home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Archief opinies

Opinie - Luizen 9 mei 2008 Willy Hemelrijk is ervaren luizenmoeder en vindt het onzinnig om het hele huis overhoop te halen als er luizen zijn geconstateerd. Alles wassen, stofzuigen en invriezen? Flauwekul, want wetenschappelijk ongefundeerd. Hieronder de brief die ze schreef aan het RIVM (de overheidsinstantie die luizenadviezen geeft), mét hun – volstrekt nietszeggende – reactie. Wel de haren uitkammen, niet het huis door Willy Hemelrijk Aan: RIVM, Centrum Infectieziektebestrijding 24 april 2008 Geachte heer, mevrouw, Ik ben moeder van twee dochters, van 11 en 16, en al twaalf jaar luizenmoeder op hun scholen. Zojuist heb ik uw tips over luizenbestrijding gelezen op www.rivm.nl/infectieziekten en daarbij vielen mij een aantal zaken op. Voor zover ik heb kunnen nagaan, is er in Nederland nooit wetenschappelijk onderzoek gedaan naar luizenbestrijding. In België wel. Daaruit bleek dat slechts bij 4% van de kinderen die met hoofdluis besmet zijn, luizen of neten op hun kussensloop gevonden werden. Hieruit kunnen we afleiden dat de kans op besmetting anders dan direct van hoofd tot hoofd uiterst gering is. Luizen verlaten de haardos niet graag. Grote schoonmaak is zinloos Toch schrijft u op uw website dat ouders kleding, bedden, huis en zelfs de auto grondig moeten reinigen. Een dergelijke grote schoonmaak neemt dagen, zo niet weken, in beslag. En dat terwijl iedere ouder die met de netenkam het kleine oppervlak heeft gereinigd dat het hoofd van het kind nu eenmaal is, weet dat het hele huis plus de auto op die manier reinigen onmogelijk en dus zinloos is. Eventuele luizen zoeken snel beschutting, en neten krijg je alleen met een netenkam los. Niet met een sopje over de bekleding. Toch gaan de meeste ouders op uw aanraden en dus ook op aanraden van de GGD als bezetenen aan de slag om hun huis schoon te krijgen. De tijd die ze aan die vergeefse grote schoonmaak besteden, kunnen ze dan niet steken in de enige effectieve luizenbestrijding, namelijk die op het hoofd van hun kind. Vochtige jassen Ook raadt u scholen aan om de jassen van de kinderen aan de kapstok in plastic zakken te bewaren of onder plastic capes, zodat de luizen niet over kunnen steken van de ene jas naar de andere. Dit heeft tot gevolg dat kinderen op scholen waar dit plasticzakken-beleid consequent wordt toegepast, op regenachtige dagen in iedere pauze een door en door vochtige jas aan moeten trekken, omdat die jas in de zak niet kan drogen en het regenwater er juist steeds verder intrekt. En dat allemaal zonder enig wetenschappelijk bewijs dat het luizen helpt voorkomen. Luizen zijn geen vlooien Ik heb de indruk dat bij uw luizen-adviezen, en met name de bijbehorende grote-schoonmaak-adviezen, de vlooien-bestrijding u parten speelt. Maar luizen zijn geen vlooien. Vlooien vermenigvuldigen zich uitsluitend in huis en niet op een gastheer. Ze bespringen passerende mensen alleen even als ze willen eten. Flink stofzuigen helpt dus enorm tegen vlooien. (Ik heb niet alleen kinderen maar ook katten.) Luizen kunnen echter niet bestaan zonder de lichaamswarmte van mensen. Ze zijn niet alleen voor hun voedsel aangewezen op mensen, net als vlooien, maar ook voor hun warmte en voortplanting, in tegenstelling tot vlooien. Vandaar dat hoofdluizen wel beter uitkijken dan zich al te ver van hun warme plekje te wagen. En dus is het ook heel begrijpelijk dat bij dat Vlaamse onderzoek slechts in 4% van de besmettingsgevallen luizen of losse neten op het hoofdkussen werden aangetroffen. Neten kunnen zich, zodra ze los zijn gekomen, niet opnieuw aan het hoofdhaar hechten. En voor een in huis verdwaalde luis zal het heel moeilijk zijn om een nieuwe gastheer te vinden. Daarvoor beweegt de luis zich veel te moeizaam. Een luis kan niet, zoals een vlo, een sprongetje nemen. Heus, eenmaal los van zijn gastheer is de luis ten dode opgeschreven. Luizenbrief Ik heb een eigen luizenbrief gemaakt voor school, waarin ik de ouders aanraad om nat te kammen met een zo glibberig mogelijke crèmespoeling en een metalen netenkam. Tegelijkertijd raad ik ouders uitdrukkelijk af om het huis schoon te maken. Dat is echt verloren tijd. Liever heb ik dat ze hun kinderen vaker en langduriger controleren. Die brief van mij werkt uitstekend. De ouders schrikken minder en begrijpen dat het maar om één ding draait, namelijk de hoofden van hun kinderen luizenvrij krijgen. In de hogere klassen zijn wij op die manier telkens snel van de luizen af als er een besmetting uitbreekt. In de kleuterklassen krijg ik echter te maken met telkens nieuwe ouders van jonge kinderen, die voor het eerst met luizen in aanraking komen. Die ouders gaan uw website lezen, eisen capes over de jassen op school, drukken de andere ouders op het hart om toch vooral het hele huis en de auto goed te reinigen, alle kleren, ook winterjassen, op 60 graden te wassen, al het beddengoed in huis te wassen, en ga zo maar door. In die klassen is de bestrijding daardoor een veel langduriger probleem. Die ouders worden afgeleid van de hoofdzaak (hoofden kammen) en raken overspannen van nutteloze handelingen (grote schoonmaak in huis). Ik begrijp dat het moeilijk voor u zal zijn om deze brief van zomaar een gewone moeder serieus te nemen en op waarde te schatten. Toch denk ik dat het zinvol is dat u overweegt uw hele hoofdluizenadvies om te gooien en mijn raad op te volgen als u de luizen effectief wilt gaan bestrijden. Zomerbeesten? Nog een laatste opmerking: u schrijft dat luizen in elk seizoen een even groot probleem zijn. Toch is mij in 12 jaar bestrijding gebleken dat de kinderen er in de warme maanden, ook voorafgaand aan de zomervakantie, veel meer last van hebben dan in de koude maanden. Het Vlaamse onderzoek zegt hier niets over. Is u literatuur bekend waaruit ik informatie kan halen? Met vriendelijke groeten, Willy Hemelrijk p/a redactie@ouders.nl Antwoord van het RIVM Beste mevrouw Hemelrijk, Bedankt voor uw uitgebreide Email. Ik zal uw ervaringen bespreken in de landelijke werkgroep hoofdluis die in mei weer bijeenkomt. Vooralsnog zien wij geen reden om het huidige hoofdluisbeleid te wijzigen. Uw vraag met betrekking tot literatuur over seizoensgebonden voorkomen van hoofdluis zal ik ook voorleggen aan de deskundigen in de werkgroep. Als zij suggesties hebben, dan hoort u dat nog van mij. Vriendelijke groeten, Desirée Beaujean Projectleider LCI-Richtlijnen RIVM - Centrum Infectieziektebestrijding Naschrift d.d. 5 juni 2008 De werkgroep Hoofdluisbestrijding van het RIVM is in mei bij elkaar geweest en heeft geen reden gezien om het beleid te wijzigen. Weliswaar is het effect van alle aangeraden maatregelen niet gemakkelijk te meten, en – zo gaf mevrouw Beaujean van het RIVM direct toe – door het RIVM ook nog nooit wetenschappelijk onderzocht, maar, zo liet zij daar op volgen, "er is ook niet aangetoond dat het NIET helpt". (Over wetenschap gesproken!). Ik geef het verder op. Als de GGD en de scholen willen luisteren naar een instituut dat maatregelen aanprijst zolang niet wetenschappelijk – door anderen! – wordt bewezen dat ze niet helpen, dan moeten die capes maar om de jassen en dan gaat iedereen de vloerbedekking maar shamporallen. Misschien helpt veel bidden of antiluizenliedjes met de kleuters zingen ook wel! Ik geloof niet dat ooit wetenschappelijk is bewezen dat bidden en liedjes zingen NIET helpen... Willy Hemelrijk Reacties van lezers Australië Ik woon al weer 24 jaar in Australië. Wij hebben 3 kinderen, van 4, 5 en 8. Enkele weken geleden waren we in Nederland waar een vriendin vertelde dat ze "luizenmoeder" was. Met verbazing luisterden we naar wat dat dan allemaal inhield en we vertelden haar precies wat uw briefschrijfster ook schreef. Gewoon kammen, luizen kunnen niet zonder hoofd leven. Luizen blijven zitten als ze kunnen en als er dan toch heel per ongeluk eens een van het hoofd af komt, sterven ze binnen enkele uren want ze hebben de warmte en vocht van het hoofd nodig. Er word hier in Australië NOOIT iets anders gedaan en dat is ook wat alle officiële informatie aangeeft. Misschien handig om gewoon in het Engels op het net te zoeken voor informatie. Ouders die de eerste keer met luizen in aanraking komen, willen nog wel eens zo'n chemische shampoo kopen. Na dat een keer gedaan te hebben (en als je ziet dat het haar dof wordt) doe je dat ook niet meer. Als er luizen zijn, moet je 10 dagen lang elke dag kammen, zodat de luizen die uitkomen niet nieuwe eitjes kunnen leggen. Ik doe het gewoon op droog of nat haar, zonder conditioner. Maar anderen vinden het juist wel handig met conditioner (ik denk dat het aan de kleur van het haar ligt) . Luizen zitten het liefst achter bijna in de nek of achter de oren. Veel families kammen eens per week het haar goed door, om te voorkomen dat eventuele besmetting niet kan beginnen. Nog een laatste tip. Luizen houden van schoon haar en niet - zoals veel mensen denken - van vies haar. Ik hoop dat deze brief jullie in Nederland helpt. [naam en adres bekend bij de redactie] Willy Hemelrijk is moeder van twee dochters, en werkt als zelfstandig vertaler en publicist.