home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Prentenboek april   Alle tips – 1 t/m 50   Alle tips – 51 t/m 111 Het prentenboek van april: Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus! van EUR 12,50 voor EUR 9,38 Verkrijgbaar in elke boekhandel.

Prentenboek en prijsvraag van de maand april – Uitslag 10 mei 2002 Ouders Online en uitgeverij Gottmer presenteren: het prentenboek van de maand. Een gezamenlijk project, met iedere maand een prentenboek van de bovenste plank. En een prijsvraag waarmee u het boek van de maand kunt winnen. Onder de verliezers worden drie prachtige kalenders verloot. Inhoud van deze pagina - Jury-rapport: "De beste slaap-tips" - Boekbespreking: "Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus!" Jury-rapport "De beste slaap-tips" Hoe duw je een kind in slaap? Er zijn kinderen die slapen zodra je ze neerlegt. Soms gaat het wat moeilijker, bijvoorbeeld als een kind ziek is, of als er spannende dingen gaan gebeuren, zoals een verhuizing, een aanstaande geboorte, of een verjaardag. Dat is allemaal heel normaal. En eigenlijk wel fijn ook, want zo geeft je kind aan dat er iets is wat hem bovenmatig bezighoudt. Zodra je kind weer gewoon slaapt, weet je ook dat het de spannende tijd goed doorstaan heeft. Er zijn echter ook kinderen die bijna nooit vanzelf in slaap vallen. Die moet je als het ware in slaap duwen: ze hebben een zetje nodig om in slaap te kunnen vallen. Ouders hebben in de loop der tijd al veel creativiteit aan de dag gelegd om hun kinderen te helpen bij het inslapen en het doorslapen. Naar hun tips hebben we vorige maand gevraagd. Er kwamen er 111 tips binnen, allemaal bruikbaar. De gouden tip bestaat niet Niet ieder kind is hetzelfde: daarom bestaat er niet één gouden tip die altijd werkt, en vandaar dat we alle tips publiceren. Zo kan iedereen zelf kijken of er iets bijzit dat de moeite van het proberen waard is. Maar 111 tips is wel vrij veel. Daarom geven we hieronder een handige samenvatting, plus de vijf tips die wij het beste vonden (en die beloond worden met het prentenboek van de maand). Moe is een voorwaarde Een belangrijke voorwaarde voor succes is dat je kind moe is als het naar bed gaat. Dus: houd bij voorkeur elke dag dezelfde bedtijd aan; breng je kind niet naar bed als het nog enorm veel energie heeft. Het kán natuurlijk wel eens voorkomen dat je een kind in bed legt als het nog niet moe is. In het weekend bijvoorbeeld, als het laat wakker is geworden. Wees dan echter niet verbaasd dat het kind minder gemakkelijk in slaap valt als op normale dagen. Rust Veel inzenders melden dat de oude regel 'rust, reinheid en regelmaat' het beste werkt. Vooral die rust is natuurlijk belangrijk. De deskundigen noemen dat: 'het minimaliseren van prikkels'. Zowel van buitenaf als van binnenuit: zorg voor een rustige omgeving (geen herrie, weinig licht, etc.) vermijd opwinding door wilde spelletjes, etc. Sommige ouders vertellen dat zelfs een douche voor het slapen gaan bij hun kind al een te grote stimulerende werking heeft. Zij kiezen liever voor een warm bad. Waarschuwing: overdrijf het ook weer niet, met die rust. Wie krampachtig zorgt voor een doodstil huis, die kweekt een kind dat bij het minste of geringste geluidje meteen weer wakker wordt. Regelmaat Naast rust is regelmaat verplichte kost. Als je elke avond (en bij een eventueel middagslaapje) steeds hetzelfde programma afwerkt, komt het kind meestal vanzelf in de slaapstand. De meeste ouders houden een vast ritueel aan, in één vaste volgorde: tandjes poetsen pyjama aan voorlezen liedje zingen gordijnen dicht licht uitdoen of dimmen welterusten zeggen. Sommigen gebruiken voor het afscheid steeds dezelfde woorden, op dezelfde toon. Voor de meeste kleine kinderen werkt dat als een duidelijk signaal: nu gaat mama of papa weg, ik ga slapen en straks komen ze weer terug. Alles in dezelfde volgorde, zonder iets over te slaan. Soms vraagt dat wel wat discipline, maar het loont: je kinderen raken vertrouwd met het naar bed gaan, kunnen voorspellen wat er gaat gebeuren, en zullen zich er vrijwel nooit tegen verzetten. Napraten om de dag te verwerken Samen de dag doornemen kan een kind helpen om zijn belevenissen te verwerken. En dat is nodig om rustig in slaap te kunnen vallen. Juist omdat het kind de gebeurtenissen, ervaringen en gevoelens van de afgelopen dag nog moeilijk zelf kan benoemen, moet je hem daarbij helpen. Een aantal keren merken ouders op dat het belangrijk is om in het gesprek vooral de fijne dingen te memoreren. Of, als er ook iets naars besproken is, om in ieder geval met iets positiefs te eindigen. Een waardevolle tip! Winnaar 1 Saida Voet voegde aan de tip van het napraten nog een handige suggestie toe, voor kinderen die nog te jong zijn om 'een goed gesprek' mee te voeren. Voor de hele kleintjes kun je een verhaaltje vertellen waarin je een fantasie-figuur (zoals een eekhoorn of een kaboutertje) de dingen laat beleven die het kind heeft meegemaakt. Zo kun je ook problemen bespreken en vooral hun mogelijke oplossingen. [Zie verder: tip 33] Angsten bezweren Soms is een kind bang om te gaan slapen. Wie kent ze niet: de spoken die als zwarte schaduwen uit de muur komen, de monsters in de hoek of onder het bed? Als je kind bang is, zul je de monsters moeten verslaan en de geesten tot bedaren moeten brengen. Veel ouders gaven daar handige tips voor. Winnaar 2 Carmen Sollman heeft voor haar driejarige zoontje gewoon een briefje opgehangen op de kamerdeur. Er staat op: 'verboden voor monsters en heksen' en alles waar hij verder bang voor is. Dat kan natuurlijk ook van de ene dag op de andere weer veranderen. Lezen kan de kleine jongen natuurlijk nog niet (nemen we aan), maar dat doet er ook helemaal niet toe. Het gaat erom dat je als ouder je macht uitoefent om je kind te beschermen tegen de boze buitenwereld. [Zie verder: tip 6] Soms kun je je macht overdragen op een lievelingsknuffel, of op eentje die er vervaarlijk uit ziet. Een grote dinosaurus, of een enorme beer. Eentje die er wel uitziet alsof hij een gevecht zou kunnen winnen. Bang voor het donker Veel kinderen krijgen rond het derde levensjaar een periode dat ze bang zijn in het donker. De meeste ouders kunnen het nauwelijks geloven, maar: een klein nachtlampje is in veel gevallen écht de meest doeltreffende oplossing. Nog één verhaaltje dan... Sommige kinderen kunnen maar geen genoeg krijgen van de verhaaltjes voor het slapen gaan. Een aantal van hen mag inslapen met: een cassettebandje. Voor kleine kinderen is het 't beste om elke avond hetzelfde verhaaltje te laten afspelen. Oudere kinderen kunnen wel wat afwisseling aan. Maar ook weer niet té spannend, anders verdwijnt het slaapverwekkende effect. Een mooie, zachte maar duidelijke vertelstem, kan bijna hypnotiserend werken. Dat kun je ook zelf doen elke avond. Maar zo'n bandje kan de overgang tussen 'mama of papa is er nog' en 'nu zijn ze weg' wat minder groot maken. Je kunt zelf verhaaltjes inspreken op een bandje, maar je kunt ook voorbespeelde bandjes kopen. Meestal zijn ze binnen 10 minuten in slaap gepraat... Winnaar 3 Ook Anja Verhagen tipte het cassettebandje als slaapmiddel. Bijzonder aan haar inzending is echter dat haar kind verstandelijk gehandicapt is. Hij is al 10 jaar, maar leest zelf niet zo gemakkelijk in bed een boek voor het slapen gaan. Anja ontdekte dat de bibliotheek voor blinden en slechtzienden niet alleen bedoeld is voor blinden en slechtzienden, maar dat iedereen er gebruik van kan maken die niet in staat is om zelf te lezen, om welke reden dan ook. De service kost niets of bijna niets (vrijwillige eigen bijdrage) en je kunt uit een groot aantal goede kinderboeken kiezen. Anja: "Het helpt hem in slaap, maar het is ook goed voor de taalontwikkeling." [Zie verder: tip 58] Niet slapen? Dan maar niet! Het klinkt raar, maar soms kun je een kind laten slapen door toe te staan dat het niet slaapt. Het achterliggende principe is dat je het slapen niet tot straf maakt, maar tot iets leuks en aantrekkelijks. Winnaar 4 De familie Voskuijl past het principe toe bij hun dochter van 4. Deze kleuter wil soms niet slapen en maakt dat dan goed duidelijk ook. Maar ze heeft haar ouders er niet mee, want die zeggen gewoon: "Wil je niet slapen? Nou dan maar niet. Dan ga je gewoon lekker liggen uitrusten. Een beetje aan leuke dingen denken." Kortom: naar bed, naar bed. Maar wat je daar doet, moet je zelf maar weten. [Zie verder: tip 15] Soms speelt dit meisje nog wat. Dan zien de ouders later dat ze een beetje gepuzzeld heeft, of een boekje heeft gelezen. Maar uiteindelijk gaat ze elke avond toch gewoon zelf slapen. Een vierjarige kan blijkbaar goed zelf bepalen wanneer ze moe is. Voorwaarde is wel dat je kind zich in haar of zijn slaapkamer prettig en veilig voelt, voegt mevrouw Voskuijl eraan toe. Ze moeten het naar bed gaan niet als iets naars ervaren. Daarom is het beter om je kind ook niet voor straf naar bed te sturen, want dan ontstaat natuurlijk snel een negatieve associatie. Over het neusje aaien Een effectieve manier om een baby in slaap te laten vallen, is masseren. Vooral het uitoefenen van een beetje druk op de neuswortel werkt vaak goed. Winnaar 5 Ryanne Overmeire aaide, samen met haar man, al haar baby's over hun neusje als ze niet konden slapen. Van de neuswortel naar het puntje, in een zachte beweging. De baby's sluiten er als in een reflex hun oogjes van. Ze ontspannen zich, en slapen gemakkelijker in. [Zie verder: tip 51] Inderdaad werkt het bij sommige baby's zo. Als je ze vanaf het begin op deze manier in slaapt duwt, leren ze ook dat het een gevoel is waarbij ze zich kunnen ontspannen. Als ze later groter zijn, en niet meer reflexmatig reageren op die streling over de neus, kunnen ze er toch nog veel baat bij hebben. Je kunt de beweging ook uitbreiden natuurlijk. Zo vragen mijn eigen kinderen soms om een massage van hun voorhoofd. Vooral na een lange, inspannende dag vinden ze dat heerlijk. Beweeg duim en vingers uit elkaar met een lichte druk vanuit de neuswortel naar beide slapen, en strijk daarna zachtjes naar de kruin met je hele hand. Succes verzekerd, ook al zijn ze twaalf of zestien. Tot zover de samenvatting en de vijf boek-winnaars. De drie verjaarskalenders gaan naar Anneke Horstink, Carien Sauren, en Inge van Dordrecht. Kunt u er geen genoeg van krijgen? Ga dan door naar alle tips. Lekker griezelen voor het slapen gaan – boekbespreking door Henk Boeke Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus! Jane Yolen en Mark Teague Gottmer 2001 van EUR 12,50 voor EUR 9,38 (verkrijgbaar in elke boekhandel) Toen ik "Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus!" opensloeg, wist ik het meteen: die beelden had ik eerder gezien. Elke spread (dubbele pagina) toont een claustrofobisch klein kamertje met een reus van een dino en een dwerg van een mens. Dood-eng. Ik hoefde niet lang te zoeken om dat oerbeeld terug te vinden in mijn foto-verzameling: de klassieke foto van Eddie Carmel, the Jewish Giant (de Joodse reus) met zijn ouders in de woonkamer van hun huis in the Bronx. New York 1970. Gemaakt door de beroemde fotografe Diane Arbus. Jane Yolen - Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus! Diane Arbus - Jewish Giant (New York, 1970) Maar ook zónder mijn obsessieve associatie met die foto van Diane Arbus is "Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus!" een verbijsterende ervaring. Het boek past in de traditie van "Max en maxi-monsters": een voorleesboek voor het slapen gaan, met korte ritmische tekstjes en gruwelijke plaatjes. Waarbij je denkt: moet ik dát gaan voorlezen aan mijn lieve kleine kindje? Zou hij daar geen vreselijke nachtmerries van krijgen? Het is een beproefd recept en het werkt. De meeste kinderen houden van griezelen, omdat het op de een of andere manier bezwerend werkt voor de échte angsten. Als uitlaatklep, of bliksem-afleider, zeg maar. "Slaap lekker, lieve kleine dinosaurus!" gaat over 'naar bed gaan' en het gedoe dat dat vaak geeft. Stap voor stap worden alle bed-bezwaren die kinderen kunnen aanvoeren behandeld, aan de hand van vragen over dinosaurussen. Smijt hij met stoelen en slaat hij met deuren? Blijft hij om nóg een verhaaltje zeuren? Jammert hij "Mama, ik wil nog naar buiten"? Of valt hij op de vloer en huilt hij tranen met tuiten? Enzovoorts. Het antwoord luidt natuurlijk "Nee", waarna beschreven wordt hoe zoet en braaf dino's naar bed gaan. Het boek is geschikt voor kinderen van een jaar of 2 tot een jaar of 5. Het sluit aan op hun fascinatie voor dinosaurussen, de tekstjes (op rijm) lezen als een trein, en het boek heeft een happy end. Wat mij betreft het ideale voorleesboek.