bij kinderen en jongeren. Onder andere: hoe vaak het voorkomt (vaak!), hoe je het herkent, en wat je eraan kunt doen.   Wat elke ouder moet weten over kinder-depressies Justine Pardoen Het aantal depressieve kinderen onder de 6 werd een paar jaar geleden al geschat op ongeveer 1%. Dat percentage stijgt tot 3 à 5% bij kinderen tussen de 6 en de 12. Bij kinderen met een verstandelijke of lichamelijke handicap loopt het percentage op tot ongeveer 10%. (De cijfers zijn afkomstig uit België.) Men verwacht dat het aantal depressieve kinderen de komende jaren zal stijgen. Dat zou te maken kunnen hebben met onze maatschappij, waarin snelheid steeds belangrijker wordt. Gezinnen staan onder zware druk. Van ouders en kinderen wordt veel verwacht. Ouders lopen gestresst rond, moeten presteren, vinden dat hun kinderen moeten presteren, en die stress zou zich wreken op de kinderen. Hoe ziet een depressie bij kinderen eruit? Een depressie bij kinderen en jongeren verloopt anders dan bij volwassenen. Depressieve kinderen zijn somber, maar kunnen soms toch ook nog even lol maken. Daarom is een depressie bij kinderen en jongeren moeilijker te diagnostiseren dan bij volwassenen. Toch zijn er wel een aantal kenmerken die op een depressie kunnen duiden. Onze medewerker Joanna Sandberg (NIP psycholoog) beschreef ze een tijdje geleden als volgt: Je spreekt van een depressie bij kinderen wanneer de somberheidsklachten langer dan twee weken duren. De somberheid uit zich ook in gedragsproblemen. Met name jongens laten vooral negatief gedrag zien, zoals agressief gedrag, prikkelbaar gedrag en humeurig gedrag. Het kind voelt zich vaak waardeloos en is meer dan normaal bezig met de dood. Ook heeft het kind vaak een pessimistische kijk op het (eigen) leven. Vaak heeft het kind problemen met vriendschappen, omdat het zich terugtrekt of agressief gedrag vertoont. Vaak heeft het kind minder eetlust, slaapt het slecht en is het dus moe. Het kind kan zich moeilijk concentreren op school, gedraagt zich vervelend en vertoont slechte schoolprestaties. Behandeling Een depressie moet behandeld worden, en gelukkig kán dat ook. Niet alleen volwassenen maar ook kinderen en jongeren reageren goed op zowel medicijnen (antidepressiva) als op therapie. Een tijdige diagnose en een snelle behandeling zijn heel belangrijk. Een onbehandelde kinder-depressie heeft namelijk een groot risico op herhaling. De psycholoog Cees de Wit van de Katholieke Universiteit Nijmegen waarschuwde vorige jaar al (in het AD) dat hoe vroeger in het kinderleven de depressie optreedt, des te groter de kans is dat er sporen in de hersenen achterblijven. De oorzaak van het probleem Bij kinder-depressies moet de omgeving bij de behandeling worden betrokken, vindt Cees De Wit. "Gezin of school is meestal onderdeel, zo niet oorzaak van het probleem. Ook daar moet dus iets gebeuren. Het heeft weinig zin een kind dat niet weerbaar is, een assertiviteitstraining te geven, wanneer het thuis onverminderd autoritair wordt aangepakt. Dan wordt de ellende eerder groter." Het ontdekken van een depressie bij een kind is dus heel belangrijk, maar beslist niet gemakkelijk. De Wit: "Niemand ziet graag onder ogen dat een kind zich ongelukkig voelt, er niks meer aan vindt, en dat jij daarin als ouder of school een rol hebt gespeeld. Dat is een hele nare confrontatie." Overigens zijn er ook heel duidelijk aanwijsbare oorzaken voor kinder-depressies waar je als ouder niets aan kunt doen. Zoals het overlijden van dierbare familieleden. Puberteit Sombere, teruggetrokken jongens en meisjes in de puberteit: hoort dat erbij? Zo nu en dan een dipje is normaal. De hormoon-huishouding verandert nogal in de puberteit, en dat gaat vaak gepaard met humeurigheid. Dat is normaal. Maar het hoort wel snel voorbij te gaan. Het is daarentegen niet normaal als kinderen intens lijden aan het leven en zichzelf. Als de somberheid langere tijd duurt, is het wel belangrijk eens te onderzoeken wat er aan de hand is. Een kind kan het dan echt niet meer zelf oplossen. Zodra de ouders merken dat het schoolwerk eronder gaat lijden, of dat vriendschappen verwateren of aflopen, moet je aan de bel trekken. Een kind dat spijbelt, veel alleen op de eigen kamer zit, of zijn bed niet meer uitkomt, moet je helpen. Proefproject Dit jaar is in Utrecht een instelling voor geestelijke gezondheidszorg (Altrecht) begonnen met een proefproject voor jongeren met depressie-klachten. De proef is jammer genoeg alleen toegankelijk voor jongeren op het ROC (Regionaal Opleidingen Centrum) in de regio Utrecht. De jongeren kunnen via e-mail met een deskundige 'praten' over hun klachten, vragen stellen en tips krijgen over de omgang met somberheid. Volgens Altrecht is tijdige herkenning van de klachten belangrijk om een echte depressie te voorkomen. Met de e-mail service kunnen jongeren anoniem blijven en is de drempel minder hoog. Het is te hopen dat het voor de pubers zelf een oplossing biedt. Grote behoefte aan online hulpverlening Regelmatig melden zich pubers bij de redactie van Ouders Online, meestal via een van de Vraagbaken (Kinderartsen, Opvoeding en gedrag, of Seksuele opvoeding). Hieruit blijkt dat pubers een grote behoefte hebben aan online hulpverlening. Helaas kunnen we hen niet altijd zelf helpen. Meestal sturen we ze door naar andere websites, die beter zijn toegerust voor dit soort kwesties dan wij. Zoals: www.netdokter.nl van de artsen-organisatie KNMG en de gezondheids-organisatie NIGZ. De Netdokter is een plek waar jongeren veilig en snel vragen kunnen stellen over hun problemen. Depressie-stichting (incl. hulplijn) Depressie Stichting Postbus 99 - 5600 AB - Eindhoven tel: 040 - 213 52 14 fax: 040 - 213 52 19 Informatie- & Advieslijn: 0900 - 903 90 39 Internet: http://www.depressiestichting.nl E-mail: info@depressiestichting.nl Verder surfen Zwaarweer.nl www.zwaarweer.nl Nederlandse Website voor ouders én kinderen bij vermoedens van een depressie. Jongeren en depressie www.jeunes-et-depression.org Website van de Vlaamse Koning Boudewijnstichting voor het project Kinderen en jongeren met een depressie. Boekentips Braams, T. & Talma, T. (1999), Kinderen en jongeren met een depressie. Boom (Amsterdam). De Fever, F. (1998), Mijn kind is depressief. Hoe herken ik het en wat doe ik eraan. Houtekiet/Fontein (Antwerpen). De Fever, F. (2001), Kinderen met een depressie: handboek voor opvoeding en onderwijs (Acco). Justine Pardoen redactie@ouders.nl   Wat zou u zelf doen? In september 2003 organiseerden we een lezerspeiling, die het volgende beeld liet zien: Depressie of dipje - Wat zou u doen als uw puber somber is? a) Niets, een dipje hoort gewoon bij de puberteit 21% b) Niets, het is overdreven om bij kinderen te spreken van een depressie 1% c) Naar de huisarts voor advies en mogelijk een verwijzing 16% d) Naar de huisarts voor medicijnen 1% e) Geen idee, dat zien we dan wel weer 16% f) Niet van toepassing (ik heb geen puber-kinderen) 45% Totaal aantal stemmen: 1.371 Reacties Onze lezerspeiling van september 2003 leverde de volgende reacties op: 1 Beste redactie, Ik was 16 jaar en zat in de 4e klas van de HAVO. De huisarts verklaarde me, na goed onderzoek en duidelijke vragen, overspannen. Ik ben blij dat mijn ouders toen hebben ingezien dat ik niet "zomaar" uit dit dipje ging komen. Ik weet inmiddels uit ervaring ( ik ben jeugdagent bij de politie) dat pubers, tieners en jonge volwassenen wel degelijk diep in de put kunnen zitten en hier goede professional hulp bij willen hebben. Vaak gaan ze niet uit zichzelf naar hun ouders omdat ze die niet willen verontrusten. Ik hoor vaak dat die hun eigen problemen hebben en de puber in kwestie niet wil dat zijn ouders zich ook nog zorgen over hem/haar moeten maken. Wanneer je als ouder signaleert, adviseer ik door praten en veel vragen te stellen er achter te komen wat er scheelt. Laat je niet weg sturen als ze met het standaard antwoord komen dat er niks aan de hand is. Ik hoop dat u hier iets aan heeft. Ik ben bereid het daar waar nodig aan te vullen! Angelique 2 Ik vind de vraag erg beperkt, evenals de antwoorden.... Ik zou het erg laten afhangen van de duur van somberheid/depressie en de manier waarop het kind/de puber zich al dan niet kan of wil uiten. Daarnaast wordt de emotionele ontwikkeling tijdens de puberteit m.i. (te) vaak onderbelicht (bij ouders en leerkrachten), terwijl er juist in deze periode veel aandacht voor zou moeten zijn. Het is wel zinvol na te gaan of medicatie d.m.v. anti-depressiva wenselijk en noodzakelijk is of dat er andere minder invasieve mogelijkheden zijn het kind te bereiken en te helpen. Met vriendelijke groeten, Petra Nijmolen, kinder-fysiotherapeut (en ouder) 3 Hallo Ouders Online, Naast de in de poll genoemde mogelijkheden is het mogelijk internet te raadplegen (bijv. www.zwaarweer.nl of www.ggzdrenthe.nl) en daar evt. samen met je kind een zelftest te doen (of als hij dit niet samen wil doen hem aan te raden dit zelf te doen). Op die manier kun je zelf onderscheid maken tussen een dipje of een mogelijke depressie. Met een dipje hoef je uiteraard niet naar de dokter, met een mogelijke depressie zou ik dit wel adviseren. Vriendelijke groet, Ton Kapinga, vader van pubers en GZ-psycholoog 4 Geachte redactie, Normaal gesproken ben ik erg tevreden over jullie site, maar nu wil ik graag een kritische opmerking maken over jullie enquête over sombere pubers. De antwoorden die je kunt aanklikken zijn zo specifiek, dat er vast een groot aantal mensen is dat zich in geen van de antwoorden kan vinden. In zo'n geval is het misschien handig een mogelijkheid "anders, nl ......" te geven. Zodat de mensen zelf een antwoord kunnen formuleren. Deze antwoorden kunnen dan later weer geclassificeerd worden. Dit maakt de uitslag dan wat betrouwbaarder. Met vriendelijke groet, Tineke P.S. Ik hoop van harte dat jullie site kan blijven bestaan, zodat jullie je belangrijke werk kunnen voortzetten. 5 Beste redactie, Is het uit psychologisch oogpunt dat u 'praten in plaats van medicijnen/anders, nl. ...' niet als antwoord heeft vermeld of was hier geen ruimte meer voor? Met vriendelijke groet, Barbara Ellens 6 Naar aanleiding van jullie 'lezers-vraag' het volgende. Wat we eigenlijk zouden doen was geen optie vandaar dat ik E heb gekozen. Onze dochter had ook een behoorlijke dip, waarvan ik dacht dat ze er niet zo 1,2,3 weer uit zou raken. De huisarts vind ik weer zo heel zwaar, vandaar dat ik een 6 weekse kuur st.janskruid voor haar heb gehaald. Heb het idee dat het werkelijk helpt, zelfs al is het maar om dat zij denkt dat het helpt... Ik probeer dus eerst zelf iets te bedenken. Veel praten wil helpen maar kan het ook verergeren, dat laat ik dus aan het kind over. 7 Sombere buien horen volgens mij zeker bij de puberteit. Pubers kunnen zeer wisselvallige buien hebben en zijn vaak onvoorspelbaar. Als de depressieve stemming langer aanhoudt, zou ik zeker om advies vragen bij de huisarts of een andere deskundige op dat gebied. 8 Beste redactie, Mijn kinderen zijn nog lang geen pubers, maar ik werk wel met pubers. Ik mis bij de keuze-mogelijkheden: aandacht besteden aan het kind en zijn/haar gevoelens en praten, eventueel met andere volwassenen dan de ouders (tante, buurvrouw, docent). Het is voor pubers volgens mij vooral belangrijk dat ze weten dat er met hun gevoelens te leven valt. Pubers willen vooral serieus genomen worden. Zelf zou ik pas bij zeer ernstige klachten naar de huisarts gaan. Groeten, Beatrice Poot 9 Beste Ouders Online, Ik heb meegedaan aan de laatste Poll van OO en zag vervolgens dat ik kon reageren op deze Poll. Daarvan maak ik dan ook maar gebruik om aan te geven dat ik me eigenlijk in geen van de keuzemogelijkheden kan vinden. De vraag was: "wat zou u doen als uw puber somber is?". Mijn antwoord zou zijn: "Niets, maar ik zou het wel goed in de gaten houden. Als de somberheid aanhoudt en mijn dochter mij geen opheldering over haar somberheid wil of kan geven (wat ik me nauwelijks kan voorstellen) dan zou ik naar de huisarts gaan en hem om advies vragen." Wat de intentie van de Poll betreft (het gaat over het geven van antidepressiva aan jongeren): ik ben erg tegen het geven van antidepressiva aan jongeren, omdat medici amper weten wat deze middelen met de hersenen doen. Ik ben zelf zwaar depressief geweest en weet dus dat een depressie bepaald geen sinecure is, maar ik heb ook ervaren dat je daar op gezellige, menselijke manier ook weer uit kunt komen. Je hoeft niet direct aan het infuus gelegd te worden. Als mijn puberdochter een langdurige dip zou hebben, zou ik dus ook niet aan dokters en medicijnen denken. Zoals gezegd, ik zou haar goed in de gaten houden en als het blijft duren en zij er op haar pubers niet met mij over wil praten dan zou ik anderen (bijvoorbeeld de huisarts) inschakelen om er met haar over te praten. Mijn oplossing: praten, praten, praten. Groeten, bernadette 10 Als moeder van twee pubers en als professional (schoolarts) heb ik problemen met uw poll, mi het meest nuttige wat gedaan kan worden als een puber somber is, is vooral luisteren, contact houden en samen met hem/haar uit te zoeken waar de nare gevoelens vandaan komen- gewoon een tijdje balen (moet ruimte voor zijn), reactie op frustraties (samen bedenken wat een slimmere reactie kan zijn) of gevolg van echt problematische situaties (echtscheiding, grote gezinsproblemen, ernstige langdurige pesterijen, schoolproblemen, niet kunnen voldoen aan verwachtingen ouders, etc.), dan zo mogelijk hulp zoeken. Mi is het dodelijk als ouders dipjes afdoen als 'het is de puberteit', dat betekent geen echte aandacht voor waar de puber mee worstelt. Gebeurt vaak, en pubers laten me in het tweede klas-onderzoek vaak weten hoe ongelukkig ze zich daarin voelen. Het verbaast me dat de optie 'echt luisteren' niet in jullie lijstje is opgenomen. Els Jonker Justine Pardoen is hoofdredacteur van Ouders Online