home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Achternaam kiezen   Voornaam kiezen

Juridisch - Naamwet 1998 mei 2001 Sinds 1998 kunnen ouders zelf bepalen of het kind de naam van de moeder of de naam van de vader krijgt. Toch wordt er weinig gebruik gemaakt van die mogelijkheid; kennelijk maakt onbekend nog steeds onbemind. Willy Hilverda zet de belangrijkste punten voor u op een rijtje. De naam van de moeder of de naam van de vader? door Willy Hilverda Mijn oma riep vroeger wel eens dat het toch zo jammer was dat haar bijzondere achternaam – Van der Hogt – met uitsterven werd bedreigd. Ze had weinig familie en vooral mannelijke verwanten waren dungezaaid. Als ze nu had geleefd en nu haar kinderen op de wereld had gezet zou ze er vast voor gekozen hebben haar kinderen haar eigen achternaam te geven. Sinds de nieuwe naamwet van 1998 is het mogelijk om binnen het huwelijk kinderen de naam van de moeder te geven. Hoewel de nieuwe wet al sinds 1998 van kracht is, wordt er weinig gebruik van gemaakt. Volgens ambtenaar Jannie de Bruin is het in de Rotterdamse deelgemeente Prins Alexander nog maar één keer voorgekomen dat een echtpaar de naam van de moeder koos voor hun kind. De traditie om kinderen de achternaam van de vader te geven lijkt sterk. Andere ambtenaren van de burgerlijke stand in Rotterdam bevestigen dat beeld. Goede redenen Toch zijn er goede redenen voor aanstaande ouders om zich terdege te bezinnen over de vraag welke familienaam ze aan het nageslacht willen doorgeven. Enige tijd geleden stond in de kranten een berichtje over een onderzoek naar achternamen. Uit de onderzoeksresultaten bleek dat zeldzame achternamen verdwijnen, terwijl veel voorkomende achternamen als De Jong en De Vries juist in aantal toenemen. Let op: de naam die u voor uw eerste kind kiest, is bepalend voor alle kinderen die daarna komen. De wet eist namelijk dat alle kinderen in een gezin dezelfde achternaam moeten hebben. De wet in vogelvlucht In het kort komt de naamwet hier op neer: wie getrouwd is en niets regelt, geeft het kind automatisch de achternaam van de vader. Wie niet getrouwd is en niets onderneemt, geeft het kind automatisch de achternaam van de moeder. Hoe het vastleggen van de achternaam in z'n werk gaat wordt hierna uit de doeken gedaan aan de hand van fictieve aanstaande ouders. Als je getrouwd bent Els en Jan weten al voordat ze trouwen dat de achternaam van Els ook de achternaam van hun kinderen gaat worden. Wanneer ze trouwen laten ze dit vastleggen. Het kan ook zijn dat Els en Jan pas over achternamen gaan nadenken als Els zwanger is. Omdat Els het belangrijk vindt dat haar kind haar naam zal dragen en omdat ze bang is dat ze drie dagen na de bevalling nog niet in staat zal zijn naar het gemeentehuis te gaan, gaat ze al tijdens de zwangerschap met Jan naar het gemeentehuis. Samen laten ze vastleggen dat hun kind haar achternaam krijgt. Natuurlijk is het ook mogelijk dat Jan en Els pas bij de geboorte van hun kind een beslissing nemen over de achternaam. Want ze hebben afgesproken dat een dochter moeders naam krijgt en een zoon vaders naam en tijdens de zwangerschap weten ze nog niet welk geslacht hun kind heeft. Els zal dan toch samen met Jan binnen drie dagen na de bevalling naar het gemeentehuis moeten om dit te regelen. Mocht het kind via een keizersnede ter wereld zijn gekomen en Els echt niet in staat zijn de ambtenaar burgerlijke stand te bezoeken, dan kunnen zij en Jan een afspraak maken om de geboorte-aangifte uit te stellen. Als Jan in z'n eentje naar de burgerlijke stand gaat en er niets van tevoren is vastgelegd, dan krijgt het kind Jans achternaam. Als je niet getrouwd bent Marja en Kees zijn niet getrouwd en willen graag dat hun kind de achternaam van Kees krijgt. Als Marja zwanger is gaan ze samen naar de burgerlijke stand. In het bijzijn van de aanstaande moeder erkent Kees het kind. Op het moment dat het kind erkend wordt, wordt ook de achternaam vastgelegd. Erkennen kan eventueel ook na de geboorte van het kind, maar het verdient de voorkeur het vooraf te regelen. Wanneer Kees en Marja pas na de geboorte besluiten dat het kind de achternaam van de vader krijgt, moeten ze binnen drie dagen na de bevalling samen naar de burgerlijke stand. Het kan zijn dat Kees en Marja er niet over hebben gesproken of geen keuze hebben gemaakt. Het kind krijgt dan de achternaam van de moeder. Kees of Marja kunnen in dat geval ook alleen aangifte doen. Bij het doen van aangifte kan Kees het kind niet zijn naam geven als er voorheen niets is vastgelegd in het bijzijn van de ambtenaar van de burgerlijke stand. Een-oudergezinnen Roos is niet getrouwd en de vader heeft het kind niet erkend. Het kind krijgt de achternaam van de moeder. Gea's echtgenoot is overleden voordat ze hun beslissing over de achternaam van hun eerste kind hebben vastgelegd. Gea bepaalt of ze het kind haar eigen achternaam of die van de vader geeft en laat dit vastleggen bij de ambtenaar burgerlijke stand. Adoptie-kinderen Wim en Anja gaan een kind adopteren. Het wordt hun eerste kind. Ze beslissen over de achternaam en laten het vastleggen als de adoptie wordt geregeld bij de rechter. Twee ouders van hetzelfde geslacht Tina is zwanger van haar eerste kind en wil het samen met haar vriendin Joke opvoeden. Als ze niets regelen, krijgt het kind automatisch de achternaam van Tina. Beiden willen graag dat Joke voor de wet ook ouder van het kind wordt en dat het kind haar achternaam krijgt. Joke moet in dat geval het kind adopteren. Het vastleggen van de achternaam kan gelijktijdig bij de rechter geregeld worden. Het kan ook zijn dat Tina en Joke het niet nodig vinden om Joke tot wettige ouder te maken. Wel willen ze graag dat het kind Jokes achternaam krijgt. Bij de rechter kunnen ze dan een verzoek indienen om, zoals dat heet, belast te worden met het gezamenlijk gezag. Op dat moment moet ook het verzoek worden ingediend om het kind de achternaam van Joke te geven. Willy Hilverda p/a redactie@ouders.nl Naschrift van de redactie Voor alle duidelijkheid: als de ouders niet getrouwd zijn, en als ze er onderling niet uitkomen (bijvoorbeeld omdat de relatie meteen al strandt), krijgt het kind de naam van de moeder. Zou de vader zijn eigen naam aan het kind willen geven, dan heeft hij de handtekening van de moeder nodig, die dat doorgaans zal weigeren. Anders hadden ze er immers geen onenigheid over gehad. Wie meer wil weten over de naamwet, kan bij elk gemeentehuis een folder met informatie halen. Zie ook: Wettelijke regels voor de achternaam van onze notaris. Reacties van lezers Men kiest wel degelijk "Door die wet kun je zelf bepalen of het kind de naam van de moeder of de naam van de vader krijgt. Toch wordt er weinig gebruik gemaakt van die mogelijkheid; kennelijk maakt onbekend nog steeds onbemind." De suggestie wordt gewekt van onwetendheid en of al dan niet bewuste besluiteloosheid. In mijn omgeving zijn de afgelopen drie jaar vast meer dan dertig kinderen geboren, waaronder mijn eigen zoon; ik ken niemand die over de achternaam van de kinderen niet een bewuste keuze heeft gemaakt. Inderdaad is dit in de meeste gevallen de achternaam van de vader. Het is niet de mogelijkheid om de moeders naam aan het kind te geven - ook al is dit wettelijk gezien een correcte weergave - het is de mogelijkheid om te kiezen! En ik weet niet beter dan dat daar gebruik van wordt gemaakt. De gronden waarop besloten wordt, of waarom vaker de vaders naam prevaleert valt inhoudelijk gezien buiten de strekking van het artikel. Rutger van der Meer en Rosmarijn Zuring, Wisse van der Meer (Amsterdam) Met meer dan 25 hechtingen moest ik zelf mijn kind aangeven Mijn man heeft op zijn 8e jaar de naam van zijn stiefvader gekregen. Dit is vastgelegd en zijn oude naam kwam te vervallen. Op zijn 24e is hij thuis weggegaan en heeft hij daarbij door omstandigheden het contact verbroken met zijn moeder en stiefvader. Na 1 jaar zijn wij getrouwd en was het voor ons de meest logische oplossing om mijn naam aan te nemen, want anders werd het te ingewikkeld. Mijn man had ook zijn geboortenaam weer kunnen terugnemen (met wat regelwerk en een betaling van best een bedrag), maar de mensen om ons heen hadden dat nooit begrepen. Meneer A trouwt met mevrouw B en ze gaan samen C heten. Dan blijf je je verhaal doen. Nu, afgelopen februari, is onze zoon Tigo geboren. Voor ons was het logisch dat hij mijn achternaam zou krijgen omdat mijn man deze nu immers ook al bijna 3 jaar draagt. Omdat ik in het ziekenhuis van Alkmaar ben bevallen, moest mijn kind daar worden aangegeven. En wat blijkt daar: onze zoon moet de naam gaan dragen van de stiefvader van mijn man! Onverrichter zake is mijn man naar huis gekomen en moest ik de volgende dag maar van de gemeente meekomen. Na een zware bevalling met meer dan 25 hechtingen zat ik dus in de auto om eigenhandig mijn kind aan te geven, zodat ook Tigo mijn achternaam zou kunnen dragen. Bij een volgend kind zal het makkelijker gaan, omdat een volgend kind dan automatisch mijn achternaam draagt. De vernieuwde wet is wel leuk maar nog lang niet makkelijk. Ik denk dat dat voor veel mensen de drempel is om een andere naam aan te nemen als "gebruikelijk". Ook bij veel instanties wekt het hele rare situaties op. Soms erg grappig maar veelal ook erg lastig. Als u weet in welke rare combinaties onze post binnenkomt! Ach ja, met een paar jaar zal het wel meer voorkomen, maar ik heb nu nog veel het idee dat wij de enigen zijn die hiervoor gekozen hebben. Vriendelijke groeten, Tamara, Redo en Tigo Bakker Breinbreker Mijn dochtertje heeft mijn achternaam (van haar moeder, dus), terwijl haar vader haar wel erkend heeft. Nu ben ik zwanger van mijn nieuwe vriend en ik wil graag dat het nieuwe kindje de achternaam van mijn nieuwe vriend krijgt. Hij gaat het kind zeker erkennen. Gaat dat een probleem worden? Ingeborg Deze vraag, die gesteld was aan de redactie, konden we niet beantwoorden. We zijn maar eenvoudige journalisten, en geen experts op het gebied van wetten en regels. We adviseerden Ingeborg dus om contact op te nemen met de Burgerlijke stand van haar gemeente. Na enige tijd mailde Ingeborg ons terug dat ze dat inderdaad gedaan had, plus het antwoord dat ze kreeg. De vader van het tweede kind moet dit nieuwe kind voor de geboorte erkennen, waarbij de moeder dus aangeeft wat de achternaam wordt van het kindje. Bij aangifte van het geboren kind bij het gemeentehuis moet dan een kopie van deze erkenning worden meegenomen. Als je met erkenning en naamgeving wacht tot na de geboorte dan zou het alleen via een rechtszaak geregeld kunnen worden, volgens de desbetreffende gemeente-ambtenaar. Daar hebben wij dus maar niet op gegokt! Met vriendelijk groeten, Ingeborg Willy Hilverda is tekstschrijver en journalist.