De uitslag van onze essay-prijsvraag
Overtuigende winnaars
De oproep in ons septembernummer om te reageren op de stelling "Vaderinstinct bestaat niet" lokte een groot aantal reacties uit. Lezenswaardige, ontroerende en zakelijke. Eén echtpaar reageerde voltallig, de ene partner kort na de andere.
De redactie bepaalde na afloop van de inzendtermijn aan wie de eer en de hoofdprijs toekomt, een exemplaar van het boek Het Vaderinstinct van Adrienne Burgess, beschikbaar gesteld door de uitgever Podium (zie onze recensie in de Leeszaal-rubriek "Offline gelezen").
De eerste prijs gaat naar een inzender van verre: Ruud Buitelaar uit Mexico stuurde de meest onderbouwde en steekhoudendste bijdrage.
De tweede prijs, het boek Tijd voor je Kind van Harry Walburg (aangeboden door de uitgever Kosmos Z&K), gaat naar Ellen Hiemstra die een zeer sympathieke en mooi geschreven bijdrage inzond over haar man.
Eerste prijs:
'Vechten tegen het vaderinstinct'
(Ingestuurd op 17 sept.)
Vaders hebben een vadergevoel. Dat staat buiten kijf. Voor mij stond het van kinds af aan vast dat ik vader wilde worden. Dat leek me de mooiste levenservaring, iets waar ik nu van overtuigd ben. Maar instinct, is dat niet meer iets voor vrouwen? Zoiets als "vrouwelijke intuïtie"? Vrouwen "voelen" waar mannen "redeneren", zo wil de algemene opvatting. Natuurlijk voelen mannen ook, net zoals vrouwen kunnen redeneren. Ik denk dat mannen ook best een moederinstinct kunnen hebben, al is het in mindere mate. Maar er is ook een typisch vaderinstinct, iets waar ik tegen probeer te vechten.
Er bestaat een vadergevoel, dat zei ik al. Voor mij heeft dat te maken met een moeilijk te onderdrukken wens dat mijn zoons — ik heb twee zoons en geen dochters, dat maakt wellicht een belangrijk verschil — vooral goed voor de dag moeten komen, in maatschappelijk en sociaal opzicht. En ik weet niet of die aandacht voor de toekomstige maatschappelijke positie van het kind wel zo positief is, vandaar dat ik het soms zou willen onderdrukken. Het is namelijk ook de houding die ik míjn vader verwijt. Maar toch merk ik dat ik eigenwaarde ontleen aan het succes van mijn kinderen. De moeder let denk ik meer op de persoonlijke ontwikkeling, en wil vooral dat haar kinderen gelukkige mensen zullen worden.
Tot zijn recht laten komen
Als het moederinstinct, of één van de facetten ervan, iets te maken heeft met het begrijpen van het gevoelsleven van het kind, dan heeft het vaderinstinct, of tenminste een deel ervan, te maken met het aanvoelen van de manier waarop het kind het best tot zijn recht kan komen in de samenleving.
Mijn zoons, 12 en 9 jaar oud, zijn vele uren op de tennisbaan te vinden, omdat zowel mijn vrouw als ik daar ook vaak zijn. Sander, de jongste, heeft daar groot succes. Carlos heeft eigenlijk een betere techniek en meer talent, maar behaalt mindere resultaten. Dat brengt hem in een ongelijke strijd met zijn jongere broer. Mijn vrouw begrijpt eigenlijk niet waarom Carlos tegenwoordig een broertje dood heeft aan wedstrijden.
Herkenning
En er is nog een verschil. Sander is het getapte jongetje, met veel vriendjes. En ook de meisjes op school doen hun best om zijn aandacht te trekken. Carlos is veel stiller en trekt op met een klein groepje. Ook hier doet zich een ongelijke strijd voor. Of je het mijn vaderinstinct mag noemen weet ik niet, maar ik voel Carlos precies aan. Ik herken mezelf, soms zo dat ik er bang van word. Instictmatig probeer ik zijn mogelijkheden zoveel mogelijk te verruimen, door hem te stimuleren in andere activiteiten.
Maar, als ik terugkijk naar mijn eigen jeugd, en mijn relatie met mijn vader, dan begrijp ik dat hij alleen tot zijn recht zal komen als hij een beslissing neemt die echt van hemzelf is, misschien zelfs wel één die per sé niet door zijn vader is aangedragen. Dat geldt zowel voor zijn maatschappelijke loopbaan als voor zijn vrienden- en partnerkeuze. Dat kan ik zo wel beredeneren, maar toch kan ik de drang niet onderdrukken om hem in richtingen te sturen waarvan ik aanvoel dat ze goed voor hem zijn.
Ruud Buitelaar, Mexico DF, Mexico
(rbuitela@un.org.mx)
Tweede prijs:
'Haar eerste woord was pappa'
(Ingestuurd op 17 sept.)
Met mijn laatste restje kracht pers ik het kleine meisje uit me. Daarna kan de co aan het werk met naald en draad. Dick keurt me inmiddels geen blik meer waardig; hij straalt van oor tot oor en in zijn armen houdt hij zijn grootste bezit: zijn dochter.
De dagen die volgen zijn gevuld met verpletterende indrukken en worden gekenmerkt door chronisch slaapgebrek. De verzorgen van een baby blijkt veel zwaarder dan we ooit hadden kunnen denken maar Dicks liefde is onvoorwaardelijk — dikke wallen kenmerken zijn anders heldere ogen. Slaapdronken staat hij 's nachts op om haar te voeden, te troosten en te verschonen. Overdag belt hij enthousiast vanaf kantoor omdat de lucht van haar poepluiers nog aan zijn handen kleeft. Melkvlekken op zijn scheerwollen pakken worden met vertedering begroet. En in de kinderwinkels in de omgeving is hij een graag geziene klant.
Inmiddels zijn we ruim een jaar verder. Dochterlief ontwikkelt zich voorspoedig. Haar eerste woord was "pappa". Als hij thuis komt begint ze vrolijk te lachen op het moment dat ze het piepje van zijn auto hoort. 's Avonds tref ik ze regelmatig snurkend aan in het grote bed; het kleintje gedrapeerd over pappa's brede bast.
Vader en dochter; een twee-eenheid, gierend van de pret met vaste rituelen en nieuwe uitdagingen. Vader is er altijd, niets is hem teveel — hij beschermt, verzorgt, speelt, verwent en troost. Vaderinstinct? Ik dacht eerder aan Vaderliefde.
Ellen Hiemstra, 's-Gravenhage
dick.heesen@tip.nl
Overige inzendingen
Ik zou willen dat het bestond...
(Ingestuurd op 30 sept.)
Vaderinstinct? Mijn man slaapt 's nachts gewoon door het gehuil van onze zoon heen, terwijl ik bij het minste ongemak al klaarsta. Als ik het eten klaarmaak neemt zijn vader hem weliswaar op schoot.... om vervolgens zijn favoriete programma te volgen. Ook bij het verschonen of het baden moet ik hem er toe aanzetten met onze zoon te babbelen omdat deze daarvan geniet. In de weekends wordt onze zoon gewoon wakker om half acht om te spelen, maar op papa hoeft hij niet te rekenen... die heeft tot laat achter de computer gezeten en is moe.
Ik geloofde voor de geboorte in zowel een vader- als moederinstinct... maar er is weinig 'verzorgend' instinct te vinden in mijn man. Terwijl ik zodra mijn zoon in mijn armen lag een echt 'moedertje' werd, zo hoop ik dat zijn vaderinstinct misschien wel komt als onze zoon oud genoeg is om te voetballen of vliegeren?
Het resultaat is ook duidelijk terug te zien aan onze zoon, hij reageert heel sterk op mij omdat ik veel tegen hem praat, zing en dat soort dingen. Soms is mijn man daar ook wel een beetje jaloers op, bijvoorbeeld als de baby huilt en in mijn armen gelijk in slaap valt, terwijl hij bij zijn vader ontroostbaar lijkt. Vaak weet mijn man ook absoluut niet wat er in onze zoon omgaat en vaak neem ik de baby dan weer terug op schoot. Het enige wat hij echt leuk vindt om met onze zoon te doen is het duwen van de wagen, maar hij let absoluut niet op de zon (die dan dus regelmatig midden in het gezicht schijnt) en natuurlijk wil hij graag onze zoon op zijn werk laten zien.
Kortom ik ben 24-uur moeder, huisvrouw en vrouw.... in die volgorde. Ik zou graag willen dat vaderinstinct echt bestond, zodat ik misschien wat meer tijd over heb om vrouw te zijn.
Mevrouw Wolder, Almere
(awolder@cisco.com)
Híj wordt 's nachts wakker
(Ingestuurd op 29 sept.)
Instinct? Noem het maar hoe je wilt, maar volgens mij heeft het te maken met invoelen en inleven, en er helemaal willen zijn voor je kind. Je wilt haar wensen al vervuld hebben voor ze zich in dat kleine lijfje hebben gemanifesteerd. En als je zo met dat kleine mensje bezig bent, is het niet raar dat je soms als het ware 'voelt' dat er iets aan de hand is. En dan maakt het niet uit of je vrouw of man bent. Mijn man zorgt het grootste deel van de week voor haar, omdat ik fulltime werk. Hij weet precies wanneer ze toe is aan een slaapje, een hapje of gewoon even een knuffel. Wat betreft haar lichamelijke behoeften is zijn 'instinct' echt beter dan de mijne. Hij wordt 's nachts wakker, ik hoor helemaal niets. Maar ook ik verdiep me in dat kleine meisje en begrijp halve woorden, vragende blikken en ondeugende intenties, alsof ze in prachtige volzinnen zijn tot in detail zijn medegedeeld.
Soms is een van ons eens een dagje niet op zijn best, en zie: het 'instinct' laat het dan vaak afweten. Het vraagt nou eenmaal een hoop energie om voor twee te denken en te voelen.
Dus: nee, (vader)instinct bestaat niet, net zo min als moederinstinct. Maar vader- en moederliefde, en onvoorwaardelijke interesse in dat piepkleine mensje: ja, volop!!
Saskia van der Toorn, Den Haag
(svdtoorn@xs4all.nl)
Kriebels in de trein naar huis
(Ingestuurd op 25 sept.)
Ik een vaderinstinct? Ik ronk lekker de hele nacht door en word alleen wakker door een forse por van de moeder, wiens instinct feilloos werkt. En dan sta ik sjokkend op om onze dochter Laura te verschonen. Laura's moeder daarentegen springt gelijk een jonge hinde uit het bed als ze maar een kikje hoort.
Tijdens het verschonen en aankleden brul ik de meest verschrikkelijke teksten op weerzinwekkende melodieën en ben van mening dat de kleine het waardeert. Soms oogst dit succes, soms niet. Ik heb niet door wat de succesfactor nou is, als ze dan daadwerkelijk stil is na mijn aubade.
Weet niet wat kan
Als mijn dochtertje huilt, dan neem ik haar in mijn armen en dans en spring de kamer rond. Haar moeder kijkt verschrikt en roept dat het nog wat vroeg is voor onze vier weken oude aanwinst om haar dit soort onverwachte en wilde bewegingen aan te doen. Tja, ik heb niet echt door wat wel of niet echt kan.
's Morgens ga ik met een tevreden hart naar mijn werk. Geen wroeging over het achterlaten van mijn dochtertje. Ik zit achter mijn bureau en ik voel niet of ze honger, een vuile luier of pijn heeft. 's Avonds ga ik weer naar huis en vlak voor mijn uitstapstation begint het al te kriebelen en hoop dat ze beneden aan het perron op me staat te wachten. Dat schijnen ze nog niet te kunnen als ze vier weken zijn, dus fiets ik elke keer weer teleurgesteld naar huis. Als ik de huisdeur binnen stap dan sprint ik naar box, wieg of ledikant op zoek naar Laura en glunder van trots als ik haar mooie blauwe ogen zie en dans met haar (te wild?) de kamer rond.
Ik heb een instinct — zoveel is wel duidelijk, misschien zelfs een vaderinstinct, maar of dit nou het vaderinstinct is waar dit gezin op zit te wachten?
Frank Schröer, Leiden
(schroer@worldaccess.nl)
Onze Vader
(Ingestuurd op 24 sept.)
Onze vader die in de hemel is. Deze zin is bekend uit de bijbel. Deze vader beschermt, verzorgt, geeft ons richtlijnen voor ons verdere leven. Die vader is ook op aarde. Vaders vaderen vanuit de opvoeding die men zelf genoten heeft. Je eigen vader is het voorbeeld voor je eigen vaderen. Je imiteert jouw vader onbewust en wordt beïnvloed door de huidige opvatting over een vader.
Mijn vader zorgde dat er brood op de plank kwam, bemoeide zich amper met mij en stelde de wet in die zin dat hij zijn waarden en normen op mij projecteerde.
In de pubertijd ga je dan afzetten, wat in mijn ogen heel normaal is. Zo word je volwassen.
Vaderinstinct is je voortplanten en je kind voorbereiden op het ware leven.
Zonen worden hard gemaakt en dochters worden beschermd door de vader.
Vaders zijn absoluut nodig. In Surinaamse gezinnen ontbreekt vaak een vader die corrigeert en je ziet dan dat de zonen ontsporen en dochters ook weer vroeg kinderen krijgen zonder dat er een vader blijft.
Zingeving aan bestaan
Vaderinstinct is ook dat je graag wilt dat je eigen kinderen het beter krijgen dan jezelf. Het is de voortuitgang van je eigen geslacht, wat je nastreeft.
Vaderinstinct hoort ook bij de zin van het bestaan. Waarvoor werk je hard, waarvoor bouw je een huis! Om te zorgen dat je kinderen zo optimaal mogelijk kunnen opgroeien.
Vaderinstinct is er wanneer je kroost wordt afgehaald door een scheiding.
Vaders vechten om het contact met hun kinderen te mogen behouden.
Het is vechten tegen de bierkaai in een matriarchale samenleving.
Een samenleving die te veel is doorgeschoten, richting feminisme.
Vader Staat beschermt hierin vrouwen.
Dominante moeder
Vaderinstinct toon je naar je partner die je beschermt tegen je eigen kinderen.
Een vader leert een kind gehoorzamen binnen een kader waaraan je als vader grenzen stelt. Grenzen die opschuiven als je kind ouder wordt op de weg naar volwassenheid. Een moeder kan dat minder omdat zij juist een sterke emotionele band heeft met haar kinderen. Bij dominante moeders zie je dan vaak jongens die in zich in hun volwassen stadium anders gedragen. Ze komen niet los van hun moeder. Dit terzijde.
Vaderinstinct; het speelt op verschilldende vlakken. Kinderen, partner, samenleving zijn die vlakken. Het zou goed zij dat vaders kun jonngens meer gingen inwijden richting volwassenheid. In onze matriarchale samenleving zijn kinderen echter nog teveel het domein van de moeder.
H. Schiphorst, Eibergen
(anher@wxs.nl)
Vrouwen hebben een voorsprong!
(Ingestuurd op 24 sept.)
Mannen spelen niet met poppen. Mannen worden in het algemeen minder opgevoed om met kinderen om te gaan. Mannen werken vaker en hebben vaak meer andere bezigheden zodat ze minder tijd besteden aan hun kinderen dan vrouwen.
Maar volgens mij is het instinct bij zowel vrouwen als mannen evenveel aanwezig. Ik zelf voed mijn zoon van 1½ jaar op en mijn vrouw werkt fulltime. Inmiddels weet ik hoe mijn zoon denkt en hoe hij zich voelt. Vaak krijg ik onbewuste signalen waardoor ik later zonder het te kunnen beredeneren ga kijken of er iets aan de hand is.
Als voorbeeld heb ik meegemaakt dat mijn zoon tijdens een verjaardag in een tuin aan het rondrennen was. Instinctief wist ik zonder dat ik naar hem keek dat hij rechtstreeks op de vijver afliep, waarop ik nog tijdig heb kunnen reageren.
Joop van den Heuvel, Oss
(jvhd@freemail.nl)
Tuurlijk bestaat 't wel
(Ingestuurd op 23 sept.)
Toen mijn zoon Rick een paar maanden oud was, was ik een dagje thuis terwijl mijn vrouw op stap was. Hij lag lekker in ons grote bed te slapen en ik zat in de huiskamer. Plotseling kreeg ik het gevoel dat ik naar hem moest kijken (dat deden we tussendoor alleen als de babyfoon meldde dat hij wakker was).
Ik ging kijken en zag dat hij zich, in zijn slaap, naar de rand van het bed had gerold. Zijn hoofdje bungelde er al slapend al overheen en hij kon elk moment vallen. Ik was er net op tijd bij. Dankzij zijn — onbewuste? — "signaaltje". Ik noem het maar vaderinstinct. En zo heb ik daar veel meer voorbeelden van ervaren.
Hendrik-Jan Bleumink, Uitgeest
(gemhmk@euronet.nl)
"Vaderinstinct bestaat wel"
(Ingestuurd op 21 sept.)
Voor een man komt het overeen met verantwoordelijksheidsgevoel en plichtsbesef. Een goede vader wil vanuit zijn instinct in het onderhoud van zijn kroost voorzien. Hij zal er alles aan doen om te zorgen dat zijn kinderen goed terecht komen, en klaar zijn voor de maatschappij.
Henk Scheepers, Dommelen
(Scheepje@worldonline.nl)
"Vaderinstinct niet te vergelijken met moederinstict"
(Ingestuurd op 21 sept.)
Ik ben van mening dat mannen inderdaad een bepaald zorginstinct hebben, veel meer lettend op de materiële zorg en de vrouw veel meer op de emontionele zorg. Een vrouw begint veel sneller vanuit haar gevoel aan een kind. Terwijl een man het allemaal veel zakelijker bekijkt, maar niet met minder gevoel; hij heeft alleen een groot instinct dat het voor zijn gezinnetje allemaal wel het beste moet zijn.
Carola Scheepers, Dommelen
(Scheepje@worldonline.nl)
Geen hormoon, maar 'ingebakken'
(Ingestuurd op 20 sept.)
Ik ben het met de stelling "Vaderinstinct bestaat niet" totaal oneens. Tevens denk ik dat beide instincten niks of heel weinig met hormonen-huishouding te maken hebben, maar dat ze van nature in zowel mannen als vrouwen zit "ingebakken". Ik denk wel dat het "moederinstinct" sterker is dan het "vaderinstinct" in aanstaande gezinssituatie, omdat een zwangere vrouw en aanstaande moeder een voorsprong heeft op de vader wat betreft het contact met het op komst zijnde kind.
Tenslotte ben ik van mening dat je ook een "moederinstinct" of "vaderinstinct" kunt hebben als je zelf geen kinderen hebt. In de jaren dat ik in een peuterspeelzaal dag in dag uit met kinderen heb opgetrokken, ondekte ik bij mijzelf ook een instinct wat als "vaderinstinct" kon worden gezien - misschien niet zo sterk als een echte vader, maar wel een "vaderinstinct".
Peter Hodzelmans, Roermond
(hodzelma@worldonline.nl)
Appel valt niet ver van de stamboom
(Ingestuurd op 17 sept.)
Als men er vanuit gaat dat "instinct" zoiets is als een zesde zintuig en aangeboren is, geloof ik niet dat dit bestaat. Instinct wordt helaas maar al te vaak verward met (over)- bezorgdheid. Dat er bij het vader worden iets verandert met je ego onderstreep ik direct maar dit gaat vaak niet vanzelf, getuige de diversen vaders die ik in mijn directe omgeving meemaak. Wel ben ik ervan overtuigd dat je zoiets als een instinct kan trainen; zeg maar ontwikkelen.
Hoe? Luister naar je kind en sta open voor de dingen die om je heen gebeuren, niet iedere huil is hetzelfde niet iedere jammer wil zeggen 'pa waar ben je?' Neen als je goed luistert heb je al snel in de gaten wanneer wel en wanneer niet te reageren.
Wat ook kan helpen is te bedenken : hoe was ik vroeger? Een appel valt inderdaad niet ver van de bewuste stamboom. Voor mij geldt dat ik een ondernemend ventje was en inderdaad, Don is dit ook en door hier rekening mee te houden ben je vaak op het juiste moment daar waar nodig. Kortom; kruip in de huid en de wereld van je kind en het instinctief reageren volgt vanzelf.
Voorbeeld: van de zomer in Menorca besloot ik een stukje langs het "drukke" strand te lopen.. Don, toen 2½ jaar oud, sliep op dat moment maar had daarvoor al lopen wijzen naar kinderen die van de rots de zee in sprongen....na een paar minuten kijk ik zonder aanleiding om en zie op z'n 50 meter dat ventje achter papa richting die springende kinderen aanlopen..... Inmiddels waren er drie personen op zoek naar hem maar zochten in de verkeerde richting, nl bij de kustlijn en de speeltuin. Zo heb ik inmiddels genoeg voorbeelden..Maar is dit instinct, wetenschap, of geluk?
Erwin Koehler, Haarlem
(erwin@earthling.net)
Moederinstinct moet ook groeien
(Ingestuurd op 17 sept.)
Wat een rare titel, 'Vaderinstinct bestaat niet'. En misschien hormonaal gezien wel juist maar moederinstinct is ook iets wat groeit. Ik ben getrouwd met een echte no-nonsense man, die het geweldig vond dat we een klein mensje erbij kregen, maar het zakelijk te druk had om alle controles mee te lopen en hoewel hij dapper mee ging naar zwangerschapsgymastiek heeft hij bij het onderdeel "leef je in in de vrouw en pers gezellig mee" volgens mij verzaakt. Tijdens de bevalling was hij steun en toeverlaat maar de openbaring kwam toen onze dochter op mijn buik lag. De wereld was verdwenen voor hem bestond alleen dit wonder nog.
Mijn nuchtere held liet tranen van pure emotie en Sophie heeft de eerste uren bij haar papa doorgebracht. Niet dat iemand anders haar niet wilde vasthouden. Beide families hadden tenslotte niet voor niets vele uren geduldig zitten wachten op deze nieuwe wereldburger.
Maar niks hoor, hormonen of niet, deze papa had zijn vaderinstinct gevonden en was niet van plan het af te geven. Nog steeds is zij papa's kleine prinses en mijn lieve stoer hollandse man neemt met steeds meer liefde zijn nieuwe taak op zich: het grootbrengen van een klein meisje.
En ik? Ik hou meer van ze dan van iets anders in deze wereld.
Destiny Clement, Lage Zwaluwe
mail@netaspect.nl
Ja hoor, het bestaat wel
(Ingestuurd op 14 sept.)
En voor het niet geloven wil, dit is mijn bewijs: Omdat ons huisje niet zo groot is (of het gezin groter dan de bouwers hadden verwacht), slapen de baby's het eerste half jaar of langer bij ons op de slaapkamer. Dan kan moeders ze ook nog eens gemakkelijk voeden. En als zo'n babytje dan huilt, wordt vaders niet wakker....
Maar als er in een andere kamer een kind huilt omdat hij/zij een nare droom heeft gehad, of uit bed gevallen is, of...., dan word ik wakker en ga erop af. Terwijl moeders lekker doorslaapt.
Dat laatste zou moederinstinct kunnen zijn, of gewoon vermoeidheid. Maar dat eerste is voor mij duidelijk vaderinstinct.
John Zondag, IJsselstein
(john.zondag@tip.nl)
Direct na geboorte begon het
(Ingestuurd op 13 sept.)
Toen Nils na een keizersnede in mijn handen gedrukt werd, openbaarde het vaderinstinct zich in al zijn onloochenbare hevigheid. Toen ik de OK-kleren uit moest trekken en hem dus even uit het oog verloor, moest ik erg hard huilen. De eerste weken daarna, getuigde familie en mijn vriendin, was ik erg anders dan daarvoor. En nog steeds eigenlijk. Als mannen moeite hebben het vaderinstinct in zichzelf te herkennen, moeten ze niet zo hard werken (of veel drinken)! Want het is er wel degelijk, of het nou sociaal wenselijk is of niet.
We kunnen niet zogen, maar dit wil nog niet zeggen dat we geen hormonen hebben! En terwijl Nils al weer bijna twee is gieren de zorg-hormonen mij nog dagelijks door de porieën.
Tijl Rood, Marken
(payoff@xs4all.nl)
|
