home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Gezondheid - tijdschrift SMAK 9 september 2005 SMAK is het nieuwste wapen van het Voedingscentrum in de strijd tegen de toename van overgewicht bij kinderen: een gratis tijdschrift voor ouders van jonge kinderen. Sylvia Witteman las het blad en verbaasde zich. Over de dubieuze advertenties, de saaie recepten, en de doorgeschoten kruistocht tegen het vet. De demonisering van de friet door Sylvia Witteman In de strijd tegen de toenemende vetzucht bij kinderen heeft het Voedingscentrum een nieuw tijdschrift op de markt gesmakt: "SMAK, het leukste blad over goede voeding voor kinderen." SMAK is een fleurig en gratis blaadje, dat voor bijna een derde gevuld is met dubieuze advertenties. Waren al die bakken overheidssubsidie nog niet genoeg om van rond te komen? Kinderlokkers als Chocomel, ontbijtgranen en smeerkaas Tussen de vriendelijke maar grotendeels overbekende tips en adviezen (water is de beste dorstlesser, gebruik niet te veel snoep en zorg voor regelmatig bewegen) krijg je het ene na het andere 'gezonde' product pagina-groot in het gezicht geslingerd. Niet als advies van de redactie maar als advertentie. Light-varianten van bekende kinderlokkers als Chocomel, ontbijtgranen en smeerkaas, wit brood "met net zoveel bouwstoffen als volkorenbrood" en vruchtensap "met uitsluitend natuurlijke suikers". ("Natuurlijke suikers" leveren net zo veel calorieën als gewone suiker, maar dat beseft bijna niemand). Een groot deel van deze advertenties lijkt in opmaak en vormgeving zóveel op de rest van het blad, dat veel lezers niet in de gaten zullen hebben dat het hier gewoon om reclame gaat. Margarine, waarvan veel mensen ten onrechte denken dat het minder calorieën levert dan boter? Melk- en yoghurt-drankjes met kunstmatige zoetstoffen? Aardappel-snacks voor de frituurpan? In de inleiding zegt de hoofdredactie: "Berichten over voeding, in de kranten of op televisie, spreken elkaar vaak tegen. Dat maakt een verantwoorde keuze er niet makkelijker op". Nou, dan helpt dit blad ook niet bepaald. Zeker wat betreft het enorme aanbod aan light-produkten neemt het blad geen positie in. Maar volgens woordvoerster Patricia Schutte van het Voedingscentrum hoeven we de lezers niet te onderschatten: "Die zien best het verschil tussen een artikel en een advertentie". Dagje uit In het artikel 'Dagje uit, dagje ongezond?' gaat de redactie naarstig op zoek in pretparken naar 'gezondere' alternatieven voor het geliefde zakje patat. Zoals daar zijn: slaatjes, broodjes en pasta-gerechten. Dat valt nog niet mee: in sommige parken werd het verantwoorde voedsel zo slecht verkocht dat het van de kaart genomen moest worden. Met de moed der wanhoop stelt SMAK voor om dan maar krentenbollen en druiven mee te nemen in de eigen rugzak. Wel wat overdreven misschien, om die arme kinderen zelfs bij een dagje-uit geen friet te gunnen. Verse friet, gebakken in schone plantaardige olie, is immers een prima gerecht voor kinderen. Het levert niet meer calorieën dan aardappels met een schep jus, macaroni met flink wat kaas, of het beruchte broodje gezond (met heel veel ham, kaas, ei, mayo, twee plakjes tomaat, en een flardje ijsbergsla). Het demoniseren van friet heeft naar mijn stellige overtuiging geen enkele zin, en maakt het leven er niet leuker op. Peuterdiarree Goedwillende ouders die in doodsangst voor een dik en dus zielig kind alles light aanschaffen, zouden hun kind onbedoeld wel eens kunnen ondervoeden. Want kinderen, en volwassenen trouwens ook, hebben gewoon vet nodig. Voor de opbouw van de hersens – die grotendeels uit vet bestaan – is vet onontbeerlijk, essentiële vitamines worden alleen in vet opgenomen, en bovendien zal een gezond bewegend kind de energie gewoon verbranden. En nou we toch bezig zijn: van de redactie van Ouders Online hoorde ik dat het aantal kinderen met peuterdiarree immens is. Ze moeten daar telkens uitleggen dat peuters aan de schijterij gaan als ze te weinig vet krijgen. Volle melk, slagroom en echte boter is voor hen het devies. Opmerkelijk weinig diepgang Voor een publiek dat – althans volgens het Voedingscentrum – niet op het achterhoofd is gevallen, hebben de culinaire tips in SMAK opmerkelijk weinig diepgang. Bijvoorbeeld: een recept voor chili con carne, of macaroni met een kant-en-klare pot Italiaanse saus, hamblokjes en geraspte kaas, wie zit daar nou op te wachten? En dan op de koop toe die meloen-egel met fruitprikkers... Het was leuk geweest om een deel van de advertentie-inkomsten aan wat originelere receptuur te besteden. Gaap, gaap... SMAK wordt verspreid via de consultatiebureaus. Dat is natuurlijk een handige manier om mensen uit alle lagen van de bevolking te bereiken. Ook ziet het blad er aantrekkelijk genoeg uit om tijdens het wachten wat in te bladeren. Een columnpje hier, een interview met een tv-kok daar... Maar de hoog opgeleide ouders, die hun kind tóch al opvoeden met fruit, groente en verantwoord ravotten, zullen het al gauw gapend dichtslaan. De kansarme ouders, aan de andere kant, zie ik nog niet zo gauw met hun kinderen naar peuterzwemmen gaan, of een 'light-smeerkaas tompouce' knutselen. En dan nog een punt: overgewicht is ook cultureel bepaald. Turkse en Arabische ouders zijn nog meer dan Nederlandse ouders geneigd om hun kind letterlijk zoet te houden. Afgezien van een schattig donker (slank) meisje op de cover lijkt SMAK deze doelgroep niet in het hart te treffen. Patricia Schutte: "Er zijn wel plannen in voorbereiding om meer met de allochtone doelgroep te gaan doen, maar het probleem is natuurlijk dat veel allochtonen het Nederlands onvoldoende beheersen". Ja, en zouden al die adverteerders net zo happig zijn als nu, om hun producten naast light-couscous-recepten in het Arabisch te plaatsen? Verklaring Het leukste item van het blad is een interview met ontwikkelingspsycholoog Rita Kohnstamm. Terecht keert ze zich tegen het obligate mandarijnen-trakteren bij verjaardagen op school. "Stel, er zitten 24 kinderen in de klas en ze krijgen bij iedere verjaardag een snoepje. Dat betekent dat ze 24 keer per jaar een snoepje krijgen op school. Is dat erg? Nee toch?" Nee, dat is natuurlijk niet de reden dat kinderen te dik worden. Stelselmatig te veel eten en te weinig bewegen is het probleem; iedereen weet het nu wel, en daarom is het haast niet te begrijpen dat er nog steeds ziekelijk dikke kinderen bijkomen. Kohnstamm heeft een verklaring: dikke ouders vinden het niet erg als hun kinderen dik zijn. "Er is een soort stil verbond tussen hun; als het kind ook dik is, dan zijn ze niet meer alleen dik. Dat is een troost. Je begrijpt dat het voor die mensen onmogelijk is hun kind een gezonde leefstijl te leren". Precies. En de kinderen van die kinderen worden ook weer te dik; een domino-reactie die moeilijk te doorbreken is. Het valt te vrezen dat het blad SMAK, met zijn tamme teksten, zijn knieval voor de commercie en zijn open deuren aan zo'n doorbraak weinig kan bijdragen. Sylvia Witteman p/a redactie@ouders.nl Reacties van lezers 1. Geweldig stuk van Sylvia over de eet mafia! Ik begrijp die hele zoetstof rage niet. Eerst leer je de kinderen wennen aan HEEL ZOET, dan merk je dat ze dik worden, en dan vervang je suiker door zoetstof. Terwijl - als ze niet beter weten - kinderen dik (ik bedoel dun;) tevreden zijn met yoghurt naturel, havermout of muesli zonder zuiker, etc... Mijn kinderen zijn heel tevreden met bran flakes en een paar krenten met melk en zonder suiker. En ik geloof dat dat beter is dan sugarpops, of Alpen muesli light... Ondertussen is het bijna niet meer mogelijk om vruchtensap/limo te krijgen ZONDER zoetstof. Als ik vruchtensap ZONDER TOEGEVOEGDE SUIKER wil, dan wil ik het ook zonder toegevoegde zoetstof, toch? Groet, Martin 2. Neeeeeeeeee! Kohnstamm heeft geen gelijk. Dikke ouders willen geen dikke kinderen! Althans ik niet! Ikzelf ben zowat mijn hele leven dik geweest (zeker in mijn hoofd). Mijn moeder is een Limburgse die altijd dacht dat vlaai en slagroom en je kind volproppen hoorde bij het goede moederschap. Zodoende ben ik van 0 tot tot 12 jaar echt dik geweest en daarna verviel ik in jo-jo gewicht. Het ging zelfs zo ver dat ik een tijdje voor bulimia behandeld ben. Op mijn 40e jaar werd ik moeder (via IVF) van een prachtige zoon. Hij woog 9 pond bij de geboorte en was 56 cm en ik was heeeel mager na de geboorte van hem. Het kind had allerlei bij mij weggehaald, ik was 18 kg afgevallen. Een grote baby dus. De eerste twee jaar was meneer een lekker stevige baby met een bolle toet, maar ik deed er alles aan om op zijn voeding te letten. Met 2 jaar ging dat veranderen en door de groei werd hij vanzelf wat slanker. Nu is hij 6 ½ jaar en met zijn 125 cm weeg hij rond de 20 kg. Hij ziet er gespierd en slank uit, godzijdank, want mijn grootste angst is juist dat ik een dik kind zou krijgen! Omdat ik zelf weet hoe afschuwelijk het is om als kind dik te zijn! Dus ben ik het niet met Kohnstamm eens. Mijn zoon houdt erg van snoepen. Vooral chocola is hij gek op. Hij is niet echt gek op gezond eten maar ik probeer van alles te verzinnen dat hij dat toch binnen krijgt. Snoep krijgt hij van mij ook maar beperkt en ik houd nauwlettend in de gaten of het niet te veel is, en of hij niet dik wordt! Het is een sportief type, dus hij zit een paar keer in de week op gym en zwemles en schoolzwemmen, en op scouting. Ook is hij gek op buiten spelen, dus beweging krijgt hij genoeg! Ik ben nu wel een dikke mamma, maar ik zou gewoon NOOIT willen dat hij daarom een dik kind zou worden! Met vriendelijke groeten, Marie Jose Planken 3. Hallo Sylvia, goed stuk over dat nieuwe blad! Ik vond de negatieve reactie van de school op mijn zoons 'ongezonde traktatie' ook erg overtrokken (een papieren, zelfgeknutselde haai rond een doosje smarties). Een klasgenoot heeft ooit eens worteltjes en bloemkoolroosjes getrakteerd. Tja... of kinderen daar nu zo blij van worden? Krijgen we na de anti-rook campagne, nu een anti-vet campagne?! Er zijn ook tal van programma's over hele gezinnen die wedstrijden houden in het afvallen. Belachelijk: ga naar een goede diëtiste. Het is allemaal té! Ik ben er ook ooit eens ingetrapt: ranja zonder suiker. Per ongeluk. Ik had het etiket niet gelezen. Mijn beide kinderen kregen opeens last van diarree. Na enig speurwerk bleek het te liggen aan de zoetstoffen in de zo gezonde suikervrije ranja. Op het etiket stond het vermeld: bij een te grote hoeveelheid (bij mijn kinderen was dat max. 3 glazen per dag) kon diarree optreden. Nu krijgen ze dus weer de gewone ranja van een bekend huismerk. Veel goedkoper ook nog! Groet, Dana 4. Geachte mevrouw Witteman, eigenlijk reageer ik nooit op stukjes die men schrijft, hoe groot mijn ergernis of verbazing ook is, maar na uw stukje moest ik wel. Het stukje wat u schrijft over SMAK is leuk en mij vergaat de lust in het geheel om dat blad te lezen. Doch onder het kopje "Gaap, gaap" gaat u wel uit de bocht. U schrijft: "Maar de hoog opgeleide ouders, die hun kind tóch al opvoeden met fruit, groente en verantwoord ravotten, zullen het al gauw gapend dichtslaan. De kansarme ouders, aan de andere kant, zie ik nog niet zo gauw met hun kinderen naar peuterzwemmen gaan, of een 'light-smeerkaas tompouce' knutselen." Dus alleen hoog opgeleide mensen geven hun kinderen groente en fruit en verantwoord (?) ravotten, en kansarme ouders geven hun kids alleen troep en zitten de hele dag binnen achter de computer of de tv? Tjongejongejonge, wat is dit erg! Hoe denigrerend en vooroordeel bevestigend kan een mens zijn? Ik snap in het geheel niet waarom u deze woordkeus gebruikt en kan me er erg kwaad over maken. Vooral omdat de rest van uw stukje zo leuk is, is dit stukje alleen maar zeer vooroordeel bevestigend. Dikke kids wonen dus allemaal alleen maar in achterstandswijken (denk ik tenminste dat u dat bedoelt met kansarm?) waar je het gezonde voer en buitenspelende kinderen (verantwoord ravotten neem ik aan?) met een lantaarntje moet zoeken.... Ik vind het zeer pretentieus van u gesteld en u verlaagt u op deze manier naar hetzelfde niveau als het zeer betuttelende gedrag van de voedingsdienst waarvan het overigens wijd en zijd bekend is dat ze betaald worden door de voedingsindustrie. Ik moest dit echt even kwijt! [naam en adres bekend bij de redactie] Sylvia Witteman is publiciste, moeder van drie kinderen, en gewaardeerd deelnemer aan het Forum van Ouders Online. Op dinsdag verzorgt ze de rubriek "De Volkskeuken" van de Volkskrant, en op zaterdag schrijft ze een column voor het Volkskrant Magazine.