home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel

Voeding - Pap 25 maart 2011 Wanneer mag je met pap beginnen? Wat voor soorten pap zijn er en wat is het verschil? Waar kun je Molenaars kindermeel krijgen en hoe zorg je dat pap van borstvoeding niet waterig wordt?   Alles over pap! door Henk Boeke Veel volwassenen gruwen ervan, maar kinderen vinden het meestal best lekker: pap! Dat is: een beetje dikkig kooksel van een graanproduct (in de vorm van meel, brood, of vlokjes) met melk, karnemelk of water. In Afrika doen ze het inderdaad met water (denk aan maïs-pap), maar bij ons gaat het meestal met melk. Ik herinner mij de broodpap van mijn oma, die ik verschrikkelijk smerig vond, maar de havermoutpap van mijn opa vond ik heerlijk. Vooral vanwege de room die boven kwam drijven als ik mijn lepel ritmisch op en neer bewoog aan het pap-oppervlak. Maar dat was toen ik al op de basisschool zat. Tegenwoordig wordt pap vooral gebruikt voor baby's, bij wijze van bijvoeding. Bij de eerste papjes gaat het in feite om de eerste hapjes. Bijvoeding dus. Daarom beginnen we ons pap-verhaal met wat algemene opmerkingen over bijvoeding. Daarna meer over de pap zelf. Starten met bijvoeding Het officiële advies om te beginnen met bijvoeding – zoals een groentehapje, fruithapje of pap – is: vanaf 6 maanden. Sommige ouders beginnen al wat eerder, bijvoorbeeld met 5 maanden, of soms nog eerder, met 4 maanden. Daar wordt – met name door het consultatiebureau – vaak nogal paniekerig over gedaan, omdat het voedselallergieën in de hand zou kunnen werken. Maar volgens kinderarts Diederik Bosman (maag/darm-specialist en opleider in het AMC) is dat meer een vermoeden dan dat het echt is aangetoond. Zie: Waarom mag ik nog geen bijvoeding geven? Ze vindt het zo lekker! (3 mnd) Wees natuurlijk wél voorzichtig als er allergieën in de familie zitten, of als je kind al allergisch is, bijvoorbeeld voor koemelkeiwit. In zo'n geval kan een diëtiste – terecht – adviseren om nog een paar maanden te wachten met bijvoeding. Bij ernstig allergische kinderen adviseren kinderartsen zelfs om pas met 1 jaar te beginnen. Voor meer informatie over starten met bijvoeding, wat je allemaal kunt geven, en hoe je het langzaam kunt opbouwen, zie: De eerste hapjes - brochure van het Voedingscentrum (pdf) Oude pap en nieuwe pap Moderne pap is instant-pap. De granen zijn tegenwoordig al voorgekookt, waardoor je ze niet meer zelf hoeft gaar te koken. Je gooit het pappoeder of de papvlokken gewoon in de warme melk. Even roeren en klaar. Nog nieuwer zijn de voorgekookte granen die je in koude melk kunt doen. Zoals het 'Brinta Wake up!' drinkontbijt. Verkrijgbaar in allerlei tra-la-la smaken. Maar daar hebben we het hier niet over. We beperken ons tot de baby-pap. Officieel pap-advies Het officiële pap-advies, opgesteld door TNO (in samenwerking met allerlei andere organisaties), en onder andere beschikbaar via het Voedingscentrum, luidt op dit moment als volgt: Als je wilt, kun je je kind in het begin pap geven in plaats van brood. Het hoeft niet, want brood is vanaf het begin een prima keuze. Er zijn allerlei kant-en-klare, voorgekookte, fijne of grovere papgranen te koop. Strooi deze in warme opvolgmelk. Even roeren en klaar. Begin altijd met de fijne soorten (bloem en meel) en stap langzaam over op een grovere soort. Geef de pap met een lepel. Omdat dit in het begin geknoei kan geven, kan het verleidelijk zijn om de pap nog een tijdje in een fles te geven. Maar je kind moet leren eten van een lepel. Dit stimuleert zijn mondmotoriek. Daarom kun je beter een lepel gebruiken. Vervang de pap door een broodmaaltijd als je kind 8 maanden is. Dan leert hij goed kauwen. (Bron: Voedingscentrum, 2011) Pap van moedermelk De laatste alinea van het officiële pap-advies verbaasde ons. Die luidt als volgt: Je kunt geen pap maken van moedermelk. Daar zit een enzym in dat ervoor zorgt dat de pap niet goed bindt. Pap op basis van borstvoeding blijft daardoor dunner. (Bron: Voedingscentrum, 2011) Dat van die enzymen, dat klopt. Maar dat pap van moedermelk altijd dun zou blijven niet. De enzymen kun je namelijk op een simpele manier uitschakelen. Onze lactatiekundige Nanny Gortzak zegt hierover: Instant-pap die gemaakt is van moedermelk, wordt dun vanwege bepaalde enzymen in de melk. Dit is te voorkomen door de melk eerst au bain marie te verhitten, vervolgens af te laten koelen, en dan pas het pappoeder toe te voegen. (Bron: Kolfbrochure Ouders Online) Molenaars kindermeel Regelmatig krijgen we de vraag waar je nog Molenaars kindermeel kunt kopen. Het lijkt er namelijk op dat het uit de handel is genomen. Voor zover wij kunnen nagaan bestaat het inderdaad niet meer (hoewel er soms nog wel eens een partij ergens opduikt) maar dat is verder geen probleem want er zijn prima alternatieven. Molenaars kindermeel is (of beter: was) gewoon rijstmeel, en dat kun je nog overal kopen. Bijvoorbeeld van Friso of Bambix, of van het merk Biobim bij de natuurwinkel. Rijstebloem in de laatste fles voor langer doorslapen? Moeders vragen ons regelmatig of ze rijstebloem in de laatste fles kunnen doen om hun baby langer door te laten slapen. Je kunt het proberen, maar de kans dat het helpt is klein. Het enige wat rijstebloem doet, is het indikken van de melk. Er zal wel een klein beetje meer energie in een fles melk zitten waaraan rijstebloem is toegevoegd, maar het verschil met melk zónder rijstebloem is niet zo groot als waar u misschien op hoopt. Rijstebloem bevat namelijk weinig vet en weinig vezels, wat juist de bestanddelen zijn die je nodig hebt om ervoor te zorgen dat de maag zich trager leegt. De essentie van 'doorslapen' is dat de baby de afzonderlijke slaapcycli aan elkaar kan koppelen (dus: weer inslapen na tussentijds wakker worden), en dat is toch vooral een kwestie van gewenning en ontwikkeling. Johannesbroodboompitmeel (Nutriton) - bij reflux Als een baby last heeft van reflux (veel spugen) kun je johannesbroodboompitmeel (merknaam Nutriton) gebruiken om de melk wat dikker en zwaarder te maken, zodat die minder makkelijk terugstroomt van de maag naar de slokdarm. Johannesbroodboompitmeel is niet bedoeld als bijvoeding of pap, en kan vanaf elke gewenste leeftijd gebruikt worden. Werkwijze bij flesvoeding: volg de aanwijzingen op de Nutriton-verpakking (dit kan ook met afgekolfde moedermelk). Werkwijze bij borstvoeding: kolf een klein beetje (20 ml) melk en voeg daaraan Nutriton toe alsof het een fles van 150 ml is. Geef de ingedikte melk met een lepeltje, en voed daarna verder met de borst. Papfles of lepeltje? Geadviseerd wordt om pap met een lepel te geven. De reden daarvoor is dat je daarmee de mondmotoriek stimuleert. Zo zou je kind bijvoorbeeld beter en sneller leren praten. In het begin kan voeren met een lepel natuurlijk een hoop geknoei geven, maar uiteindelijk loont het wel. Een papfles is handiger en schoner, maar zou minder goed zijn voor de ontwikkeling van de baby. Tot zover het officiële advies. Ouders Online is minder streng in de leer. Aan tafel kun je best een lepeltje proberen, maar bij het naar bed gaan hoef je wat ons betreft niet zo moeilijk te doen. Dan kan een papfles best troostrijk zijn. Papspeen Een papspeen is een gewone speen voor een melkfles, maar dan met een wat groter gaatje. Je kunt het gaatje van een gewone melkspeen zelf wat groter maken, of een aparte papspeen kopen. Hilarische toestanden kunnen zich voordoen wanneer je een papspeen gebruikt voor een gewone melkfles. Dan spuit de melk eruit, en kan de baby zich behoorlijk verslikken in de melkstroom. Dat is grappig, maar niet de bedoeling natuurlijk. Papkindjes Het begrip 'papkindje' staat voor: een zwak kind dat weinig weerstand heeft. Het is een beetje onduidelijk waar die term vandaan komt, aangezien kinderen die pap krijgen beslist niet zwak hoeven te zijn. Integendeel: de melk waarmee de pap gemaakt wordt (borstmelk of opvolgmelk) en de granen die erin zitten, hebben allemaal veel voedingswaarde. Daar is helemaal niets mis mee. Kortgeleden behandelden we een vraag in de Vraagbaak Kinderarts, waarin een moeder vertelde dat het consultatiebureau adviseerde om te stoppen met pap, omdat de baby te weinig aankwam. Onze kinderarts begreep daar niets van. Die vond pap een prima voeding. Waarom adviseerde het CB om te stoppen met pap? We hebben dat nagevraagd bij het NCJ, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, voorheen onderdeel van het RIVM maar tegenwoordig zelfstandig. Zij gaan over de jeugdgezondheidszorg, oftewel de CB's en de schoolartsen. Het antwoord was dat er geen eenduidig pap-beleid is, en dat elke CB-medewerker kan adviseren wat hem of haar goeddunkt. Vandaar ook dat verschillende ouders soms verschillende adviezen kunnen krijgen. Henk Boeke redactie@ouders.nl Henk Boeke is redacteur van Ouders Online.