Boekbesprekingen 12+ en 15+

door Niels den Heeten (12) en Mauro Muraro (14)
Onder redactie van Justine Pardoen (Ouders Online)

november / december 2000

Niels den Heeten (12)

Mauro Muraro (14)

Jeugdboeken verschillen sterk van niveau. In het ene geval vereist zo'n boek een behoorlijke dosis leeservaring (en kennis van de wereld); in het andere geval zit de beoogde lezer op de grens van de basisschool en de middelbare school. Maar ook tussen de kinderen zélf kunnen er grote verschillen bestaan. De een houdt van filosofisch getinte beschouwingen over het wereldleed, terwijl de ander het uitsluitend moet hebben van een recht-toe-recht-aan spannend verhaal. Onze proeflezers voldoen overigens niet aan deze stereotype profielen; het zijn allebei alleslezers.

Niels (12) is ons nieuwe aanwinst. Hij is net begonnen in de brugklas en houdt al van lezen sinds hij het kan. Maar hij is ook dol op sport, vooral atlethiek. Voor Ouders Online gaat hij vanaf nu de boeken 12+ lezen.

Mauro (14) is een echte lettervreter (en een liefhebber van zijn viool en zijn PC). Hij leest voor ons de boeken voor 15+. En soms leest Mauro even niets: dat schijnt ook bij de leeftijd te passen. [Noot van de eindredacteur: de auteur doelt hier op het feit dat zij soms wekenlang niets van Mauro hoort, en verstoken blijft van zijn kopij...]

Samen hebben ze vijf boeken gelezen. Als ze erover vertellen, valt op dat de kwaliteit van het einde van een boek het hele oordeel kan bepalen. En dat met name Niels (12) niet zo dol is op verrassende verhaal-structuren. Ondanks zijn leeservaring. We herkennen dat overigens uit onze eigen jeugd.

Niels (12+)

Francine Oomen, Hoe overleef ik de brugklas?, Van Reemst, ƒ 24,90, ISBN 90 4100 937 X.

Dat is mooi, dacht ik. Een jongen die net in de brugklas zit, kun je blij maken met een boek met de titel 'Hoe overleef ik de brugklas?'. Nou ja, niet helemaal. Niels had nog nooit van Francine Oomen gehoord en blijkbaar moest hij een horde nemen, die tijdens het lezen flink overeind bleef staan toen bleek dat het steeds over een groep meisjes ging. Niels: "Het is niet echt een meisjesboek, maar het is ook niet echt spannend."

Kortom: misschien toch meer iets voor meisjes van dertien.

Niels: "Het verhaal gaat over Rosa van Dijk, een meisje dat naar de brugklas gaat. In het begin loopt alles fout. Ze krijgt bijvoorbeeld puistjes vlak voor ze naar school gaat. Ook begint ze kinderen te pesten omdat ze zelf een probleem heeft."

"Om te zorgen dat haar vriend Jonas, die nog op de basisschool zit, straks niet dezelfde fouten gaat maken als zij, mailt ze hem een aantal survival-tips. Die zijn wel leuk: over hoe je puistjes moet bestrijden en andere belangrijke dingen in het leven."

"Het boek leest gemakkelijk en er gebeurt veel. De vriendin van Rosa gaat uit stelen en de school vliegt in brand. Maar uiteindelijk komt alles toch weer goed."

De brugklas: een periode in je leven waarin puistjes even belangrijk zijn als het afbranden van de school. Ach ja, de brugklas. Een en al ellende, maar alles komt goed. Dat wil je horen als je bijna dertien bent.

Kirsten Boie, Nu niet, nooit niet, Ploegsma, ƒ 19,90, ISBN 90 216 1533 9.

Niels: "Het boek gaat over Niklas. Op de eerste schooldag komt er een nieuwe jongen in zijn klas. Hij heet Karl. Hij merkt meteen dat er iets vreemds aan hem is. Als ze samen een werkstuk moeten maken, komt Karl bij hem thuis. Karl vraagt Niklas of hij zijn cd-rom-speler mag lenen en Niklas vindt dat goed. Maar hij krijgt hem vervolgens nooit meer terug. Ook verdwijnt er een cd."

"Niklas wordt genegeerd als hij Karl op school naar zijn spullen vraagt. Hij krijgt nare telefoontjes. Hij wordt uiteindelijk geterroriseerd."

Niels heeft moeite met het thema, maar ook met de stijl en de structuur van het boek: "Ik vond het raar geschreven, in dik en dun gedrukte letters. En dat het begint met een stukje uit het einde, dat vond ik verwarrend. Het leek wel of het verschillende verhalen waren. Ook leek het alsof de schrijfster er op het laatst geen zin meer in had en er gewoon een punt achter heeft gezet: wel een heel erg open einde. Nee, ik vond het niet zo'n leuk boek."

Mauro (15+)

Ida Vos, De lachende engel, Leopold, ƒ 29,90, ISBN 90 258 4868 0.

Kinderen die van geschiedenis-verhalen houden, zullen smullen van dit boek.

Mauro: "Het eerste deel van het boek speelt in de zeventiende eeuw. Het wordt gezien door de ogen van Maartje en Gerritje, twee dienstmeiden in het huis van heer Aernout. Ze geloven dat het kindermeisje, een Portugese die onlangs naar Alkmaar is gekomen, een heks is."

"In het tweede deel maken we kennis met Laurens Beemsterboer, een dertienjarige jongen in het Alkmaar van kort na de Tweede Wereldoorlog. Hij ontmoet Maarten Schilder, een oude man die viool speelt. Samen maken ze muziek en maken ze stadswandelingen. Maarten vertelt dat hij tijdens de oorlog in het verzet gezeten heeft: hij smokkelde Joodse kinderen uit de handen van de Duitsers. Laurens blijkt zelf ook kind van Joodse ouders. Eigenlijk heet hij Daniel Duarte Rodrigues, kind van Portugese ouders die niet meer leven. Zijn ouders hebben Laurens in handen gegeven van Maarten, die een goed tehuis voor hem gezocht heeft."

"In het derde deel is Laurens 59 jaar oud. Hij weet nu wie hij is. Hij stamt af van het Portugese kindermeisje dat indertijd naar Alkmaar is gekomen. Zij werd door heer Aernout meegenomen uit Portugal, omdat het daar in die tijd voor Joden ondraaglijk was geworden."

Mauro is enthousiast: het boek boeit tot het einde. "Je blijft nieuwsgierig naar de ware toedracht en uiteindelijk valt alles mooi op zijn plaats. Laurens verwerkt zijn adoptie en begint zich helemaal thuis te voelen in het Joodse geloof."

Karel Verleyen en Frank Leys, De paarden van Heraion, Davidsfonds/Infodok, ƒ 39,90, ISBN 90 656 5937 4.

Ook met dit boek hebben we Mauro een plezier gedaan. Het speelt in de Griekse oudheid. Mauro: "Het boek gaat over de onbekende stad Heraion, die vanwege een orakelspreuk voor de eerste keer meedoet aan de Pythische spelen in Delphi. De atleten worden getraind door een kreupele, oude man. Ze krijgen te kampen met jaloerse tegenstanders die er alles voor over hebben om te winnen, zoals gif, een ontvoering en andere streken."

"De atleten geven niet op en winnen uiteindelijk een deel van de spelen. Ondertussen vertellen ze elkaar verhalen, waarvan het grootste deel mythologisch is, maar bijvoorbeeld ook een verhaal over Alexander de Grote of over enkele beroemde atleten. Allemaal simpele verhalen en leuk om te lezen."

Per Nilsson, Jij, jij en jij, Lemniscaat, ƒ 29,50, ISBN 90 5637 261 0

Mauro heeft dit boek met aandacht gelezen. Als hij erover vertelt, wordt het meteen duidelijk: Per Nilsson heeft een topper geschreven.

Mauro: "Het boek gaat over Anon, Zarah en Nils. Het speelt in Zweden. Het boek telt 31 hoofdstukken, die afwisselend gaan over Anon, over Zarah en over Nils. In het laatste hoofdstuk komen de drie hoofdpersonen bij elkaar."

"Anon is een 12 jarige jongen die in groep acht zit. Hij heeft heel veel gelezen en weet erg veel voor iemand van zijn leeftijd. Hij loopt vaak te dromen als hij over straat loopt, waardoor hij regelmatig tegen lantaarnpalen aanloopt. Hij draagt altijd blauwe regenlaarzen en weigert groente te eten. Hij denkt dat zijn vader een god is. Vanwege dat dromen en de regenlaarzen wordt hij gepest op school."

"Zarah is zeventien, ze woont in een flat samen met Victor, een Turkse jongen die illegaal in Zweden is. Zarah werkt bij een kinderdagverblijf, samen met Mia, die bij het dames-voetbalelftal zit. Zarah heeft wel eens een droom gehad over een tweelingzus, een spiegelbeeld van haarzelf, een vervolgdroom. Telkens als ze wakker werd miste ze die zus heel erg, zo erg dat het pijn deed."

"Nils is 20 jaar oud. Hij heeft een jaar vrijgenomen van studie en werk om uit te zoeken wat hij met zijn leven wil. Nils is geobsedeerd door het leven en de dood. Hij brengt stiekem een nacht door in een grafkist bij een begrafenisonderneming. Nils droomde wel eens dat hij de helft was van een tweeling en dat ze alles samen deelden, maar toen hij wakker werd, was alles eenzaam en koud. Hij laat zich, om de dood beter te leren kennen, door zijn vriend Hannes in het bos begraven."

"Het boek gaat over iets vreemds, een kracht die Anon Zarah en Nils bij elkaar brengt. Misschien heeft het iets te maken met de tweelingdroom van Zarah en Nils. Over het toeval, of juist niet. Ergens zegt iemand: 'Je bent en grappenmaker, God. Je bent een slechte scripsschrijver, God. En een waardeloze regisseur. Het is maar goed dat ik niet in je geloof.'

Mauro vond het een leuk boek. "Het was een nieuwe ervaring om een verhaal met zo'n hoofdstuk-indeling te lezen. Het verhaal wordt telkens onderbroken, wat nieuwsgierig maakt naar het vervolg. En dan drie keer zo nieuwsgierig, want het zijn drie verhalen. Het nadeel daarvan is wel dat je op een gegeven moment nieuwsgieriger bent naar het ene verhaal dan naar het andere, wardoor je het andere niet meer zo aandachtig leest. Het is leuk om te lezen hoe de verhalen (levens?) van Anon, Zarah en Nils zo goed en langzaam aan in elkaar overlopen."

Niels den Heeten, Mauro Muraro
Justine Pardoen
p/a justine@ouders.nl

Het archief van eerdere boekbesprekingen 12+ vindt u in onze Leeszaal (onder de rubrieksnaam 'Mauro').