Home » Artikelen » Zuurremmers niet effectief bij baby’s

Zuurremmers niet effectief bij baby’s

Door:

Henk Boeke

Nieuw onderzoek wijst uit dat de gewoonte om maagzuurremmers bij reflux te gebruiken niet goed onderbouwd is.

Het is niet altijd zinvol om maagzuurremmers voor te schrijven aan zuigelingen die steeds voeding teruggeven. Of dat soort middelen werkt is niet bewezen, terwijl medicijnloze alternatieven wél helpen. Dat concludeerde Rachel van der Pol die begin dit jaar promoveerde op reflux-ziekte bij zuigelingen.

De conclusie over maagzuurremmers vormde overigens niet de kern van het promotieonderzoek. Dat ging meer over het diagnosticeren van reflux-ziekte, wat ontzettend lastig blijkt te zijn.

Reflux

Gastro-oesofageale reflux, kortweg 'reflux', is het terugstromen van de maaginhoud, die meestal zuur is, van de maag naar de slokdarm en eventueel nog verder. De slokdarm kan door het - brandende - zuur geïrriteerd raken. Als de reflux hinderlijke symptomen of complicaties veroorzaakt, spreek je van gastro-oesofageale reflux-ziekte.

Naast gastro-oesofageale reflux (reflux = terugvloeiing, gaster = maag, en oesofagus = slokdarm) bestaat er ook vesico-uretrale reflux. In dat geval stroomt er - door een aangeboren afwijking - urine terug van de blaas naar de nieren. Vandaar dat het woord 'reflux' een beetje onhandig is, omdat je dan niet weet welke vorm van reflux er bedoeld wordt. Maar in de praktijk zeg je meestal toch gewoon 'reflux', als je gastro-oesofageale reflux bedoelt, omdat dat verreweg het meeste voorkomt.

Reflux kan overigens ook optreden als symptoom van koemelk-allergie (voluit: koemelkeiwit-allergie), bijvoorbeeld na het overschakelen van moedermelk naar poedermelk, maar dat komt maar weinig voor.

Voeding teruggeven

Veel baby's hebben last van spugen, in meer of mindere mate. Het komt vaak voor en betekent meestal niets ernstigs. Lissy de Ridder, kinderarts van Ouders Online, zegt daarover:

Ook gezonde baby's kunnen makkelijk spugen. Want:

  • hun voeding is geheel vloeibaar;
  • het grootste deel van de dag liggen ze;
  • alle spieren zijn nog relatief slap. Dit geldt ook voor het maagklepje (dat het terugstromen van de maaginhoud naar de slokdarm moet verhinderen);
  • soms drinken ze te veel. Wat ze te veel gedronken hebben, spugen ze gewoon weer uit.

Dit alles is beslist geen reden tot zorg. Rond de leeftijd van 1 jaar is het probleem vrijwel altijd over.

Wanneer moet je je wél zorgen maken over een spugende zuigeling:

  • als er sprake is van gallig (groen) braaksel;
  • als de baby onvoldoende groeit;
  • als het spugen duidelijk pijnlijk is.

Als je je zorgen maakt, ga je naar de dokter. Die kán een maagzuurremmer voorschrijven maar daarvan wordt nu dus gezegd dat het maar de vraag is of het werkt. Hoe komt dat?

Verklaring

De verklaring dat maagzuurremmers - zoals omeprazol (merknaam Losec) en esomeprazol (merknaam Nexium) - misschien niet zo goed helpen als gedacht, is als volgt.

Uit analyses van maagsap blijkt dat de concentratie van galzouten (die mogelijk schadelijk zijn voor het slijmvlies in de slokdarm en de longen) hoger is bij langdurig gebruik van een maagzuurremmer. Dat zou kunnen leiden tot aanhoudende gastro-oesofageale reflux-symptomen.

Het voorschrijven van dit soort middelen is dan ook lang niet altijd zinvol bij zuigelingen om de symptomen van gastro-oesofageale refluxziekte te verminderen.

Schadelijkheid

Vervolgens kun je je afvragen of maagzuurremmers bij zuigelingen ook echt schadelijk kunnen zijn. Daarop is het antwoord minder duidelijk. "De bijwerkingen zijn mild, maar dat wil niet zeggen dat deze middelen helemaal ongevaarlijk zijn," zegt Van der Pol. "Bovendien weten we dat alleen van studies bij volwassenen. Voor kinderen zijn er geen goede onderzoeken naar eventuele bijwerkingen op de lange termijn".

Misschien worden veel zuigelingen daarom onnodig blootgesteld aan een behandeling en de mogelijke bijwerkingen.

Even schakelen

Stel dat je het bovenstaande verhaal voorlegt aan de dokter, als die een maagzuurremmer voorschrijft. Dan is de kans groot dat die niet meteen positief zal reageren. Van der Pol heeft daar wel een verklaring voor (gebaseerd op haar ervaringen uit 2011, toen ze haar eerste onderzoeksresultaten publiceerde in het medische tijdschrift Pediatrics, wat toen veel ophef veroorzaakte).

Van der Pol: "Maagzuurremmers worden gemakkelijk voorgeschreven, en dan zegt iemand opeens dat je ze niet meer moet voorschrijven. Dat is even schakelen." Oftewel: de dokter is het nu eenmaal gewend, en komt daar niet makkelijk vanaf.

'Behandeling' zonder medicijnen

Wat aantoonbaar wél werkt tegen refluxklachten bij baby's, is een combinatie van de onderstaande ingrepen (ook aangeraden door de kinderartsen van Ouders Online). Als je kind goed groeit, en er verder geen andere klachten heeft [zoals pijn, of overstrekken - red.], kun je rustig afwachten. Maar anders:

  • vermijd in ieder geval tabaksrook in de buurt van je kind;
  • houd de baby tijdens en na de voeding een tijdje rechtop;
  • overweeg het indikken van de voeding met – bijvoorbeeld – johannesbroodboompitmeel (onder andere commercieel beschikbaar als Nutriton).

Let op: er bestaan ook voedingen – zoals Enfamil – die pas dik worden in de maag, door inwerking van zuur. Dit soort voedingen kun je dus niet gebruiken in combinatie met maagzuurremmers, omdat die het maagzuur minder zuur maken. Met als gevolg dat de voeding niet meer kan indikken.

Henk Boeke

was redacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Naschrift: 

Na overleg met onze kinderartsen hebben we het advies om het bedje een beetje schuin te zetten (hoofdje hoger dan de voetjes) verwijderd. Recent onderzoek heeft aangetoond dat het geen effect heeft.

Redactie Ouders Online

Meer over

Reacties

Nieuw is dit inzicht niet,

Nieuw is dit inzicht niet, ook voor het onderzoek van Mw. Van der Pol zijn er artikelen verschenen met deze strekking. Het dringt alleen helaas nog weinig door tot voorschrijvende huisartsen (en kinderartsen). Daarom is het zeker fijn dat OOL hier een artikel aan wijdt, alle beetjes helpen.
Bij het advies "overweeg om het bedje een beetje schuin te zetten (hoofd hoger dan de voetjes" hoort de vermelding dat dit advies geldt voor buikligging. Een iets opgehoogd hoofdeinde bij rugligging heeft (t.g.v. de baby-anatomie) geen of mogelijk een tegengesteld effect. En omdat buikligging een verhoogd risico op wiegedood geeft, wordt deze ligging in de praktijk liefst niet thuis toegepast maar onder toezicht in het ziekenhuis in geval van dusdanige refluxziekte dat een opname nodig is.
Voor juiste informatie over dit onderwerp kunnen jullie proberen contact op te nemen met dr. Frank Kneepkens, kinderarts MDL in het VU MC. Hij draagt dit onderwerp (al heel lang, zie link hieronder) een warm hart toe en kan er veel over vertellen.
http://medischcontact.artsennet.nl/archief-6/Tijdschriftartikel/03572/Bi...
Kari

Het is om te beginnen al heel

Het is om te beginnen al heel onnauwkeurig om het voeding teruggeven door zuigelingen de naam reflux te geven. Puur taalkundig klopt het wel, het is immers het terugvloeien van voedsel/vocht uit de maag naar de slokdarm of daar voorbij. Gevoelsmatig is het echter onjuist, omdat een woord als reflux aangeeft dat er sprake is van pathologie en dat is in verreweg de meeste gevallen niet het geval. Vroeger zorgden ouders voor voldoende spuugdoekjes in de uitzet, nu gaan ze naar de dokter als de baby voeding teruggeeft.
Preventief is er wel van alles mogelijk om spugen te verminderen en minder ernstig te laten zijn. Daarvoor is kennis van de biologie en de fysiologie nodig, die meestal ofwel onbekend is ofwel over het hoofd wordt gezien. De mens is een zoogdier van het type drager, net als alle andere primaten. Dat betekent dat onze 'jongen' 24/7 worden gedragen (volgens de biologische blauwdruk) en dat ze zeer frequente *kleine* voedingen nemen. Onder die omstandigheden zal er van voeding teruggeven nauwelijks sprake zijn, tenzij er inderdaad 'echte' pathologie in het spel is.
Overigens lijken de ernst en incidentie van spugen groter te zijn geworden sinds de introductie van het verplicht op de rug slapen. De cijfers waarop deze advisering is gebaseerd moeten nodig opnieuw worden geanalyseerd en daarbij mogen meerdere factoren niet los van elkaar maar in combinatie met elkaar worden bezien. Op de rug liggen is namelijk een uiterst onfysiologische houding en onderzoek heeft al lang uitgewezen dat de hele neurologie van de zuigeling beter werkt als hij op de buik ligt met het hoofd wat hoger dan de heupen. In combinatie met nooit alleen zijn en (frequent laag-volume) borstvoeding zijn dat de belangrijkste beschermende factoren bij wiegendood. De meest stabiele factor bij wiegendood (altijd binnen een multi-factioriele context) is het niet krijgen van borstvoeding. Suzanne Colsson en James McKenna zijn onder andere namen die je invoert in de zoekmachine voor referenties.

Het probleem is ook dat

Het probleem is ook dat ouders, die veelal met een continue huilend kind rondlopen en zelf oververmoeid zijn, graag een snelle, kant en klare oplossing willen. Dat dit in het geval van reflux (om toch deze term te gebruiken) niet mogelijk is, maakt het lastig. Dit betekent dat kinderartsen inderdaad vaak en makkelijk maagzuurremmers voorschrijven. Dit is sneller en makkelijker dan eerst allerlei andere dingen proberen om de refluxklachten te verminderen. Het is namelijk toch echt een puzzel; iedere baby is weer anders en wat bij de ene baby wel lijkt te werken, werkt bij de andere baby weer niet. De richtlijn voor de behandeling van reflux is overigens niet borstvoedingsvriendelijk, een gemiste kans mijn inziens. De richtlijn beveelt ook rugligging aan, ingegeven door de huidige opinie over wiegendood, maar niet voor baby's met reflux. Overigens kan op de rug slapen met voldoende hellingsgraad wél refluxklachten verminderen. Prof. Dr. Vandenplas van het UZB is ook een specialist op dit gebied en heeft onderzoek gedaan naar een speciaal bedje hieromtrent. Zoals gezegd, het is een puzzel en uiteindelijk is tijd (in bijna alle gevallen) het allerbelangrijkste, omdat de anatomie van en baby nog verandert gedurende het eerste levensjaar.

@Gonneke - wat de

@Kari1 - we hebben het advies om het bedje schuin te zetten verwijderd. Zie het naschrift onder het artikel.
@Gonneke - wat de terminologie betreft: dat is dus precies de reden waarom naast 'reflux' de term 'reflux-ziekte' geïntroduceerd is, lijkt me. Zo haal je toch keurig de pathologische lading van 'reflux' af?
@Els01 - Leg even uit voor lactatietechnische leken (zoals ik) wat er zo borstvoedingsonvriendelijk is aan de huis-tuin-en-keuken-tips tegen reflux. Het indikken van de voeding misschien? Dat begrijp ik dan niet. Je kunt ook afgekolfde melk indikken.

De werkgroep die de

De werkgroep die de 'Richtlijn gastro-oesofageale reflux(ziekte)' heeft opgesteld zegt zelf:
Er is geen bewijs dat het effectief is om bij borstgevoede kinderen vóór en/of halverwege de borstvoeding verdikkingsmiddel toe te dienen. De werkgroep is van mening dat dit niet effectief is, want de maaginhoud zal niet “wachten” tot het verdikkingsmiddel zich goed met de moedermelk heeft gemengd.

Moedermelk bindt niet zomaar en niet snel.

En verder: verdikken kan effectief zijn om spugen te verminderen maar vermindert niet de reflux zelf.
Overige nadelen: dikkere voeding blijft ook langer in baby’s maagje. Met als mogelijk gevolg dat de baby minder om voeding vraagt en onvoldoende binnen krijgt. Denk aan vraag-aanbod bij borstvoeding.
Ik schreef een blog waarin ik de reflux richtlijn heb vertaal voor ouders http://www.inbakeren.nl/blog/richtlijn-over-reflux-bij-babys/

Lees verder