Hoe verloopt de mentale ontwikkeling van je baby?

De ontwikkeling van kinderen in de babytijd gaat supersnel en alles behalve geleidelijk: het gaat in grote fases. En helaas niet altijd zonder slag of stoot. De ene dag is je baby nog heel tevreden en de dagerna is het alleen maar huilen, is hij hangerig en lijkt alles wat je doet verkeerd. Wat is er aan de hand?! Grote kans dat je te maken hebt met één van de ontwikkelingsfases van je baby. 

De Oei ik groei sprongen

Misschien is het ‘Oei ik groei boek’ al onder je neus geschoven of heb je de app al gedownload. Dat doen je collega-ouders met een reden. Je vindt hier namelijk interessante informatie over de mentale ontwikkeling van je baby. Deze ontwikkeling vraagt veel van je kindje, waardoor hij ineens een paar dagen (en soms zelfs een paar weken) duidelijk uit zijn hum is. Het enige dat je baby op dat moment wil, is vastgehouden worden en heel dichtbij je zijn. De dagen kunnen dan best lang duren. Het goede nieuws: het is tijdelijk. Het slechte nieuws: in de eerste 20 maanden maken baby's ongeveer 10 keer een sprongetje. En zo'n mentale sprong kan soms weken duren. Maar zoals met alles: geen enkele baby is hetzelfde. Zo kan de baby van een vriendin veel last hebben van de ene sprong en jouw baby helemaal niet. 

Sprongetjes van de baby herkennen

Als je 1 of 2 keer een sprong hebt meegemaakt, kun je de sprongetjes van de baby daarna feilloos herkennen. Het zijn die dagen dat je denkt: ‘Wat is er toch met mijn baby aan de hand?’ In de meeste gevallen is het antwoord ‘een sprong’. Andere veel voorkomende oorzaken zijn krampjes of regeldagen. De belangrijkste kenmerken van de sprongetjes van je baby:

  • De 3 H’s: onthoud altijd de 3 H’s: Hangerig - Huilerig - Humeurig. De simpelste samenvatting van het gedrag dat baby's laten zien als ze in een sprongetje zitten.  
  • Vaker willen drinken: vooral als je borstvoeding geeft, wil je baby het liefst heel de dag lekker tegen je aan, aan de borst sabbelen. Soms zelfs zonder echt te drinken, het gaat hem vooral om de geborgenheid.
  • Veel, vaker en harder huilen.
  • Eist al je aandacht op: je hebt je handenvol aan je baby.  De momenten dat hij vredig in de box ligt zijn schaars.

Lees hier meer over de 10 mentale sprongen.

Ontwikkelingsfases van baby's

De meeste ontwikkelingsfases vinden plaats in de eerste 2 jaar. Hieronder vind je een overzicht van de verschillende ontwikkelingen van je baby. Maar onthoud vooral: ieder kind ontwikkelt zich op zijn of haar eigen tempo. De leeftijden hieronder zijn een indicatie en het zegt dus niets over je kind als hij later bepaalde vaardigheden ontwikkelt. Dan is je kind er gewoon nog niet aan toe. En dat is helemaal okee.

1e fase: wakker worden

Wanneer: als je baby ongeveer 5 weken oud is. 

Wat: de eerste stap in de ontwikkeling van je baby kan heftig zijn. Je zal merken dat het lijkt alsof je baby opeens ´wakker wordt´ op deze wereld. Ook zal je voor het eerst traantjes ontdekken. Hiervoor huilde je baby zonder  tranen.

Vaardigheden van je baby na deze fase:

  • Reageren op aanrakingen.
  • De eerste échte glimlach (die dus geen reflex is).
  • Langer naar iets kijken.
  • Duidelijk op geuren reageren.
  • Langer wakker en ‘bezig’ zijn.

2e fase: herkenning

Wanneer: als je baby ongeveer 8 á 9 weken oud is

Wat: je baby gaat interesse krijgen in vormen, zoals stippen of strepen.  Ook jouw gezicht krijgt ineens de aandacht van je kindje en je zal merken dat je kind jouw gezicht steeds aandachtiger bestudeerd.

Vaardigheden van je baby na deze fase:

  • Je baby kan het hoofdje beter rechtop houden.
  • Je baby reageert op geluid. Dat merk je, doordat hij zijn hoofdje naar het geluid draait.
  • Je baby gaat tegen speeltjes slaan en eraan voelen. Nu is het dus leuk om je kleintje op een geschikte speelmat te leggen die de zintuigen van je baby stimuleert of onder een leuke speelboog of babygym.
  • Onderdelen van het kleine lijfje worden steeds interessanter voor je newborn. Is dat mijn handje, mijn voetje?
  • Hoor je daar vreemde geluidjes? Grote kans dat je baby dit produceert. Ze klinken als korte stootgeluidjes. 
  • Aandachtig kijken, zoals een kaars die flikkert of kleuren op een schilderij.

3e fase: je baby wordt soepeler

Wanneer: als je baby ongeveer 12 weken oud is. 

Wat: eerst bewoog je baby een beetje houterig, maar na deze fase gaan de bewegingen wat soepeler. Je baby geniet trouwens van alle bewegingen. Ga maar eens vliegtuigje met je kleintje spelen, vindt hij vast geweldig! Je baby gaat ook ineens andere geluiden maken. In plaats van korte stootgeluidjes, hoor je nu meer ritmische geluidjes.

Vaardigheden van je baby na deze fase:

  • Kan het hoofdje soepel bewegen, bijvoorbeeld om iets te volgen met de ogen.
  • Je kleintje begint steeds meer te bewegen, zoals draaien en spartelen. Zorg er in deze fase voor dat je goede luiers in huis hebt om doorlekken te voorkomen tijdens al deze bewegingen. (tip: hier vind je de goedkoopste pampers met een geweldige aanbieding).
  • Sommige kleintjes kunnen (met een beetje hulp) van de buik naar de rug draaien.
  • Heb je al een rammelaar in huis? Geef die maar eens aan je baby! Een rammelaar van natuurlijke materialen is voor kleintjes fijn.
  • De rustige tijden zijn voorbij, want je baby gaat nu het gillen ontdekken. 
  • Je baby kan belletjes blazen met speeksel.
  • Je krijgt meer interactie met je kleintje en kunt nu ook duidelijk aan het gedrag zien wanneer je baby iets leuk of interessant vindt.

4e fase: betere aansturing

Wanneer: als je baby ongeveer 16 of 17 weken oud is. 

Wat: Eerst zag je je baby alles los van elkaar doen. Nu kan hij meer bewegingen achter elkaar maken en komt er meer aansturing.

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Je baby wordt steeds actiever en kan nu ineens alles bewegen. Zowel de armpjes als de beentjes gaan op en neer.
  • Hij kan nu wat aanpakken zonder mis te grijpen.
  • Het kan zomaar zijn dat je kleintje in één keer mama’s of papa’s hand in de mond stopt.
  • Kiekeboe spelen wordt steeds leuker. Je kindje kan nu zelf een doekje van zijn gezichtje trekken.
  • Het lawaai dat je baby kan produceren wordt steeds meer, naast kraaien en gillen wordt er ook op de tafel geslagen met speeltjes.
  • Heb je een activity center, dan zal je zien dat je baby er heel leuk mee kan spelen!
  • Waar is papa? Waar is mama? Voorheen deed het je kleintje niks, maar nu gaat hij echt naar je op zoek.
  • Je baby wordt steeds duidelijker in wat hij wilt, is hij onrustig, dan zal hij gaan mopperen. Heeft hij genoeg gedronken, dan wordt de borst of fles resoluut weggeduwd.
  • Wat nu echt heel leuk is, is je baby voor de spiegel zetten. Wie is dat nou?! Ook spiegelboekjes doen het nu érg goed.
  • Nu je de naam van je baby roept, zal je voor het eerst merken dat de kleine erop reageert. Weer een mijlpaal!

5e fase: actie - reactie

Wanneer: als je baby ongeveer 24 of 25 weken oud is.

Wat: Zo zal je zien dat je kindje vaak van het ene object naar het andere kijkt. Hé, die staan een stukje van elkaar, er is dus afstand! Dingen kunnen ook achter elkaar en op elkaar. Dat is leuk. Nog iets leuks: dingen laten vallen! Supermooi om te zien hoe iets van hoog naar laag valt. Alleen zijn papa en/of mama daar misschien wat minder blij mee. 

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Ritsen, labels, stickertjes, kettingen, veters: allemaal super interessante dingen die uitvoerig bekeken en aangeraakt moeten worden. Je baby gaat zelfs de uitdaging aan om veters proberen los te krijgen. 
  • Je baby gaat dingen optillen om even te inspecteren of er niet wat onder zit.
  • Het kan zomaar zijn dat jij niet je baby eten geeft, maar je baby ook jou een hapje geeft!
  • Het kan zomaar zijn dat de kleine in deze periode gaat proberen te staan door zichzelf op te trekken!

6e fase: logica

Wanneer: als je baby ongeveer 35 of 36 weken oud is. 

Wat: Je baby kan ineens verbanden leggen. Dat bijvoorbeeld een koe en een kat tot de categorie ‘dieren’ horen. En dat een stoel en een tafel meubels zijn. Ook leert je baby woorden te verbinden aan een handeling. Bijvoorbeeld wat er bedoeld wordt met ‘gooien’ of wat een ‘bal’ is. Een kubustoren is geweldig op deze leeftijd. Stapel er een paar op elkaar en omgooien maar! Of leg wat onder de verschillende kubussen en laat je baby kijken wat je eronder hebt verstopt.

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Je gaat merken dat je baby bepaalde woorden al goed kent.
  • Je baby neemt steeds meer zelf het initiatief om een spelletje te starten. Bijvoorbeeld zelf al beginnen met kiekeboe of in de handjes klappen, omdat hij een liedje wilt horen.
  • Soms kan het eten iets meer een uitdaging worden, nu je baby steeds duidelijker kan aangeven dat hij iets vies vindt. Bijvoorbeeld door het weg te schuiven.
  • Zorg maar dat je huis babyproof is, want het kan zomaar zijn dat je kleintje heel voorzichtig aan probeert te gaan kruipen of naar achteren gaat schuiven.

7e fase: oorzaak gevolg

Wanneer: als je baby ongeveer 44 of 45 weken oud is.

Wat: Je kind kan steeds duidelijker maken wat hij wil, bijvoorbeeld door gebaren maken om duidelijk te maken dat hij honger heeft.

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Sommige baby’s kunnen rond deze tijd al soort van antwoorden geven op bepaalde vragen. Als je bijvoorbeeld vraagt ‘hoe groot ben jij’ dan kan je kind de handjes omhoog doen. Als je vraagt waar papa of jullie kat is, dan kan het zijn dat er een vingertje de goede richting op gaat.
  • De fijne motoriek wordt steeds beter. Je kind kan simpele puzzels van maximaal 3 stukjes aan elkaar leggen of ringen om een ringpiramide doen. Het kan ook zijn dat hij probeert een sok aan te doen, maar dat lukt nog niet.
  • Je baby wijst waar hij naartoe wilt.
  • Liedjes zingen met gebaren vinden baby’s geweldig en nu kunnen ze soms 2 of meer gebaren al mee doen! Dat wordt veel ‘klap eens in de handjes’ en ‘in de maneschijn’ zingen!

8e fase: rituelen

Wanneer: als je dreumes ongeveer 52 of 53 weken oud is

Wat: Ondertussen wordt je kind steeds ouder en heb je de allereerste verjaardag al gevierd! Wat een mijlpaal. Nu is je kind geen baby meer, maar een dreumes. Na snapt je kind steeds meer hoe dagelijkse dingen gaan en in welke volgorde. Denk bijvoorbeeld aan aankleden of afwassen. 

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Je baby gaat steeds beter aangeven wat hij wilt. Bijvoorbeeld zijn jas pakken om aan te geven dat hij naar buiten wilt. Of de kleertjes aangeven omdat hij zich wilt aankleden.
  • De vaardigheden gaan steeds verder, zo worden de spulletjes terug in de kast gelegd door je kleintje, kan hij stiften met papier pakken om te tekenen (haal wel even stiften die niet giftig en uitwasbaar zijn) , de pop in bad doen en met de speelgoedauto een heel parcours afleggen.
  • Je kind zal ook heel goed bekijken hoe jij bepaalde dingen doet, zoals aankleden, opmaken of koken.

9e fase : regels

Wanneer: als je dreumes ongeveer 60 weken oud is. 

Wat: Nu de kleine dreumes de wereld van gaat verkennen, is het heel belangrijk dat je grenzen gaat stellen. Ja, het opvoeden gaat nu echt beginnen en hierbij is het stellen van regels heel, maar dan ook heel belangrijk. 

Vaardigheden na deze fase van de baby:

  • Je dreumes gaat nu meer spelen met emoties, bijvoorbeeld heel lief zijn of juist heel zielig. Om de emoties goed te kunnen tonen kun je jouw kleintje betrappen op het oefenen van de emoties en gezichtsuitdrukkingen. 
  • Zelluf doen! Jaja, het gaat nu echt beginnen: je kind wil steeds meer zelf doen. 
  • Er wordt druk geoefend met de dagelijkse bezigheden nadoen zoals aankleden, winkelen of koken in het eigen keukentje.
  • Drammen, jengelen, grenzen opzoeken, je gaat het steeds zwaarder krijgen. Blijf duidelijk de regels aangeven, dan wordt het vanzelf makkelijker.  
  • Je dreumes gaat met je onderhandelen.
  • Je kleintje snapt wat van hem is en wat van anderen is.

10e fase: ik, ik, ik

Wanneer: als je dreumes ongeveer 73 of 74 weken oud is. 

Wat: Je dreumes leert en begrijpt een heel belangrijk woordje: ‘ik’. En ‘ik’ heeft een eigen wil, kan dingen zelf doen en kan andere mensen uitdagen iets voor hem te doen. Ook heeft hij door dat hij zelf beslist of hij iets doet of niet (wat voor ouders natuurlijk wat minder fijn is). Daar komt gelukkig bij dat je kind een geweten gaat ontwikkelen, al zou hem dat er niet altijd van weerhouden de eerste leugentjes (om bestwil) te formuleren.

Vaardigheden na deze fase:

  • Beseffen dat hij een eigen wil heeft, zelf iets kan doen en macht heeft.
  • Ook een vaardigheid: je uitdagen door jouw grenzen te overschrijden.
  • Gelukkig zal je kind je ook troosten en misschien zelfs een kusje geven.
  • Je dreumes snapt dat papa en mama aparte personen zijn.
  • De motoriek wordt steeds fijner.
  • Je kind probeert te tekenen en kan benoemen wat het is.
  • Er worden steeds meer woordjes gezegd.
  • Je kind begrijpt meer, zoals alles wat er om hem heen gebeurd, wat er wordt gezegd en wat er wordt gedaan.