|
Werkende Moeders
Rubriek over het geworstel met werk en moederschap
maart 2001
onder redactie van Justine Pardoen
Waarom stopt een moeder met werken?
Op 31 januari 2001 startte Sasha op het Forum van Ouders Online (rubriek Algemeen) de discussie 'Waarom hebben zo weinig vrouwen een topfunctie?' Een belangrijke vraag daarbij was: 'Waarom geven vrouwen hun werk geheel of gedeeltelijk op als er kinderen komen?' Hieronder een antwoord in twee delen.
Deel 1 is een impressie van de discussie, die twee maanden duurde. Over het hebben van kinderen, het hebben van ambitie, het hebben van kinderen én ambitie, de gevolgen van fulltime werken voor de kinderen, en de luiheid van Nederlandse moeders.
Deel 2 is één specifieke bijdrage aan de discussie: het levensverhaal van Joly die haar eigen keuze wil verdedigen. Over hoe zij veranderde van een werkende vrouw met enorme ambities tot een thuismoeder.
Deel 1
Topbaan of geen topbaan: that's the question
Impressie van de Forum-discussie 'Waarom hebben zo weinig vrouwen een topfunctie', gestart op 31 januari 2001.
Waarom zou je je ziek werken? Waarom zou je niet werken? Alsof er geen keuze is voor iets ertussenin: werken zonder ziek te worden. Voor Nederlandse moeders lijkt dat alleen mogelijk om te werken als ze hun oude ambities tussen de mottenballen gooien. Hoe komt dat toch?
Ingewikkeld
Een vrouw die haar werk opgeeft omdat het combineren van werken en moederschap te zwaar wordt, is 'lui' in de ogen van de een. Een ander ziet het precies andersom: vrouwen die de zorg voor hun kinderen geheel uitbesteden om zich 'lekker te kunnen uitleven' in hun werk, kiest de gemakkelijkste weg.
Lui
Ook Sasha denkt dat veel vrouwen lui zijn: "Ik hoor af en toe vrouwen zeggen: ik werkte 8 uur, maar het was zooooo zwaar... ik ben maar weer gestopt hoor! Op mijn werk (ik zit in het onderwijs) vallen de vrouwen bij bosjes: overspannen, RSI, hypotheekziekte, ik weet het allemaal niet. En dat terwijl we al die leerkrachten keihard nodig hebben. Ik denk dat het voor Nederlandse vrouwen inderdaad erg makkelijk is om in deeltijd te werken en je ziek te melden als je even niet zo lekker in je vel zit."
Het is redelijk taboe om hardop te zeggen dat vrouwen wel erg snel de handdoek in de ring gooien. Het is politiek correcter om te roepen dat het ook wel heel erg zwaar is allemaal en dat dat erg onderschat wordt door iedereen.
Schuldgevoel
En natuurlijk is er dat eeuwige schuldgevoel: is het soms in wezen onze calvinistische achtergrond die de Nederlandse vrouw thuis houdt? Sandra: "In Nederland heerst nog steeds het vooroordeel dat als er kinderen komen, de vrouw de meest aangewezen persoon is om hiervoor te zorgen. Drie dagen werken is nog wel aanvaardbaar, maar wie als moeder meer dagen werkt krijgt al snel opmerkingen als 'vind je dat niet zwaar, zoveel werken?' (Ik spreek uit ervaring). Ik heb nog nooit iemand die opmerking tegen een man horen plaatsen. Dit soort opmerkingen wakkeren bij veel vrouwen ook een groot schuldgevoel aan."
Maatschappij
Yvette verzuchtte: "Wat zou het mooi zijn als we een maatschappij hebben waarin man en vrouw beiden zorgtaken thuis op zich willen nemen! Dat als er een kind komt, aan de aanstaande moeder, maar ook aan de vader(!) gevraagd wordt hoeveel zij/hij straks gaat werken." Het is duidelijk dat we in een tijd zitten waarin de verwachting die een vrouw van zichzelf heeft, nogal eens doorkruist wordt door verwachtingen die de omgeving van haar heeft. Veel Nederlandse moeders hebben schoonmoeders die al die ambitie van maar niet kunnen begrijpen. Nog steeds.
Slechte moeder
Het zit bij velen, ook bij de deelnemers van deze discussie, nog erg ingebakken dat een moeder die veel uren maakt, een minder goede moeder is dan ze zou kunnen zijn. Sasha: "Je bent een slechte moeder als je werkt, sterker nog: je had eigenlijk niet voor kinderen moeten kiezen! Ik denk dat je in ons land sterk in je schoenen moet staan, een enorm leuke baan, goede kinderopvang én een steunende partner moet hebben als je het wil volhouden. Want hoewel mijn partner en ik ieder vier dagen per week werken (beiden in een leidinggevende baan), krijg ik heel wat commentaar en vindt men het fantastisch dat hij óók een dag 'oppast'."
Ze besluit: "Ik vind het oprecht jammer dat zoveel vrouwen inderdaad onder hun niveau werken en er zo snel het bijltje bij neergooien."
Rol van de man
Al snel in de discussie komt de rol van de (mannelijke) partner onder de aandacht. Sandra: "Om het ver te schoppen in een professionele carrière is het van belang dat je een 'stabiel thuisfront' hebt. Achter elke succesvolle man staat een betrokken vrouw, dus omgekeerd moet dat ook het geval zijn. En dat schort er meestal wel aan, omdat mannen niet graag een vrouw willen die succesvoller is dan zij zelf."
Marjolein: "Ik denk dat als een man geen 'capabele' vrouw heeft, dat zijn carrière dan ergens zal blijven steken. Het feit dat die vrouw dan niet zelf aan de top zit maakt haar misschien minder zichtbaar, maar daarom niet minder belangrijk."
Hebben succesvolle werkende vrouwen een betrokken en steunende man nodig die zichzelf kan wegcijferen? Dat zou treurig zijn, want die zijn er te weinig. De rol van 'tweede viool' lijkt een vrouw beter te passen dan een man. Marjolein: "Prins Claus wordt 'zielig' gevonden, Hillary Clinton staat bekend als 'bitch' omdat ze teveel voor zichzelf doet in plaats van enkel achter haar man te staan. Kan ik nu concluderen dat er minder vrouwen aan de top zijn omdat het hun aan een ondersteunende man ontbreekt?"
Minder energie
Maya vraagt zich af of mannen soms meer energie hebben dan vrouwen: "Je leest hier zo vaak over moeders die de energie niet (meer) hebben om alles te regelen, kinderen te halen en te brengen en na hun werk nog even het huishouden te doen en dan stoppen met werken. In zo'n verhaal zie ik nooit wat de vader heeft gedaan om de druk op moeder wat te verlichten. Ik zie steeds vrouwen een stapje terug doen en stoppen met werken als gevolg van hun keuze om kinderen te krijgen, maar wat voor rol spelen de mannen daarin?"
"Als je allebei werkt en je hebt kinderen, is het toch vreemd dat de vrouw daar vermoeider door wordt dan de man? Impliceert dat dat mannen nu eenmaal meer energie hebben (lijkt mij niet), of komt het regelen en zorgen en huishouden voor een te groot deel op de schouders van de vrouw terecht?"
Willen mannen eigenlijk wel dat vrouwen werken?
Zeggen we het wel vaak genoeg tegen onze partners als we moe zijn van het combineren? Leggen we wel genoeg van de verantwoordelijkheid bij hen neer? Als we dat doen, hoe komt het dan dat mannen nooit over dit soort dingen meepraten? Hoe komt het dat vrijwel alle emancipatie-hoogleraren, -politici, -commissieleden vrouwen zijn? Interesseert het mannen eigenlijk wel of vrouwen werken, zich ontwikkelen, voldoende rust hebben, zolang die vrouwen niet in de bijstand of de WAO zitten? Komen onze mannen eigenlijk wel zoveel voor ons op als wij voor hen?"
Dit zijn stuk voor stuk prikkelende vragen, die duidelijk maken dat de zaak – zoals gebruikelijk – niet zo simpel ligt. Zijn vrouwen lui? Zijn thuismoeders lui? Zijn werkende moeders lui? Zijn mannen onwillig? Zijn vaders onwillig?
Geen waarheid
Dé waarheid bestaat ook hier niet. Het is waar dat het erg zwaar is om de zorg voor kleine kinderen te combineren met een volledige baan. Een 'baantje' van drie dagen is dan veel aantrekkelijker. En tegelijkertijd is het ook waar dat de keuze voor veel vrouwen – met name de hoger opgeleide vrouwen met dito partner – wel erg gemakkelijk is om ertussenuit te knijpen.
Maar wat óók waar is, is dat de meeste werkende moeders alles heel erg goed proberen te doen. Ze verwachten van zichzelf dat hun inzet op het werk en thuis altijd honderd procent is. En dat kan niet altijd.
Het is waar dat mannen soms te gemakkelijk hun traditionele rol innemen, met de bijbehorende ondergeschikte positie voor vrouwen. Niet alleen vijftigers doen dat, ook dertigers.
Maar het is óók waar, dat lang niet alle vrouwen zich verzetten tegen hun ondergeschikte positie. Er is nog een lange weg te gaan...
Deel 2
Het verhaal van Joly
Forumbericht van 20 februari 2001 in de discussie 'Waarom hebben zo weinig vrouwen een topfunctie'
"Dit is iets wat ik normaal nooit doe, maar ik ga nu toch een erg persoonlijk verhaal vertellen. Omdat ik het gevoel heb me te moeten verdedigen dat ik niet werk.
Na de Mavo ben ik meteen gaan werken. Ik was 17 jaar. Op vrijdag kreeg ik mijn diploma en op maandag ben ik begonnen op een fabriek. Gelukkig was het een groot bedrijf: van inpakstertje werd ik al snel operator en enkele jaren later werd ik lijnmanager.
Ik had het daar reuze naar m'n zin. Ik woonde al vroeg op mezelf, had een autootje en een motor, ging twee keer per jaar op vakantie, had een leuke vriendenkring en was absoluut van plan dat zo te houden en nooit te trouwen of wat dan ook. Laat staan kinderen. Wat had ik altijd een medelijden met vrouwen die op de fiets met een kindje achterop om boodschappen gingen. Wie wil er nu thuiszitten met zo'n snotneus? Wist ik veel dat dat puur genieten is....
Maar ik word verliefd op Bart en hij wil me de hele week bij zich en dus gaan we samenwonen. Hiep hoi: drie auto's voor de deur (twee personenwagens en een bestelbusje), twee motoren, twee keer per jaar op vakantie en ieder weekend uit eten.
Ondertussen werd ik overgeplaatst om een nieuwe lijn op te starten: ik werkte 36 uur per week met nog eens twee uur reizen iedere dag. Zo ben je al gauw iedere week 46 uur van huis en dat in een 3-ploegendienst. Bart was net een eigen bedrijfje begonnen en werkte tussen de 60 en 70 uur per week. Ondanks dat we samenwoonden, zagen we zagen elkaar alleen op zaterdagavond en de zondag.
Ik werd moe, nog moeier en tenslotte heel erg moe. Met moe bedoel ik dat je bij de groenteboer staat en boontjes wil, de boontjes ziet liggen maar dat je vergeten bent hoe die dingen heten. En dat je dan tenslotte maar om van die groene dingen vraagt...Of dat je bij de kassa staat, weet dat je moet betalen, maar niet meer weet hoe dat moet. Dat je niet meer weet dat je je geld moet pakken. Zo moe dat je hersens je in de steek laten.
En dan volgt je lichaam. Ik kreeg migraine en had altijd buikpijn. De huisarts heeft me toen onder druk gezet en me duidelijk gemaakt dat ik iets aan de situatie moest doen. Ik kon drie dingen doen: mijn ontslag nemen of gewoon in dienst blijven maar dan om de paar weken in de ziektewet. Of ik kon mijn relatie met Bart beëindigen, zodat ik al m'n energie alleen in m'n werk kon stoppen. Ik heb voor het eerste gekozen.
Maar als je 26 bent ga je toch niet thuiszitten? Ik heb me dan ook onmiddellijk in laten schrijven bij een uitzendbureau en kon meteen aan de slag in de buurt. Dat ging erg goed. Ik had ervoor gezorgd dat ik alleen als invalster opgeroepen werd. Ik werkte dus steeds een paar weekjes werken in dagdienst met een paar dagen thuis tussendoor.
Dat ging goed tot ik een keer griep kreeg. Een controleur die langskwam vertelde me dat ik een ww-uitkering moest aanvragen voor elke periode dat ik thuis was. Dat wilde ik helemaal niet: ik vond het fijn om steeds met korte pauzes thuis te zijn en dan heb je volgens mij geen recht op een uitkering. Maar ik was verplicht om dat te doen anders was ik niet verzekerd. Omdat ik dat absoluut niet wilde, heb ik toen via het uitzendbureau een contract getekend voor een baantje voor een half jaar.
Ondertussen had ik mijn blikveld verlegd: vriendinnen kregen kinderen en nu het werk bij mij niet meer op de eerste plaats stond, kwamen ook bij mij moedergevoelens naar boven. Als ik geen burnt-out had gehad, was ik nooit moeder geworden.
Ik raakte erg snel zwanger en na 4 maanden ging het weer helemaal mis. Uit trots wilde ik perse dat halfjaar-contract vol maken. Bart was boos en verbood me na dat halve jaar nog te werken. Omwille van mijn gezondheid.
Onze dochter werd geboren en na een jaar wilde ik er perse weer bijhoren. Ook voelde ik een druk van mijn omgeving. Veel vriendinnen begrepen niet hoe ik het volhield thuis en vonden dat ik best weer kon werken. Omdat ik toch nog steeds het gevoel had dat ik gefaald had wat werken betreft, ging ik op zoek naar een parttime baantje.
Dat baantje vond ik al snel. Maar helaas ging het na zeven maanden alweer mis. Ik kon zelfs van mijn dochtertje niks meer verdragen, werd om niets vreselijk boos. Ik was ontzettend sjagrijnig omdat ik te moe was. Van Bart moest ik stoppen en dat heb ik gedaan.
Nu heb ik er voor mezelf een punt achter gezet. Met die zogenaamde vriendinnen die vinden dat ik niet van deze wereld ben, heb ik geen contact meer, zodat ik me niet steeds hoef te verdedigen. Ik voel me prettig thuis. Bart vindt het ook fijn dat hij in een opgeruimd huis komt na een lange dag werken. En als het nodig is, help ik hem met het rondbrengen van bestellingen en zo. Ik vind dat ik m'n best gedaan heb: het is gewoon te veel als ik ook buitenshuis ga werken. Ik ben in de afgelopen jaren blijkbaar zo veel energie kwijtgeraakt en die is nog niet teruggekomen.
Ik wil goed kunnen zorgen voor mijn gezin. Ik had nooit gedacht zo van kinderen te kunnen genieten. Maar ik volg ook cursussen om m'n hersens nog te gebruiken. En als ik een avondje uitga, praat ik niet over mijn kinderen.
Vreselijk vind ik het om te moeten horen dat iedere moeder ook kan werken als ze dat wil. Want zo is het niet. En ik weet dat ik een risico loop: stel dat mijn huwelijk stuk gaat. Mij is altijd geleerd: als je iets wilt hebben, moet je ervoor werken. Dat zal ik ook altijd doen. Dat doe ik nu ook. Maar dat ik nu een baantje zou moeten nemen? Ik dacht het niet."
|
