Nieuwe kinderboeken

Het aantal nieuwe kinderboeken dat elke maand gepubliceerd wordt is immens. Kunt u door de bomen het bos nog zien? Katinka Kersting helpt u bij het schiften van goed en minder goed.

Deze maand: leuke boeken voor de hele kleintjes, drie boeken in de leeftijdscategorie 10+ én een zomer-special met speel- en knutselboeken voor de vakantie.

Leuk leerzaam (1+)

"Wie nog", is het vervolg op het succesvolle "Wie". Het concept is hetzelfde. Op de linkerpagina staat een vraag, op de rechterpagina staat het antwoord in de vorm van een plaatje. Een boek om samen te "lezen" dus.

Het leuke is dat het antwoord niet heel simpel of eenduidig is. Bij de vraag: "Wie zit in bad?", zie je bijvoorbeeld zeven tekeningetjes, die allemaal met het antwoord geassocieerd kunnen worden. De baby die net gepoept heeft, zit niet in bad, maar hij moet duidelijk straks wel in bad. En de goudvis, zit die in bad, of is een vissenkom geen bad? En het opblaasbadje, telt dat ook als bad? En hoe zit dat met die jongen met z'n zwemring om?

Door deze opzet leert een kind van dit boek veel meer dan alleen maar het onderscheiden van verschillende begrippen. Het biedt bovenal veel stof tot discussie, omdat er niet "één goed antwoord" is (net als in het echte leven). Helemaal spannend wordt het als de ouder en het kind van mening verschillen. Want dan moet uw peuter of kleuter uitleggen waarom een bepaald antwoord het juiste is. Een mening vormen én verwoorden, dat is pas echt leerzaam.

De tekeningen zijn eenvoudig, grappig en steeds op een eenkleurige achtergrond gezet. Door deze heldere stijl is het boek ook heel aantrekkelijk voor kinderen voor wie het vraag- en antwoordspel nog wat te moeilijk is. Voor hen is het een heerlijk kijkboek, waar op iedere pagina heel wat te zien is. Bij mijn tweeling van bijna twee is het op dit moment het lievelingsboek..

Lieve dwergen (3+)

Twee kleine boekjes van de bij Antroposofen geliefde uitgeverij Chistofoor. Zoals Vrijeschool-ouders weten, houden Antroposofen niet van zwarte lijnen om tekeningen. Bij voorkeur wordt er nat-in-nat geschilderd, waarbij de kleuren in elkaar overvloeien. Ook de illustraties van deze boekjes zijn duidelijk des Vrijeschools.

Veel ouders houden niet van deze 'softe' tekenstijl, maar kinderen spreekt dit lievige werk vaak wel aan. De boekjes zijn in versvorm geschreven. De inhoud is, net als de illustraties, zoet en sprookjesachtig.

Hansje Klepperklomp gaat over een dwergje dat zijn klompje verliest. Gelukkig wordt er uit hout een nieuw klompje voor hem gesneden. Uit dank poetst hij het hele huis. De kleine kruidenman is een verhaaltje over een dwerg die van kruiden zalfjes en drankjes bereidt. Daar maakt hij alle zieke en gewonde dieren weer gezond mee.

Soft, maar wel lief, is het oordeel. Door het kleine formaat en de vriendelijke prijs zijn het bovendien handige boekjes voor onderweg. .

Een bijzondere opa (5+)

Opvallende veel kinderboeken gaan over een bijzondere band tussen een kind en een opa, oma of ander ouder persoon. Omdat zij -- in tegenstelling tot de ouders -- niet verantwoordelijk zijn voor de opvoeding, is er sprake van een meer gelijkwaardige relatie. Tegelijkertijd kunnen ze door hun leeftijd wat levenswijsheid meegeven. Uit dit gegeven ontstaan vaak heel mooie boeken. De feestrede is zo'n boek.

Opa Sweers woont bij Daniella in huis. Als haar ouders hun koperen bruiloft gaan voorbereiden, vragen ze hem om een toespraak te houden. Maar Daniella weet dat opa dit helemaal niet kán. Opa Sweers kan de prachtigste foto-albums maken en de vissenkom verschonen zonder dat de vissen schrikken, maar een prater is hij niet.

Naarmate de voorbereidingen voor het feest vorderen, stijgt de spanning. Daniella maakt zich druk over de toespraak en haar ouders maken zich druk over alles wat er nog geregeld moet worden (en alles wat er mis dreigt te gaan). Wat wordt de tafelschikking? Waar komt de bar? Is dat nieuwe kapsel niet te stijf? Zijn de decoraties spannend genoeg? Het organiseren van een koperen bruiloft is overduidelijk een stress-volle bezigheid. Een knallende ruzie tussen de ouders, op de avond voor het feest, lijkt dan ook niet te vermijden. Op de heugelijke dag zelf is alles tussen die twee gelukkig weer koek en ei. Maar hoe zit het met de toespraak van opa Sweers? Daniella is er nog altijd niet gerust op.

Uiteindelijk houdt hij natuurlijk toch een prachtige feestrede. En die blijkt op een heel verassende manier tot stand gekomen te zijn...

Het boek is prachtig geschreven, met veel warmte en een vleugje humor. Het zit bovendien knap in elkaar omdat het ook een laag bevat die voor volwassenen herkenbaar en interessant is. Een heerlijk boek om voor te lezen dus..

Een man als oppas (7+)

Olivia's moeder is alleenstaand en advocaat. Voor haar dochter huurt ze daarom oppassen in. Maar volgens Olivia doet ze het eerder voor zichzelf: "Dan is er iemand thuis als zij werkt. Anders voelt ze zich schuldig omdat ze haar kind alleen laat."

Op een dag komt er een nieuwe oppas: Rinus. Olivia vindt het raar, een man als oppas, maar ook wel spannend. Rinus heeft een leren jack en gekke puntschoenen. Hij is eigenlijk behanger, maar zit zonder werk. Vandaar dat het uitzendbureau hem dit baantje gegeven heeft.

Deze onorthodoxe oppas blijkt al snel de leukste te zijn die Olivia ooit heeft gehad. Hij timmert voor haar bijvoorbeeld een spectaculaire palmpasen-stok. Een enorm gouden gevaarte, vol ballonnen, kerstballen en speelgoedbeesten, met een oranje knipperlicht bovenop. Maar gelukkig doet Rinus niet alleen maar gek, want dan zou het boek al snel flauw worden. Hij let er ook op dat Olivia voldoende boterhammen mee naar school neemt, dat ze warm genoeg gekleed is en hij luistert naar haar verhalen als ze uit school komt.

Tussendoor beleeft Olivia allemaal grappige en herkenbare avonturen. De strekking van het verhaal is verder niet echt verrassend, maar het boek is wel heel lekker geschreven. Het zet met veel warmte en humor een eigenwijs kind en een speelse volwassene neer. Het doet daarmee een beetje denken aan de Madelief-boeken van Guus Kuijer.

Vanaf 7 jaar, staat er op de kaft. Om voor te lezen is dit prima. Maar om zelf te lezen is het wel wat pittig en moet eerder gedacht worden aan 8+.
.

Meisjesmonster (10+)

De titel van dit boek vat kort en bondig de inhoud samen. Het is het relaas van de 10-jarige Stella, die vertelt hoe het is om te leven met een zus als Neeltje, een zogezegd "moeilijk kind". Maar in het geval van Neeltje is dit een understatement.

Neeltje is onvoorspelbaar, wisselvallig en tiranniek. Ze manipuleert, liegt, scheldt en pest om haar zin te krijgen. En als het dan nog niet gaat zoals zij wil, dan schopt en slaat ze erop los. Met dit gedrag drijft ze haar ouders tot wanhoop. Juffen en oppas-oma's haken één voor één af en bij vriendinnetjes is ze steeds minder welkom. Maar omdat Neeltje tegelijkertijd heel gevoelig, intelligent en origineel is, weet ze de mensen toch steeds weer voor zich te winnen.

Het spannende van dit boek is dat een complex karakter als Neeltje en de personages om haar heen heel mooi worden uitgewerkt. Ouders zijn hier geen decor-stukken, maar echte mensen met echte gevoelens en echte onzekerheden. Die wanhopig hun best doen om zo goed mogelijk met hun kind om te gaan, maar telkens weer teleurgesteld worden.

Daardoor begrijp je ook hoe het komt dat alle aandacht altijd naar Neeltje uitgaat en Stella er maar zo'n beetje bij hangt. En bovendien vaak onterecht op haar kop krijgt voor dingen die Neeltje heeft gedaan, terwijl Stella diegene is die eigenlijk het beste met haar zusje overweg kan. De opvoedkundige trucs en tactieken die haar ouders op Neeltje toepassen, doorziet ze feilloos. Stella probeert op haar eigen manier met de situatie om te gaan. Maar op een dag heeft ze echt genoeg van haar ondankbare rol.

Veel meer dan een knappe en interessante beschrijving van Neeltje en de gevolgen van haar gedrag voor het gezin, biedt dit boek eigenlijk niet. Er is geen echte ontwikkeling. Het is meer een stortvloed van scheldpartijen, huilbuien en bloedneuzen die je meesleuren naar een abrupt einde. En dan ben je als lezer óók moe van alle ellende die Neeltje veroorzaakt..

Problemen van deze tijd (10+)

Dit is het tweede boek over Polleke, het vervolg op "Altijd samen, amen". Spiek, Pollekes vader, is een dakloze verslaafde. Haar moeder is verwikkeld in een nog niet helemaal soepel lopende relatie met de meester. En Polleke zelf heeft een vriendje, Mimoen, die al beloofd is aan een meisje in Marokko. Een boek dus, dat bol staat van problemen die helemaal van deze tijd zijn, geconstrueerd rond een 11-jarige hoofdpersoon.

Toen ik eraan begon, dacht ik, moet dit nou? Is een meisje uit een gewoon, leuk, gezellig gezin niet interessant genoeg? Maar die scepsis verdween toen ik eenmaal aan het lezen was. Het boek bevat veel pakkende dialogen en humor, en het leven van Polleke is géén poel van ellende. Ze geniet van dezelfde dingen als andere meisjes van haar leeftijd: de eerste verliefdheden, giechelen met vriendinnen, en een eigen kalf (in plaats van een pony) bij opa en oma.

Polleke maakt zich wel zorgen om haar vader. Maar misschien juist omdat hij niet weet hoe hij moet leven, probeert Polleke heel overtuigd te leven. Net zoals ze gedichten schrijft, die eigenlijk door haar vader geschreven hadden moeten worden. Want Spiek, zo houdt Polleke zichzelf voor, is een dichter. Alleen lukt het hem niet om te schrijven.

Langzaam begint Polleke te beseffen dat Spiek zichzelf en de rest van de wereld voor de gek houdt en dat hij op deze manier niet door kan gaan. Ze zegt hem uiteindelijk heel duidelijk dat hij moet afkicken. Tot haar schrik stemt Spiek daarmee in, op voorwaarde dat zij met hem meegaat.

Het boek eindigt voor de deur van het afkick-centrum. Wellicht betekent dit een vervolg.
.

Ouderwets avontuur (10+)

De Surinaamse Martin is door zijn oma uitgenodigd om in de paasvakantie bij haar in Nederland te komen. Ze wil hem ook Frankrijk laten zien en neemt hem mee naar de omgeving van Perpignan. Daar raakt Martin verzeild in een spannend avontuur. Een avontuur van het ouderwetse soort. Compleet met echte schurken, een gestolen diamant, een slimme dappere hoofdpersoon en een einde waarin alles weer goed komt.

Maar het boek biedt veel meer. Oma Iris is een rasechte verteller. Haar verhalen kunnen gaan over mensen die ze zien op het strand, over de berggeest El Tramontane of over overgrootmoeder Aga die nu in het luchtland woont. Maar de meeste verhalen gaan over vroeger. Hoe het kwam dat Martins vader als klein jongetje een hond kreeg, welke bars populair waren toen oma jong was, en waarom hun voorouders lang geleden vanuit Afrika naar Suriname kwamen.

De verhalen van oma zijn niet alleen bedoeld als vermaak. Ze vindt het belangrijk dat Martin de geschiedenis van zijn land kent. Ook politieke onderwerpen schuwt oma niet. Ze is uit Suriname vertrokken na de december-moorden en laat heel duidelijk weten dat ze niet van plan is terug te keren zolang de situatie in Suriname niet verbetert.

Als lezer kom je dan ook veel te weten over Suriname, zonder dat je het gevoel hebt dat je in een geschiedenisles beland bent. Thea Doelwijt heeft de verhalen van oma op een heel mooie en natuurlijke manier in het boek verweven. Zelfs het avontuur dat Martin beleeft, sluit aan bij de verhalen van oma. De gebeurtenissen zijn namelijk direct gerelateerd aan de huidige situatie in Suriname.

Al met al een interessant en spannend boek..

Vakantie-special: Zo houd je ze bezig

Vakantie is ontspanen en genieten. Maar er zijn momenten dat het wat minder soepel loopt. Tegen de tijd dat de auto is ingepakt, zijn veel ouders al een huwelijkscrisis nabij. En als je dan eenmaal onderweg bent, beginnen de kinderen achterin ook nog te klieren.

Lig je eindelijk plat op je mat met een boek op het strand te relaxen, zeggen de kinderen dat ze zich vervelen! Nee, ze hebben geen zin om nog een strandkasteel te bouwen. Of jij niet iets leuks weet.

Nog erger: je zit met een stel ongedurige kinderen opgesloten in een te kleine vakantiebungalow, omdat het al de hele dag regent.

Voor deze situaties hebben we een aantal spel- en doeboeken uitgezocht.

Dit boek bevat maar liefst 160 spel- en doe-suggesties. Raadsels en woordspelletjes voor onderweg, knutselideeën voor op de camping of thuis, wedstrijden voor op het strand, van alles wat.

Vaak is er niet meer voor nodig dan pen en papier of een paar schelpen. Soms wordt gebruik gemaakt van eenvoudige hulpmiddelen die ook op vakantie wel voorhanden zijn. Zoals luciferdoosjes of een lege fles. Door middel van pictogrammen wordt bij elk spelletje aangeven in welke situatie het gespeeld kan worden.

Veel van de spelletjes zult u ontgetwijfeld herkennen, maar er staan ook nieuwe ideeën tussen, en creatieve varianten op bekende spelletjes. De uitleg is hier en daar wat warrig en er hadden wel wat meer verhelderende illustraties in mogen staan. Aan de andere kant: er is zoveel keus dat er altijd wel iets geschikts te vinden is. Een handig boek om mee te nemen als je bang bent dat je eigen inspiratie uitgeput raakt..

Ook in dit boek staan allerlei knutselwerkjes en spelletjes die je in de zomer en de herfst kunt doen. Het richt zich op zowel ouders als kinderen, is heel mooi vormgegeven en rijk geïllustreerd. De (spirituele) insteek moet je echter wel liggen.

Het boek wil mensen uitnodigen 'eens op een ander manier naar de zomer en de herfst te kijken en daardoor opnieuw te beleven'. Uitgangspunt hierbij vormen de traditionele cyclische jaarfeesten. De aarde wordt voorgesteld als moeder, godin, oerbron en voedster van alles wat leeft. Het vieren van de jaarfeesten helpt ons om weer in harmonie te komen met de aarde. En omdat aarde en kosmos samen één geheel vormen, kan het bewust beleven van het ritme van de natuur ook een weg zijn naar innerlijke, spirituele bewustwording. Goedemorgen.

Deze gedachten worden verwoord in de inleiding. Het boek bevat een verhaal over Sonja, dat als raamvertelling fungeert. Daarbinnen zijn verschillende sprookjes en mythen opgenomen. Het verhaal over Sonja is voornamelijk een beschrijving van de verschillende jaarfeesten die zij met haar familie viert, zoals het Beltanefeest, de zomer-zonnewende en het oogstdankfeest. Bij elk feest horen liedjes, gedichten, creatieve ideeën en recepten die ook in het boek zijn opgenomen.

Voor wie de wisselingen van de seizoenen wat meer betekenis wil geven, kan dit boek een goede inspiratiebron zijn, met leuke creatieve ideeën. Je moet alleen niet al te allergisch zijn voor alle verbondenheid, harmonie, dankbaarheid en bijna extatische liefde voor de natuur die soms van de bladzijden afdruipt..

Een mandala is een cirkel waarin figuren, tekens en symbolen gerangschikt zijn rond een duidelijk aanwezig middelpunt. Oorspronkelijk is het een Boeddhistische meditatieve voorstelling.

Tegenwoordig zijn mandala's in bepaalde kringen een modeverschijnsel. Het kleuren van de plaatjes wordt gezien als therapeutisch wondermiddel tegen stress en psychosomatische klachten. Of als een manier om spiritualiteit binnen handbereik te brengen.

Wie denkt dat mandala's alleen interessant zijn voor fanatieke New Age-aanhangers, heeft het mis. Je kunt er ook kinderen mee bezighouden!

Wolfgang Hund laat zien dat ook zonder al deze poespas mandala's heel bruikbaar zijn. In een heldere inleiding vertelt hij hoe het bekijken, kleuren en ontwerpen van mandala's een leuke manier is om creatief bezig te zijn. En hij geeft een paar voorbeelden van mandala-vormen die in de natuur en cultuur terug te vinden zijn.

Daarna volgt de workshop. Met mandala's om in te kleuren en mandala's om zelf af te maken. Ook zijn er ongewone mandala's in de vorm van een vogel of een vlinder. Er is zelfs een complete mandala-verjaardagskalender.

Het kleuren of tekenen van mandala's is volgens Hund geen wondermiddel tegen stress. Maar het kan kinderen wel helpen om tot rust en concentratie te komen. Ideaal dus, als je kroost baldadig begint te worden omdat je door het slechte weer al de hele dag binnen zit.

Katinka Kersting
deBruin.Kersting@inter.nl.net

Archief kinderboeken-recensies in de Leeszaal.