home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Opvoeding - Boekbespreking 'Coachend opvoeden' 10 maart 2006 Moet je als ouder kiezen tussen vrij opvoeden of autoritair opvoeden? Natuurlijk niet. Justine Pardoen schetst een interessant alternatief. Coachend opvoeden door: Huib Verhage uitg.: Nelissen ISBN: 90 244 1728 7 normale prijs: EUR 18,90 actieprijs: EUR 16,50 inclusief verzendkosten! print de kortingsbon (pdf in nieuw venster)   Een alternatief voor vrij opvoeden en autoritair opvoeden door Justine Pardoen Als we de stortvloed aan opvoedprogramma's op de televisie moeten geloven, is goed opvoeden vooral een kwestie van je kinderen in de hand houden. Met een strak regime van straffen en belonen moet je het gedrag van je kind zodanig manipuleren, dat het doet wat jij zegt, is de boodschap. De populariteit van deze hedendaagse hondentraining voor kinderen is opmerkelijk, omdat we nog niet eens zo lang geleden (in de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw) juist het omgekeerde zagen: toen was autoritair opvoeden taboe, en moesten kinderen vooral onbelemmerd zichzelf kunnen ontplooien. Aan de andere kant is het juist niet opmerkelijk dat men terugwil naar de autoritaire benadering, gezien de recente roep om het herstel van normen en waarden. Het huidige normverval wordt immers geheel of gedeeltelijk toegeschreven aan die vermaledijde vrije opvoeding van het eind van de vorige eeuw. Op zoek naar een alternatief Het lijkt dus een slingerbeweging: eerst de autoritaire opvoeding, daarna de vrije opvoeding, en nu weer terug naar de autoritaire opvoeding. Maar dat voelt niet goed. Het was immers niet voor niets dat men destijds van die autoritaire opvoeding af wilde. Zijn er dan echt geen alternatieven? Jawel. Je kunt ook coachend opvoeden, zo blijkt uit een nieuw boek over dat onderwerp. Om te begrijpen wat dat betekent, laten we eerst zien hoe je volgens de huidige tv-programma's zou moeten opvoeden. En hoe dat tot mislukken gedoemd is. Hondentraining Het opvoed-ideaal dat ons voorgehouden wordt op de televisie, is te vergelijken met het trainen van honden. We schreven er al eerder over. Op zo'n opvoedcursus leer je dat je de baas moet spelen over je hond of je kind, en hoe je het voor elkaar krijgt dat je hond of je kind jou ook als baas accepteert en graag, liefst uit zichzelf, doet wat jij wilt. Er zijn zelfs opvoed-cursussen voor ouders waar ze met hun hond naartoe moeten, omdat de hond hen een spiegel zou voorhouden. Als het niet werkt bij een hond, dan ook niet bij een kind, is de gedachte. Hondentrainster Bets Engel verdient er haar geld mee, zie www.hondenspiegel.nl. Voor managers heeft ze een vergelijkbare cursus. Menswaardig opvoeden Menswaardig opvoeden is echter iets anders dan een effectieve gehoorzaamheidstraining. Een kind moet mogen worden wie hij is en niet wie wij willen dat hij zou moeten zijn. Een dergelijke opvoeding heeft tot doel dat een kind leert zijn eigen beslissingen te nemen, zijn eigen pad te kiezen en zelf verantwoordelijk te zijn voor de gevolgen van zijn eigen gedrag en keuzes. Dat is een jarenlang leerproces, waar je als opvoeder tijd voor moet nemen en geduld voor moet opbrengen. Zelf keuzes maken Kinderen die gehoorzaam leren zijn, zijn inderdaad niet lastig meer. Maar dat gemak is maar tijdelijk. Zodra deze kinderen zich onder het gezag van hun ouders uitwurmen, weten ze zich namelijk geen raad met hun verworven vrijheid. Een kind dat autoritair opgevoed is, voelt geen innerlijke autoriteit die hem stuurt. Veel kinderen die met autoritair gezag zijn opgevoed, ontwikkelen een zwak zelfbeeld, zijn onzeker en doen vooral allerlei verkeerde dingen zodra hun ouders niet kijken. Je wilt juist dat een kind leert om zelf zijn eigen keuzes te maken, ook als er geen autoriteit is die voorschrijft wat goed en fout is. Zoals je hoopt dat mensen niet door rood gaan rijden alleen omdat er geen politieagent naast het stoplicht staat. Coachend opvoeden Goed opvoeden in deze tijd is coachend opvoeden, volgens Huib Verhage. Verhage is trainer/coach en heeft een boek geschreven met de titel 'Coachend opvoeden'. Net als Bets Engel trekt hij een parallel tussen leiding geven in het bedrijfsleven en het opvoeden van kinderen, maar in tegenstelling tot Engel lijkt hij de hond juist niet als voorbeeld te willen nemen: Wie eenmaal blaft en gromt, gaat steeds meer lijken op een hond." Verhage heeft groot gelijk: voor je het weet voed je je puppies grommend en blaffend op. Dat werkt misschien in de peuterpuberteit wel even, maar denk maar niet dat je daarmee wegkomt als je pubers in huis hebt. Hoe moet het dan wel? Een coachend ouder streeft ernaar om het beste uit zijn kind te halen zonder het beste van zichzelf in het kind te willen stoppen. Een coachend ouder wil een kind opvoeden tot een zelfstandig denkend burger die in staat is zelf keuzes te maken en daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Anders gezegd: opvoeden is niet het sturen van je kind, maar je kind leren hoe hij zichzelf stuurt. Een coachend ouder biedt het kind veiligheid en schenkt het vertrouwen. Een coachend ouder leert een kind hoe hij zijn eigen problemen kan oplossen en zijn fouten kan herstellen. Een coachend ouder stelt wel degelijk grenzen, maar werkt zo min mogelijk met strikte regels. Kinderen die zich aan regels moeten houden, leren geen eigen verantwoordelijkheid nemen. Veel regels vragen alleen maar om strenge controle en daarmee leer je een kind geen zelfstandigheid. Beter kun je kinderen de kaders aangeven waarbinnen ze hun eigen keuzes moeten leren maken. Risico's Een ouder die coachend opvoedt, maakt dus geen gebruik van zijn macht om zijn kinderen te laten doen wat hij wil. Een coachend ouder weet het niet altijd beter en heeft niet voor alle problemen van het kind een oplossing. Een coachend ouder accepteert daarom zekere risico's: de ruimte die een kind nodig heeft om te leren met vallen en opstaan. Er gaat dan wel eens wat fout. Maar dat is niet erg. Streven naar perfectie is iets wat niet in een goede opvoeding thuishoort. Perfectie is eigenlijk altijd alleen maar een ambitie van de opvoeder en nooit van het kind zelf. Een kind hoeft van zichzelf niet perfect te zijn, tenzij hij voelt dat zijn ouders dat willen. Een kind wil alleen maar zijn. Wat dat betreft kunnen we leren van onze kinderen: worden zoals zij. Opvoeden kost tijd Goed opvoeden kost tijd. Heel veel tijd. En veel geduld. Steeds moet je bereid zijn om naast je kind te gaan staan en te praten over wat er misgegaan is, over wat er anders kan, over de grenzen en de mogelijkheden van het kind, over de beperkingen die voortkomen uit samenleven met anderen, over het geluk van merken dat iets lukt, de lol van leren en creëren, over de pijn van falen, over het bijstellen van je ambities, over rekening houden met anderen, over verschillende manieren om te interpreteren wat er om je heen gebeurt. Kortom, praten over het leven en over wat je daarin belangrijk vindt. En dat allemaal met het doel om je kind uit te nodigen om zelf aan de slag te gaan zijn eigen leven te leiden. Om zijn eigen fouten te corrigeren. Om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Om te doen in plaats van te laten. Dat kan ook al als de kinderen heel klein zijn. Om zo te kunnen opvoeden heb je geen cursus nodig. Het is ook geen vak. Het is niet meer maar ook beslist niet minder dan je echte zelf zijn, in de relatie met je kind. Justine Pardoen redactie@ouders.nl Dit artikel verscheen eerder op Planet Internet. Justine Pardoen is hoofdredacteur van Ouders Online.