Home » Columns » 15 slaan in gods naam

15. Slaan in Gods naam

Door:

Justine Pardoen

Veel ouders worstelen met het dilemma dat het verstand soms iets anders zegt dan het gevoel. Discipline is nuttig maar verzaken mag ook. De leerplicht is okee maar schoolziek moet kunnen. Alcohol tijdens de zwangerschap is schadelijk, maar een glas wijn ontspant.

In deze aflevering geeft Justine de NCRV ervan langs, die kritiekloos lijkt te aanvaarden dat het Gods wil is dat kinderen geslagen worden.

Justine Pardoen

Afgelopen vrijdag keek ik naar Netwerk. Eerst vrij argeloos, maar gaandeweg steeds opgewondener.

Netwerk meldde dat 74% van de Nederlanders vindt dat een 'corrigerende tik' moet kunnen, en dus niet strafbaar zou moeten zijn (wat het nu wel is). Volgens onderzoek van Netwerk slaat 5% van de ouders regelmatig. Zo'n 108.000 kinderen onder de 12 jaar worden dus geslagen.

Ik heb nooit begrepen wat dat is, een 'corrigerende tik', behalve dat het een vorm van slaan is waar blijkbaar tolerant over gedacht wordt. En die wel zou mogen, in tegenstelling tot een ander soort slaan. Waar de grens ligt, is echter niet duidelijk.

Slaan met de stok

Netwerk deed het onderzoek naar aanleiding van uitlatingen van de Amersfoortse predikant Gertjan Goldschmeding (van de ACC-Jouw kerk), die op de kansel predikte dat een goed ouder in naam van God zijn kinderen slaat.

Er staat immers in de Bijbel: "Wie zijn kind liefheeft, spaart de roede niet." En "Wie de roede spaart, haat zijn zoon." Goldschmeding vindt het slaan zelfs "een uiting van liefde" (ANP).

Er gaat wel eens iets mis in gezinnen met het slaan van kinderen, erkent Goldschmeding, maar dat komt dan doordat er "verkeerd geslagen" wordt. Alleen slaan in Gods naam is geoorloofd, of zelfs nodig, want het is slaan uit liefde. "De enige manier om kinderen van de hel te redden, is slaan met de stok. [...] Het is de enige manier die werkt", sprak hij zijn schaapjes toe.

Al in maart van dit jaar werd het echtpaar Goldschmeding gearresteerd en verhoord. EenVandaag maakte er een reportage over. Het Openbaar Ministerie bereidt een strafzaak voor.

Godsdienstvrijheid

Dit alles was me totaal ontgaan, tot afgelopen vrijdag Netwerk erover begon. De preker heeft zelf de publiciteit gezocht om zich publiekelijk te kunnen verdedigen tegen de acties van Justitie. Hij vindt dat hij aangetast wordt in zijn godsdienstvrijheid.

Waar is deze man opgeleid? Is hij eigenlijk wel opgeleid, of is het gewoon een kletser op de kansel, zoals er zo velen zijn, in en buiten de kerk?

Iedereen in dit land mag zeggen wat hij vindt. Maar het is wel goed om onderscheid te maken tussen mensen die maar wat roepen, en mensen die ergens goed over hebben nagedacht. En tussen meningen die leiden tot kritische zelfbeschouwing enerzijds en strafbaar gedrag anderzijds. Die Goldschmeding lijkt overigens te spreken (en te preken) als leken-predikant, zonder academische scholing.

Netwerk, zonder commentaar

Maar los van de vraag of Goldschmeding nu wel of niet een echte theoloog is: veel belangrijker vind ik wat Netwerk deed. Of beter: naliet. De NCRV greep de kwestie aan om te suggereren dat een groot deel van de Nederlanders het met deze preker eens is.

Zonder commentaar werden er cijfers van een eigen onderzoek gepresenteerd: de meerderheid van de Nederlanders vindt het ook onzin dat de corrigerende tik sinds 2007 in ons land strafbaar is ("Gaat mijn man me dan soms aangeven?"), een groot deel is zelf wel eens geslagen ("Daar zijn we niet slechter van geworden") en een groot deel van die geslagenen slaat ook nu zijn eigen kinderen weer.

Ik zat er met ergernis naar te kijken. Waar bleef nu het commentaar van de NCRV? Door deze cijfers zonder commentaar te presenteren, werd gesuggereerd dat het overdreven is dat het Openbaar Ministerie onderzoekt of Goldschmeding kan worden vervolgd. (Het gaat daarbij om twee zaken: het feit dat hij zelf zijn kinderen slaat met een stokje, en het feit dat hij andere ouders aanzet tot slaan in Gods naam.)

Koning Salomo

Ik pakte mijn eigen bijbel er maar eens bij. Koning Salomo leert ons in Spreuken dat je je kind (zoon) moet slaan met een stok (roede). Alleen uit liefde mag je slaan, nee, móet je slaan, om te voorkomen dat je kind in de hel komt.

Er staan best wijze dingen in Spreuken. Zoals: "Een verstandig man houdt zijn woede in toom". Maar ook: "Tuchtig je zoon, dan is er hoop, maar zorg er wel voor dat hij niet sterft". En: "Bloedige striemen doen het kwaad verdwijnen, slagen zuiveren het innerlijk" (Spreuken 20:30) (NBV)

Inmiddels zijn we wel een paar eeuwen verder, en zijn we anders gaan denken. We hebben de slavernij afgeschaft en we hebben ontdekt dat belonen beter werkt dan straffen. Een opvoeding zonder geweld kweekt géén watjes die niet gehoorzamen, maar kinderen met zelfrespect en dat is een belangrijke voorwaarde om een ander te kunnen respecteren.

NCRV, wat is úw opvatting over respect? Waar bleef úw publieke steunbetuiging aan de kinderen? En waarom kwamen die zelf niet aan het woord om te vertellen wat ze vinden van het slaan, al dan niet in Gods naam? What about hoor en wederhoor?

Drogreden

Misschien denkt de NCRV de kinderen indirect een stem gegeven te hebben, door ouders aan het woord te laten die vroeger zelf geslagen zijn, en die zeggen dat ze daar niet slechter van geworden zijn.

Als dat zo is, dan is het een drogreden. Het zegt niets over de vraag of het al dan niet goed is om kinderen te slaan. Mensen kunnen ook kindermishandeling te boven komen, of begrip krijgen voor hun ontvoerders... Maar kindermishandeling en ontvoering kun je daar toch niet mee goedpraten, lijkt me.

En al die mensen die klagen over het wettelijke verbod op slaan, kan ik dit zeggen: door rood rijden is ook verboden. Dat lijkt me een heel nuttig verbod, ook al kom je er meestal wel levend vanaf als je het toch doet. Dat het soms gebeurt, en dat je daar geen letsel aan over hoeft te houden, is nog geen reden om het verbod op te heffen.

Lichamelijke integriteit

Slaan uit onmacht kan ik nog wel begrijpen. Kinderen halen soms het bloed onder je nagels vandaan en ouders zijn geen heiligen. Iedereen schiet wel eens uit z'n slof.

Maar dat nu juist de NCRV meneer Goldschmeding als aanleiding nam voor het onderwerp, vind ik kwalijk. Want Goldschmeding wijst slaan uit woede en onmacht wél af. Dat is 'verkeerd slaan', en zo bedoelt God het nou ook weer niet. Volgens Goldschmeding moet je slaan uit principe, en door daar niets over te zeggen, houdt de NCRV zich laf op de vlakte.

Ik zeg er wel iets over, en wel dit. Geeft u uw buurman een 'corrigerende tik' als die iets doet wat u niet zint? Of vindt u het normaal als uw werkgever u een mep geeft? Ik denk het niet. Maar dat vindt u natuurlijk van andere orde. Net als koning Salomo, die vond dat vrouwen, kinderen en honden best geslagen mochten worden. Uit liefde. Maar ik zie het verschil niet, tussen buurlieden en werknemers enerzijds, en vrouwen en kinderen anderzijds. Lichamelijke integriteit is universeel, en niet voorbehouden aan specifieke personen. Dat heeft onze wetgever goed gezien.

Justine Pardoen

was hoofdredacteur van Ouders Online (tot 1 september 2018), en is moeder van twee kinderen. Ze schreef deze column op persoonlijke titel.

Naschrift: 

Op deze column kwamen zeer veel reacties. Hieronder een selectie.

1.

Bravo Justine! Helemaal goed, zoals je ze ervan langs geeft.

Ik kan uit persoonlijke ervaring vertellen dat je van slaan écht niet beter wordt. En inderdaad: de wonden helen daarna wel, maar het leed blijft altijd bestaan. Gelukkig volg ik mijn hart bij het opvoeden van mijn kinderen en zullen ze niet hetzelfde hoeven meemaken.

Ga zo door.

[naam en adres bekend bij de redactie]


2.

Heb net je column gelezen en snap iets niet. Je hele column gaat erover dat je tegen slaan bent. En dan zeg je op het eind ineens: "Slaan uit onmacht kan ik nog wel begrijpen. Kinderen halen soms het bloed onder je nagels vandaan en ouders zijn geen heiligen. Iedereen schiet wel eens uit z'n slof."

Maar dat is nu juist het probleem met kindermishandeling: ouders beheersen zichzelf niet meer. Daar is nu juist de wet voor gekomen: om ouders die (onbeheerst) hun kinderen slaan, voortaan door de wet op het matje te kunnen roepen, voordat het van onbeheerste tik(ken) uitgroeit tot dodelijke mishandeling.

[naam en adres bekend bij de redactie]

Antwoord van Justine Pardoen

Ik begrijp dat het gebeurt, wat iets anders is dan er begrip voor hebben (in de zin van tolereren of goedkeuren). Ik begrijp ook dat mensen zo nu en dan door rood rijden. En toch vind ik dat het strafbaar moet blijven: het is een belangrijk signaal voor ouders om te weten dat het géén goede opvoedmethode is. Het mag niet (ook omdat het inderdaad vaak tot ergere mishandeling leidt, maar dat argument heb je niet eens nodig) en je schendt er de lichamelijke integriteit van het kind mee. Nog afgezien van het feit dat slaan domweg geen effect heeft, zoals onderzoek heeft aangetoond. (Tenzij je zó hard slaat dat het kind er angstig van wordt.)

En wat die wet betreft: die staat niet in het Wetboek van Strafrecht maar in het Burgerlijk Wetboek. Hij is vooral bedoeld om een signaal af te geven. (Wat vervolgens wel helpt natuurlijk, om een procedure tegen mensen als Goldschmeding te kunnen beginnen.)

Justine Pardoen


3.

Ik ben het uit de grond van mijn hart eens met dit artikel. Ik ben van mening dat er nooit een excuus/reden bestaat om een kind te slaan. Mijn vader is vroeger veel geslagen en heeft vanaf dat ik me herinner gezegd: "In dit huis wordt niet geslagen". Ik ben nu zelf moeder van twee prachtige jongens en dit motto geldt nu ook in ons huis.

Kinderen slaan dient geen enkel doel en stuit me vooral tegen de borst omdat kinderen zo kwetsbaar en afhankelijk zijn.

Ik ben blij dat je er zo uitgebreid en beargumenteerd over geschreven hebt. Dank je wel!

Marian


4.

Bedankt voor dat pittige artikel over slaan. Zegt het voort!

De indruk die je krijgt na het bekijken van de uitzending van Netwerk, is inderdaad dat het normaal is en dat het dus moet kunnen. Sterker nog (volgens Gertjan G), dat je juist goed bezig bent als je slaat. Oneens. Los van Bijbels of wetteksten klopt dit gewoon niet. Slaan heeft niets met liefde voor je kind te maken. Bah!

[naam en adres bekend bij de redactie]

Alle columns in de serie Hoofd en Hart