home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actuele vragen   Archief van de taalkundigen   Vraag inzenden

Vraagbaak taalkundigen - Archief 21 september 2000 Twee vragen over stotteren Vraag 1 Mijn dochter is gaan stotteren met 3 jaar (ze is nu 3½). De logopedist houdt zich met name bezig met gedragsveranderingen (aandachtig luisteren, niet onderbreken, aankijken, etc). Volgens een andere logopedist (vriendin oma) zou er sprake zijn van een taalontwikkelingsstoornis, waarbij het stotteren een symptoom is, en niet de hoofdklacht. Hoe nu te handelen? Hoe komen we erachter wat er nu echt aan de hand is? Weet u de juiste verwijsadressen (bijvoorbeeld: afdeling Foniatrie van het ziekenhuis) en heeft u titels van boeken over dit onderwerp? [naam en adres bekend bij de redactie] Vraag 2 Onze zoon van ruim 4 praatte al heel vroeg. Hij heeft een ruime woordenschat en sprak altijd heel duidelijk. De laatste weken is hij echter erg gaan stotteren. Wat kan hiervan de oorzaak zijn? [naam en adres bekend bij de redactie] Antwoord Spreken is een uiterst complexe activiteit, vooral voor kinderen, die nog bezig zijn de verschillende componenten van de taal onder de knie te krijgen. Als een kind iets wil zeggen, moet het eerst bedenken wát het wil zeggen. Bij die begrippen moet het kind dan de juiste woorden zoeken. De woorden moeten in de juiste volgorde worden gezet, zodat het een grammaticaal correcte zin oplevert. Bovendien moeten die woorden de juiste vorm hebben (enkelvoud/meervoud, werkwoordstijd, etc). Vervolgens moet het kind alle articulatoren (lippen, tong, zachte deel van het gehemelte, etc.), op de juiste manier aansturen, zodat de zin ook goed wordt uitgesproken. En dit alles moet in een mum van tijd gebeuren. Dit vereist een nauwkeurige planning van de verschillende deelprocessen. Hakkelen en stotteren Zolang kinderen in één-woordszinnen spreken, valt het nog wel mee met de planning. Maar zodra ze leren om meerdere woorden te combineren in een zin, en daarna meerdere zinnen in een verhaal, is de rol van de planning natuurlijk veel groter. Vooral als de deelprocessen niet gelijk opgaan in de ontwikkeling, levert dat plannen wel eens moeilijkheden op. Veel kinderen gaan dan hakkelen (in halve zinnen spreken) en sommige kinderen gaan stotteren. Stotteren komt bij veel kinderen voor in de leeftijd van 3 tot 7 jaar. Het stotteren geeft uiting aan het feit dat het kind nog niet kan zeggen wat het wil zeggen. Vaak is dit stotteren tijdelijk, en gaat het over zodra het kind beter leert plannen, of de deelcomponenten beter beheerst. Hoewel hakkelen ook bij volwassenen nog wel voorkomt (een van hen dank zijn bijnaam er zelfs aan), verloopt de planning daar normaal gesproken automatisch. Taal- en spraakstoornissen Stotteren is dus meestal een spraakstoornis (een probleem dat bij het spreekproces optreedt) en geen taalstoornis (omdat het niet om kennis van de taal gaat). Dat is kennelijk ook de visie van de logopedist bij wie de dochter van de familie Brandsa nu behandeld wordt. Waarom de met oma bevriende logopedist meent dat hier sprake is van een taalontwikkelingsstoornis, is mij niet duidelijk. De vraagsteller vertelt ook niet hoe het met haar taalontwikkeling staat. Als die verder normaal is (normaal begrip, normale woordenschat, normale zinsbouw), dan is het waarschijnlijk een kwestie van geduld. Dat zal zéker het geval zijn bij vraagsteller 2, die duidelijk aangeeft dat er met de taalontwikkeling van haar zoon niets mis is. Ongerustheid Als het stotteren blijft aanduren, of wanneer bij welke ouder dan ook ongerustheid bestaat over de taal van hun kind, is doorverwijzing naar een logopedist of stottertherapeut aan te raden. Succes! Paula Fikkert Naschrift van de redactie In onze Leeszaal is al geruime tijd een interactieve stottertest beschikbaar, waarmee elke ouder snel kan nagaan of er nu wel of geen reden tot zorg is. Zie verder: Screening-lijst voor stotteren (SLS).