home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

annonces

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

colofon

Actuele vragen   Archief van de taalkundigen   Vraag inzenden

Vraagbaak taalkundigen - Archief 17 augustus 2000 Die moeilijke R-klank (4 jr) Deze keer twee vragen tegelijk, die beide hetzelfde probleem behandelen: Vraag 1: Mijn dochterje is bijna 4 en kan nog steeds niet de R uitspreken. Zij vervangt die klank door een L of spreekt hem helemaal niet uit. Wat valt daaraan te doen? Kati Vlasman, Uden Vraag 2: Mijn zoon van bijna vier heeft een grote woordenschat en spreekt grammaticaal correct, maar spreekt erg onduidelijk en kan nog steeds de R niet zeggen. Wat kunnen we hieraan doen? Marja de Groot, Utrecht Antwoord Beste mevrouw Vlasman en mevrouw de Groot, In het algemeen wordt aangenomen dat een kind van 5 de meeste klanken goed uitspreekt. De 'R' is daar een uitzondering op: deze klank wordt door vrijwel alle kinderen op de wereld laat verworven. Het is niet uitzonderlijk dat een kind op de basisschool nog af en toe moeite heeft met de 'R'. Het beste advies dat ik kan geven is 'heb geduld'. De meeste kinderen leren de 'R' vanzelf goed uitspreken. Veel soorten 'R' Ik weet niet of Nederlandse kinderen er nóg langer erover doen om de 'R' te leren dan anderstalige kinderen, maar een bijkomende moeilijkheid voor het Nederlands is dat er een enorme variatie is in de uitspraak van de 'R'. Zo kennen we bijvoorbeeld: de Gooise, of 'Kinderen-voor-kinderen-R' de zogenaamde huig-'R', die achter in de keel wordt gemaakt de tongpunt-'R', waarbij de tongpunt gaat trillen op dezelfde plaats als waar de 'D' gemaakt wordt Daarnaast is er nog een groot aantal andere varianten. Wat ze allemaal gemeen hebben, is dat ze lastig uit te spreken zijn. Ontwikkeling In sommige posities van woorden is de 'R' lastiger dan in andere. Meestal kunnen kinderen eerst de 'R' goed zeggen in groepjes van medeklinkers, zoals in brood, praten en drinken. In regen of ranja lukt het dan nog niet. Het laatst wordt de 'R' doorgaans geleerd aan het eind van een lettergreep. Daar wordt hij vaak weggelaten: klaar wordt dan uitgesproken als kla. Mijn eigen dochter (5) Helemaal lastig is de R-klank aan het eind van een onbeklemtoonde lettergreep, zoals in luier en wakker. Mijn eigen dochter van 5 maakte tot voor kort in die positie nog vaak een 'L' en zei dan luiel en wakkel. Recentelijk zegt ze luirel en wakker. Nog even en dan rolt de 'R' foutloos over haar tong in alle posities. De kans is groot dat het bij jullie kinderen net zo gaat. Paula Fikkert