Groeipijn klinkt onschuldig, maar bij deze signalen bel je toch liever even de huisarts

Het is negen uur 's avonds. Net het licht uit, net lekker onder het dekbed. En dan ineens: "Mama, mijn benen doen zo'n pijn!" Terwijl diezelfde benen een paar uur eerder nog over het schoolplein vlogen, achter een bal aan, de trap op en af, zonder een zucht. Nu ligt je kind te huilen in bed en heb jij geen idee wat er aan de hand is.

Herkenbaar? Dan is de kans groot dat je te maken hebt met iets wat 'groeipijn' heet. Een nogal verwarrende naam, want niemand weet precies of het echt iets met groeien te maken heeft. Maar het gevoel, pijn in de benen juist als het rustig wordt, komt bij veel kinderen voor.

Wat is groeipijn nou eigenlijk?

Groeipijn is pijn in de benen die vooral 's avonds of 's nachts opspeelt, bij kinderen tussen ongeveer 3 en 12 jaar. De pijn zit vaak in de knieën, kuiten of bovenbenen, soms aan één been, soms aan allebei. Overdag is er niets te merken. Je kind rent, klimt, fietst naar het schoolhek en speelt gewoon mee bij de gymles. Maar zodra het bedtijd wordt, begint het gejammer.

Het klinkt heftiger dan het is. Groeipijn is in de meeste gevallen onschuldig. Vervelend voor je kind, en voor jou als je er 's nachts naast zit en niet goed weet wat je moet doen. Maar niet iets om meteen van wakker te liggen.

Waarom doet het juist 's avonds zo'n pijn?

Niemand kan je met honderd procent zekerheid vertellen waarom de pijn juist 's avonds opkomt. Er zijn wel een paar aannemelijke verklaringen.

Overdag is je kind simpelweg afgeleid. Spelen, school, vriendjes, een nieuwe tekenfilm: allemaal prikkels die de aandacht wegtrekken van een zeurend gevoel in een kuitje. 's Avonds, in bed, in het donker, valt die afleiding weg. Dan wordt ieder signaal in het lijf ineens een stuk duidelijker.

Daarnaast zijn spieren na een dag rennen en klimmen gewoon moe. Net zoals jij soms 's avonds merkt dat je rug pijn doet na een dag tillen of sjouwen, kan een kinderbeen na een dag buitenspelen gaan protesteren.

En dan is er nog die populaire gedachte dat het te maken heeft met groeispurten. Lekker klinkt het wel, groeipijn door groeien, maar hard bewijs daarvoor is er eigenlijk niet. Zie het maar als een aannemelijke theorie, niet als een vaststaand feit.

Kind wrijft over zijn kuit terwijl moeder zachtjes het beentje aanraakt.

Is het groeipijn of iets anders?

Begrijpelijk dat je toch even twijfelt. Gelukkig heeft groeipijn een aantal herkenbare kenmerken waar je op kunt letten.

Check of de pijn wisselt van kant. Zit het de ene avond in het linkerbeen en een paar dagen later in het rechterbeen, dan past dat bij het plaatje van groeipijn.

Kijk naar het gewricht zelf. Is er geen zwelling, geen roodheid, geen warmte te voelen? Dan is dat een geruststellend teken.

Let op hoe je kind zich overdag gedraagt. Rent, speelt en beweegt je kind gewoon zonder te klagen? Dan hoort dat bij het typische beeld.

Houd het patroon in de gaten. Komt de pijn en gaat hij ook weer, met dagen of weken ertussen waarin er he-le-maal niets aan de hand is? Ook dat past bij groeipijn.

Let ook op de algemene conditie. Geen koorts, geen moeheid, verder een kerngezond kind dat alleen 's avonds even in de benen zeurt.

Deze kenmerken geven houvast, maar vervangen natuurlijk geen beoordeling door een arts als je twijfelt.

Wat helpt er 's nachts?

Gelukkig zijn er een paar simpele dingen die verlichting geven, zonder dat je er meteen een hele medicijnkast voor open hoeft te trekken.

Leg een warme kruik of een warm washandje op de plek waar het pijn doet. Vaak werkt warmte verrassend snel.

Masseer het beentje rustig, een paar minuten. Niet hard, gewoon zachtjes met je hand over de kuit of knie.

Stel gerust met iets simpels als: "Dit zijn groeipijntjes, joh. Morgen ben je het weer helemaal vergeten." Die geruststelling doet vaak al een groot deel van het werk.

Overweeg bij aanhoudende klachten kinderparacetamol, maar overleg dat liever even met de huisarts of apotheek voordat je het geeft. Niet als standaardoplossing, maar als het echt nodig is.

Wanneer toch naar de huisarts?

Groeipijn is meestal onschuldig, maar er zijn signalen waarbij het verstandig is om het toch even te laten bekijken.

Let op als de pijn steeds op dezelfde plek zit, aan één en hetzelfde been of gewricht. Dat past minder bij het gebruikelijke, wisselende patroon.

Controleer op zwelling, roodheid of warmte rond een gewricht. Dat is iets anders dan spierpijn na een drukke speeldag.

Wees alert bij koorts, duidelijke vermoeidheid of een kind dat zich ziek voelt. Dat hoort niet bij het plaatje van gewone groeipijn.

Ga ook kijken als de pijn overdag aanhoudt, of als je kind daardoor minder goed beweegt, mank loopt of activiteiten vermijdt.

En let op ongewone vermoeidheid, bleekheid of andere lichamelijke veranderingen. Vallen die je op, dan is een belletje naar de huisarts nooit overbodig. Niet om meteen het ergste te denken, maar om het even te laten checken.

Moeder bekijkt rustig de knie van haar kind in bed bij warm avondlicht.

Groeit mijn kind er wel echt overheen?

Bij de meeste kinderen verdwijnt groeipijn vanzelf, naarmate ze ouder worden. Bij de een is het na een paar maanden voorbij, bij de ander duurt die fase jaren. Een vaste leeftijd waarop het 'klaar' is, bestaat niet. Het is meer iets wat geleidelijk uitdooft, net zoals veel dingen in de kinderjaren.

Een kruik, wat geduld en de volgende ochtend weer stralend

Vervelend is het wel, zo'n avond met een jammerend kind naast je bed, terwijl jij niet goed weet of je nou moet troosten of ongerust moet worden. Maar meestal is het genoeg: een warme kruik, een zacht geruststellend woord en een beetje geduld. De volgende ochtend staat je kind weer stralend op, alsof er niets gebeurd is. En eigenlijk is dat ook precies wat het is: een rafelrandje van het opgroeien, dat vanzelf weer voorbijgaat.