Home » Artikelen » Geld en gezag bij tienermoeders

Geld en gezag bij tienermoeders

Door:

Niels van de Griend

Notaris Niels beschrijft de wettelijke positie van tienermoeders (en hun ouders).

Niels van de Griend - notaris

In deze rubriek is al enige malen aandacht besteed aan het ouderlijk gezag en het voogdijschap. Nog steeds komen daar vragen over binnen, vandaar dat ik het onderwerp opnieuw onder loep neem.

Omdat het ouderlijk gezag (of het voogdijschap) ook het beheer van vermogen met zich meebrengt, is het goed om ook daaraan nog eens aandacht te besteden. Vooral omdat er redenen kunnen zijn om een andere persoon dan de voogd aan te wijzen als beheerder van het vermogen, de zogenaamde bewindvoerder. De basisprincipes heb ik destijds uiteengezet in Voogdijregeling belangrijk voor kind én vermogen.

Minderjarige moeder

Ik ontving een vraag van de ouders van een tienermoeder: kan hun dochter zomaar het ouderlijk gezag krijgen? In principe niet. Volgens de wet kunnen minderjarigen namelijk niet bekleed worden met het ouderlijk gezag.

Voor jonge moeders die de leeftijd van 16 jaar hebben bereikt, biedt de wet echter wel een oplossing. Er kan namelijk aan de rechter gevraagd worden om de zogenoemde 'meerderjarigen-verklaring' af te geven. Is de rechter daartoe bereid, dan mag de moeder de verzorging en opvoeding alsnog op zich nemen. Het verzoek kan al worden gedaan tijdens de zwangerschap, onder voorwaarde dat de moeder omstreeks de bevalling 16 jaar zal zijn.

Vermogensbeheer

De ouder die het ouderlijk gezag heeft, voert in beginsel ook het beheer over het vermogen van de (minderjarige) kinderen. Hetzelfde geldt voor de voogd.

Op deze hoofdregel zijn echter een paar uitzonderingen. Eén van deze uitzonderingen is het (minderjarigen-)bewind dat is opgelegd in testament of bij een schenking.

Bij scheidingen wordt nogal eens gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Het ouderlijk gezag door de ex zal niet of nauwelijks voorkomen kunnen worden, als één van de ouders overlijdt. Maar om te voorkomen dat deze ex óók het beheer over het geërfde of geschonken vermogen op zich zal nemen, kan worden bepaald dat een ander persoon dan de ex het bewind over het vermogen zal voeren.

Bijkomend voordeel is dat je in dat testament tevens het bewindvoerderschap kan laten dóórlopen, nadat het kind 18 jaar is geworden. Met 18 jaar vervalt immers het ouderlijk gezag of het voogdijschap. Het beheer over het vermogen kan dan nog een korte tijd doorlopen, bijvoorbeeld tot het kind 21 jaar is geworden. Overigens vindt er dan wel een 'sfeerovergang' plaats (van de minderjarigen-sfeer naar de meerderjarigen-sfeer). We hebben het dan niet meer over het minderjarigen-bewind maar over het meerderjarigen-bewind. De regels kunnen voor de verschillende soorten bewind van elkaar afwijken.

Maatwerk

Bewind in een testament is maatwerk. De volgende dingen moeten bijvoorbeeld goed bekeken worden:

  • in wiens belang is het bewind ingesteld?
  • wie wordt de bewindvoerder?
  • moet er eventueel een back-up bewindvoerder aangewezen worden?
  • welke bevoegdheden of verplichtingen moeten er over en weer zijn?
  • wanneer begint het bewind en wanneer eindigt het?

Vooral belangrijk is een nauwkeurige omschrijving van het doel van het bewind. Dat kan onder andere actueel worden als het kind het bewind zou willen aanvechten.

Het wordt misschien wat eentonig, maar ik kan er echt niet omheen: ga voor een uitgebreid advies naar uw notaris en laat u goed voorlichten over alle mogelijkheden en onmogelijkheden.

Niels van de Griend

Naschrift

Op de bovenstaande tekst ontvingen we de volgende reactie:

Uw antwoord ging met name over het beheer van het vermogen. Voor de meeste tienermoeders zal daarvan echter geen sprake zijn. Immers: het merendeel van de tienermoeders zit onder het absolute minimum om van rond te komen, terwijl de meeste vaders weinig of geen bijdrage leveren.

Belangrijker vonden wij het advies aan onze eigen dochter (ook tienermoeder) om de vader – gezien haar leeftijd – niet het ouderlijk gezag te geven, maar bij voorkeur een van haar ouders door de kantonrechter als voogd aan te laten stellen.

Inmiddels is ze wettelijk volwassen (18 jaar) en heeft zij alleen het ouderlijk gezag over haar kind. Door de noodzakelijke voogdijregeling is de relatie met de vader bekoeld geraakt en kort nadien definitief gestopt.

Veel tienermeisjes geven – zonder er goed over na te denken – het kind de naam van de vader en geven de vader het ouderlijk gezag in handen, terwijl zij zelf dat gezag nog niet hebben. Daar schuilen grote risico's in, als het anders verloopt dan verwacht.

Van belang is ook dat zij na verkrijgen van het ouderlijk gezag een zogenaamd voogdijtestament heeft laten opstellen, daar het kind tezamen met zijn moeder bij ons opgroeit en wordt opgevoed. Als mijn dochter mocht komen te overlijden, dan zal de vader toch het ouderlijk gezag verkrijgen, maar in het voogdijtestament is dan door mijn dochter bepaald dat haar kind(eren) bij ons zullen opgroeien en verblijven en dat wij de voogdij verkrijgen.

Uiteraard moet dat in voorkomende gevallen ook door de rechter worden bekrachtigd en kan de vader het aanvechten. Maar de kans dat hij dan zal slagen, is gezien het ontzeggen van de omgang relatief klein.

Met vriendelijke groet

Ton van Heumen