Winnie de Poeh gaat al een aantal generaties mee en is nog altijd razend populair. Deels is dit te danken aan het bijzondere karakter dat geestelijk vader A.A. Milne aan deze beer meegaf, deels aan de romantische illustraties die E.H. Shepard ervoor maakte. De marketing-inspanningen van het Disney-concern, dat zich sinds enige tijd over Pooh ontfermt, hebben het bestaande succes natuurlijk nóg verder doen toenemen.

Tegenwoordig figureren Poeh en zijn vriendjes overal, ook buiten de boeken waar zij uit stammen. Ze staan op bekers, schooltassen, T-shirts, schriften en behang. Er worden films en zelfs nieuwe boeken gemaakt (terwijl de heer Milne al lang dood en begraven is), zoals de Tao van Poeh. En nu deze Poeh mini's.

Helemaal verliefd
Het zijn schattige cadeau-boekjes in de vorm van een blokje, van ongeveer 6 x 6 x 6 cm. Aan de hand van Poeh en zijn vriendjes worden op peuterniveau de thema's 'feestjes', 'eten', 'kleuren' en 'het weer' behandeld. Het ziet er allemaal leuk uit, maar met de oorspronkelijke Poeh-boeken heeft het natuurlijk weinig te maken. In eerste instantie vond ik het daarom niet meer dan een flauwe commerciële truc.

Ik was dan ook verbaasd dat mijn kinderen meteen helemaal verliefd waren op deze boekjes. Hun vocabulaire is nog zeer beperkt, maar 'Poeh' weten ze heel goed te zeggen, als ze duidelijk willen maken dat de boekjes uit de kast gehaald moeten worden.

Conclusie: Poeh is en blijft Poeh, waar hij ook optreedt. Ook aantrekkelijk in kubus-vorm.

Peuters aan het eten krijgen (2+)

Dat lust ik niet! Sommige ouders horen het dagelijks. Bij alles. Zonder dat er zelfs maar een hapje geproefd wordt. Er zijn dan drie tactieken die je kunt toepassen: dwingen, negeren of verleiden. In dit prentenboek wordt de laatste tactiek gehanteerd.

Karel moet zijn zusje Lola te eten geven. Een enorme opgave, want ze lust niets. En vooral geen tomaten. Maar dan bedenkt hij iets slims.

Maankauwgomballen
Worteltjes zijn geen worteltjes, maar zuurstokjes van Jupiter. Die dingen die er uit zien als erwtjes, zijn groene toverballetjes uit Groenland. En vissticks zijn zeefrieten uit de onderwater-supermarkt. Op die manier weet hij Lola te verleiden om toch te eten. Ze wil uiteindelijk zélfs tomaten, want dat zijn Maankauwgomballen, haar lievelings-eten.

Of deze tactiek werkt, heb ik niet kunnen testen, want mijn kinderen eten tot nu toe alles. Ik kan me voorstellen dat kinderen één of twee keer in Maankauwgomballen geloven, maar er daarna niet meer intrappen. Misschien moet je het daarom maar gewoon zien als een leuk en grappig boek over eten. Kinderen die niets lusten, krijgen er misschien iets meer zin in eten door. En voor kinderen die dol zijn op eten, is een boek vol erwtjes, vissticks en aardappelen vanzelfsprekend ook heerlijk.

Olie, smeer en potjes vet (4+)

De prentenboeken van de Vlaamse uitgeverij de Eenhoorn zijn vaak opvallend origineel en kunstzinnig. Een goed voorbeeld hiervan zijn de boeken van Geert de Kockere, die veel ruimte bieden aan 'het experiment'. Zowel in taalgebruik als illustraties. Een paar afleveringen terug hebben we hier in een special extra aandacht aan besteed.

Jan Smeerman is wéér zo'n mooi prentenboek van de Eenhoorn. De taal is hier niet experimenteel, maar heel toegankelijk, met een poëtische ondertoon. Het boek vertelt het verhaal van Jan de Smeerman. Heel de wereld is zijn huis, want overal is werk voor hem. In het circus smeert hij de fiets van Olivia, die over het touw in de nok rijdt. Hij smeert de rupsbanden van de tank van de kolonel en het slot van de baron en de barones.

Bibberend achter de bank
Toch hoort hij steeds nog wat piepen. Uiteindelijk blijkt dit de schommel te zijn van de reuzenkinderen die achter de hoge muur wonen. Als die gesmeerd is, wordt het eindelijk heel stil. Jans vrienden denken dat er gevaar dreigt en bestormen het reuzenhuis. De reuzen kruipen bibberend achter de bank. Maar als het misverstand is opgelost, vieren ze een groot feest.

De illustraties bij dit verhaal vallen op door de originele composities. En door het prikkelende contrast tussen gestileerde personages en uitgewerkte technische details. Dit zorgt voor dynamiek en ritme; een soort plaatjes-poëzie.

Een mengeling van fantasie en werkelijkheid (5+)

Dit boek is gebaseerd op het idee dat in de belevingswereld van kinderen fantasie en werkelijkheid door elkaar lopen. Hoofdpersoon is het Kleine Krijgertje, die een paar dagen bij zijn oma logeert. De wereld is voor hem één groot avontuur.

Zo is de zoektocht naar oma's verdwenen kater een tijgerjacht, waarbij vijvers veranderen in woeste zeeën, en struiken in donkere oerwouden. Intussen is het oppassen geblazen om in niet in de klauwen van buurman Harrewar te vallen. Want dat is een is een levensgevaarlijke reus.

Het is jammer dat Hilde Klein in dit debuut een beetje doorschiet in het neerzetten van de fantasiewereld van de hoofdpersoon. Alles is voordurend zo enorm, veel, woest, overweldigend en gevaarlijk dat je er een beetje murw van wordt. Bovendien raken de subtielere en meer poëtische elementen, die zeker in het boek aanwezig zijn, door al dat geweld wat ondergesneeuwd.

Voorlees-test
Ook bij een voorlees-test aan een vijfjarige bleek het boek niet echt aan te slaan. Misschien komt dit doordat fantasie en werkelijkheid in dit boek voordurend in elkaar overlopen. Kinderen hebben geen moeite met reuzen, pratende konijnen, of vliegende auto's, zolang ze vanzelfsprekend gepresenteerd worden en een consistent geheel vormen met de rest van het verhaal. In dit boek wordt de fantasie echter voordurend doorkruist door de werkelijkheid, waardoor de fantasie niet de vanzelfsprekendheid krijgt die nodig is om er met een gerust hart in mee te gaan. De redacteur van Ouders Online die de voorlees-test afnam, vond bepaalde passages zelfs sterk op een koortsdroom lijken.

Grappig genoeg is de 'werkelijkheid' in dit boek eigenlijk spannender en sprankelender dan de fantasiewereld. Met personages die ook zonder de fantasie-elementen kleurrijk en origineel genoeg zijn voor een boeiend verhaal. Dus als de schrijfster in een volgend boek haar fantasie iets meer doseert, kan er beslist een boek ontstaan dat zeer de moeite waard is.

Een kritisch kind (8+)

Prentenboeken zijn voor kinderen van 8 doorgaans te kinderachtig. Maar dat geldt niet voor Het dagboek van August Tholen.

In dit boek tekent en schrijft de negenjarige August over zijn leven. Het gaat niet over bijzondere gebeurtenissen, maar over de dingen en gedachten van alledag.

Cynisch en kritisch
We lezen over z'n verjaardag, een logeerpartij bij een oom, de kat van de buren die het brood van de vogels opeet en daardoor en darmverstopping krijgt. Daar tussendoor gedachten over het leven, de dood en Jezus. Deze diepzinnigheden worden weer afgewisseld met beschrijvingen van leraren, compleet met al hun eigenaardigheden.

Opvallend in deze ratjetoe van dagboekfragmenten is het cynisme waarmee August naar de wereld kijkt. Bijvoorbeeld: "Tien voor half een: nog geen enkele vogel gezien. Ze zijn zeker allemaal door de luchtvervuiling naar beneden gevallen". Ook zijn ouders en andere volwassenen worden kritisch beoordeeld.

Oog voor absurde details
Gelukkig is August niet alleen maar negatief, want dan zou het een somber boek zijn. Hij bekijkt de wereld met een genadeloze blik, maar heeft daardoor ook oog voor veel absurde details. Deze worden uitgebeeld in de tekeningen, die op elke bladzijde staan. Het is een bonte stoet van harige beesten en puistige poppetjes. Met relatief veel aandacht voor lichamelijkheden als poep, roos en okselgezwellen.

De tekeningen worden vergezeld van in hanenpoten geschreven gedichten. Deze zijn niet poëtisch, maar wel ontwapenend.

Al met al een origineel prentenboek voor wat grotere kinderen.

Jeugd-detective (10+)

Sabine en Jasper gaan op vakantie naar New York. Zonder hun ouders! Ze logeren daar bij Mark, hun oom van 25, die al een hele tijd in Amerika woont. Alle ingrediënten voor een supergave vakantie zijn dus aanwezig. Zelfs het huiswerk dat Sabine in de vakantie meekrijgt, doet hier niets aan af. Ze moet een paar journalistieke artikelen schrijven. En waar kan dat nu beter dan in een stad als New York, waar zoveel gebeurt?

De vakantie wordt echter nog veel spannender dan Sabine en Jasper konden vermoeden. In New York is namelijk een serieknokker actief, die willekeurige mensen toetakelt en zwaar gewond achterlaat. Op een gegeven moment merken Sabine en Jasper dat zij telkens in de buurt zijn als er weer iemand is aangevallen. Dat kan geen toeval zijn. Als ze op onderzoek uitgaan, komen zij zelf ook al snel in een gevaarlijke situatie terecht.

Beetje ouderwetsig
Behalve spannend, is dit boek ook informatief. Al lezend kom je heel wat te weten over New York. De literaire kwaliteit van het boek is duidelijk minder. Het is allemaal wat vlak en beschrijvend en een beetje ouderwetsig. Zo wordt Mark aangesproken met 'u' en 'oom'. De meeste kinderen van tegenwoordig zullen een oom van 25 toch met 'je' aanspreken.

Kortom: zie dit boek als een detective. Dan krijg je wat je verwacht.

Katinka Kersting
katinka@ouders.nl

Archief kinderboeken-recensies in de Leeszaal.