home

forum

chat

thema-pagina's

vraagbaken

video

koopjeskelder

surf-tips

snuffelgids

service

colofon

Actueel   Trouw-artikelen Overzicht

Opvoeding - Trouw-artikelen - Archief Het onderstaande artikel maakt deel uit van een serie die wij van 1999 t/m 2001 publiceerden in het dagblad Trouw. De inspiratie daarvoor ontleenden we aan datgene wat er wekelijks bij Ouders Online was voorgevallen. 'Tics markeren het afscheid van de ideale kinderwereld' door Justine Pardoen Als je een zesjarige hebt die van een stemmetje in zijn hoofd de tegels van het plafond moet tellen voordat hij van zichzelf mag gaan slapen, hoef je niet onmiddellijk naar een psychiater. Maar een puber, die 's avonds voordat ze mag gaan slapen tien keer controleert of het raam dicht is, even zo vaak checkt of de wekker goed ingesteld staat en dan nog ettelijke keren naar het toilet moet, dat is een ander verhaal. Het overkwam de elfjarige dochter van Gerda: "Het is begonnen op het moment dat ik stopte om naast haar te liggen bij het inslapen. Dat heb ik vijf jaar gedaan, vanaf het moment dat ze heel erg onzeker werd toen ik ziek werd." Judie begrijpt het wel: "Dat ritueel moest vervangen worden door iets anders, want het stond ergens voor. Misschien denkt ze wel dat je ziekte terugkomt nu je niet meer naast haar ligt." Cecile waarschuwt Gerda: "Zoek hulp. Het gaat niet vanzelf over. Geen paniek, maar als een kind dit soort rituelen ontwikkelt, kan het alleen nog stoppen als ze op tijd een behandeling krijgt. Als dat niet gebeurt, wordt dat veel moeilijker." Meestal wordt het dan alleen maar erger. Dat weet Cecile omdat ze zelf zo'n kind was met ochtend- en avondrituelen. Op haar vijfentwintigste stortte ze totaal in en die dwangstoornis heeft ze nog steeds. Een op de vijftig mensen heeft in meer of mindere mate een dwangstoornis. Ward Van Alphen, kinder- en jeugdpsychiater te Den Haag en verbonden aan Ouders Online: "Bij volwassenen heet dwangmatigheid soms 'precisie'. Maar als niemand er last van heeft, is er niets aan de hand. We spreken pas van een stoornis als het dwangmatige gedrag iemand zo in beslag neemt en belemmert in zijn functioneren, dat hij eronder lijdt." Erwin heeft een zoon van vijf die zich sinds een week of twee een beetje vreemd gedraagt: hij maakt korte hoge geluidjes. Zijn ouders hebben er bewust geen aandacht aan besteed, in de hoop dat hun zoon er dan zelf ook niet op zou letten. Erwin: "Maar hij heeft het sinds een paar dagen door en vraagt ons hoe hij hier vanaf kan komen." Het kind vindt het zelf dus heel vervelend en kan er niet mee stoppen. Erwin: "Hij vertelt dat hij het gewoon moet doen." De vader legt het voor aan andere ouders op het Forum van Ouders Online: "Is dit een fase die vanzelf weer overgaat? Een half jaar geleden heeft hij een paar weken voortdurend met zijn ogen geknipperd." Hans van Oordt, onderwijskundige en oprichter van de stichting Facta (http://home.wxs.nl/~hans.facta) werkt met kinderen die meer dan gemiddeld intelligent zijn. Van Oordt: "Deze kinderen zijn zeer sensitief en lijden daaronder. Daardoor bouwen ze snel veel spanning op. Bijna allemaal hebben ze een of andere tic. Zo'n dwanghandeling of dwanggedachte is op die leeftijd een gezonde reactie op die spanning. We herinneren het ons allemaal wel: om de twee stappen een muurtje moeten aantikken of een straattegel moeten overslaan. Vaak gaat het samen met de gedachte dat als je het niet doet, er iets verschrikkelijks gebeurt." Veel jonge kinderen lopen in de leeftijd van zes tot tien wel eens een tijdje rond met een tic of een dwanggedachte. Van motorische en vocale tics als bekketrekken, schokschouderen, met de ogen knipperen, sissen, fluiten, puffen, met de tong klakken tot de dwangmatige behoefte ('mentale tics') als in elke tuin een blaadje te moeten plukken, van het hek alle oneven spijlen te moeten aanraken of drie keer om elke lantaarnpaal te moeten draaien. Ouders maken zich gelukkig meestal zorgen om niets: het verdwijnt vanzelf. Op het Forum geeft Mieke aan Erwin dan ook het advies om het nog even aan te kijken: "Als je merkt dat hij meer dwangmatige dingen krijgt, zou ik wel deskundige hulp zoeken." Van Oordt: "Het lijkt te horen bij het afscheid nemen van het leven in de ideale wereld, de sprookjeswereld waarin het goede het kwade altijd overwint. Maar als een dwanghandeling begint op de grens van de puberteit, dan zou ik het niet meer zien als een gezonde reactie op spanning. En ook als het bij een jonger kind langere tijd bestaat of zich uitbreidt, zou ik hulp zoeken." Dat je je niet direct ongerust hoeft te maken, vindt ook Ward van Alphen. Hij wijst op een verband met rituelen in kinderspelletjes zoals hinkelen. "Tegenwoordig denkt men dat het te maken heeft met het leren omgaan met geboden en verboden, met de eisen van de omgeving tegenover de eigen wensen, verlangens en driften." Van Alphen: "Het is belangrijk dat de ouders rust en vertrouwen blijven uitstralen. Dat helpt het kind zelf een uitweg te vinden en biedt de grootste kans op spontaan verdwijnen van de verschijnselen." Meer informatie Tics; wat is er aan te doen en hoe hiermee om te gaan? Hoe kun je tics onderdrukken? Justine Pardoen redactie@ouders.nl Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Trouw, op 16 februari 2000 Justine Pardoen is hoofdredacteur van Ouders Online.