Home » Columns » Onderwijsklachten deel 2

Onderwijsklachten - deel 2

Door:

Henk Boeke

Lezers reageerden massaal op ons vorige artikel, over de problemen in het onderwijs. Wat was de teneur? Wat waren de grote lijnen?

Van de redactie

We hadden het verwacht: een tsunami van reacties op ons vorige artikel over de kwaliteit van het onderwijs, waarin we ons afvroegen waarom we zo weinig klachten krijgen. Terwijl de problemen toch evident zijn. Hieronder een selectie van de punten die men aan de orde stelde, met ons commentaar daarop.

  • De problemen zijn te groot - Meerdere lezers gaven aan dat de problemen eigenlijk te groot zijn om voor te leggen aan Ouders Online. Zoals men ook niet aan ons vraagt hoe wij de krediet-crisis of de klimaat-crisis denken op te lossen.

Oei, dat het ernstig gesteld is met de kwaliteit van het onderwijs, dat wisten we wel. Maar zó ernstig dat er niet meer over te praten valt? Dat gaat er bij ons niet in. Te meer omdat we wél veel vragen krijgen over torenhoge problemen rond opvoeding en gedrag. Vergeleken daarbij zijn de huidige onderwijsproblemen echt peanuts. Een juf die niet weet of je komma-5 naar boven of naar beneden moet afronden, vormt toch echt een overzichtelijker probleem dan een dubieuze uithuis-plaatsing of een twijfelachtige onder-toezicht-stelling. Terwijl het allemaal even ernstig is.

  • Het eigen kind mag geen slachtoffer worden - Een van de belangrijkste redenen waarom ouders terughoudend zijn bij het leveren van kritiek op de kwaliteit van het onderwijs, is dat ze niet willen dat hun eigen kind de dupe wordt van hun geklaag.

Wat ontzettend jammer is dat toch. We begrijpen heel goed dat het zo werkt, maar als je vindt dat je kind te weinig leert, dan is het al de dupe! Het lijkt een beetje op de kleine zelfstandige die geen betalingsherinneringen durft te sturen omdat daarmee de relatie met zijn klanten verpest zou worden. Maar een klant die niet betaalt is al een slechte klant, die je beter kwijt dan rijk kunt zijn. Zoveel slechter kan het dus niet worden, als je er iets van zegt.

  • Alles hangt af van de toevallige leerkracht - Veel ouders denken het, en meerdere ouders schreven het: waarom zou je klagen over 'het onderwijs'? Het gaat toch om de kwaliteit van individuele docenten?

Op zich is het natuurlijk waar dat je van een goede leerkracht meer leert dan van een slechte, wie er ook minister van onderwijs is, en welk label je school ook heeft. Dat neemt echter niet weg dat 'beleid' en 'grote lijnen' er wel degelijk toe doen, omdat daarmee de randvoorwaarden geschapen worden waarbinnen de leerkrachten functioneren. Zo bepaalt het onderwijsbeleid op de Pabo's wat de nieuwe juffen en meesters zelf leren, dus wat ze aan je kind kunnen overdragen. En als er geen staartdelingen meer op het programma staan (omdat die afgeschaft zijn door de onderwijsvernieuwers), dan verklaart dát waarom uw kind niet meer kan delen. Hoe goed of slecht de leerkracht ook is.

  • De school moet alles oplossen - De eisen die op dit moment gesteld worden aan scholen, zijn gigantisch. Ze moeten ongeveer alles oplossen wat maar denkbaar is: leerproblemen, gedragsproblemen, gezondheidsproblemen, sociale problemen, emotionele problemen, communicatieproblemen, ja zelfs financiële problemen.

Je zou bijna vergeten dat scholen gewoon bedoeld zijn om kennis over te dragen. Het aantal reageerders dat dat ook vindt, was helaas zeer gering.

Henk Boeke

was eindredacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Naschrift: 

Hieronder een selectie uit de reacties die we ontvingen:

1.

Je schrijft: "Je zou bijna vergeten dat scholen gewoon bedoeld zijn om kennis over te dragen. Het aantal reageerders dat dat ook vindt, was helaas zeer gering".

Ik voel me hierdoor geroepen om nog even te zeggen dat ik het roerend met je eens ben. De primaire taak van de school is kennis overbrengen, en een terugkeer naar een focus op die kerntaak zou denk ik een zegen zijn voor het onderwijs.

Als ouders niet goed in staat zijn om hun kind op te voeden, te leren ontbijten, te onderhouden, dan mag daar best bij geholpen worden. Maar mijns inziens niet door de school.

Ik denk overigens ook dat veel mensen het onderwijs niet ingaan, of eruit stappen, door al die zorgende neventaken. Het is in ieder geval ooit voor mijn moeder een reden geweest om na 20 jaar te stoppen, en voor mij een reden er niet in te stappen. Daarnaast denk ik dat het helaas ook veel mannen weerhoudt van een baan in het onderwijs, want ik vermoed dat ook zij primair geïnteresseerd zijn in het overbrengen van kennis, en minder in al die andere dingen.

Een hoop denken en vermoeden, maar misschien ben je het met me eens.

[naam en adres bekend bij de redactie]

2.

Bedankt voor je stukje over onderwijsklachten. Je schreef: "Je zou bijna vergeten dat scholen gewoon bedoeld zijn om kennis over te dragen. Het aantal reageerders dat dat ook vindt, was helaas zeer gering."

Dat schreef ik al in 2001, in mijn Opinie-artikel Basisschool moet niet gaan opvoeden.

Destijds kreeg ik daarop veel instemmende reacties. De situatie lijkt nog steeds niet veel veranderd.

Met vriendelijke groet,

Nell Coumans

3.

Ik ben het helemaal met je eens dat leraren in de eerste plaats de kinderen moeten onderwijzen. Echter van een aantal leerkrachten heb ik toch de indruk gekregen dat ze denken dat ze alles zelf wel op kunnen lossen. Dit gaat "natuurlijk" niet goed, want ieder zijn vak.

Als je, als goede ouder, met je kind op onderzoek uitgaat en deskundigen zover krijgt dat ze wel eens naar school willen komen om je kind te observeren, dan krijg je nul op je rekest van de leerkracht.

Persoonlijk vind ik dat leerkrachten en scholen veel te veel de hand boven het hoofd wordt gehouden. Een aangifte doen (bij de politie) of een klacht indienen tegen een school wordt je bijna onmogelijk gemaakt. Dit wilden we natuurlijk niet meteen doen maar in onze wanhoop overwogen we het wel.

Ik vind, dat als wij voor ons kind hulp van een deskundige hebben gevraagd en dit wordt geweigerd door de leerkracht en schoolbegeleiders, wij op eenvoudige wijze een klacht moeten kunnen indienen.

Gelukkig zit ons kind nu op een school waar men wel open staat voor deskundigen. Deze deskundigen zijn niet voor niets deskundig.

[naam en adres bekend bij de redactie]

4.

Zolang het onderwijs volgestopt wordt met vakken als burgerschapskunde, verkeer, verzorging, sociale omgangskunde en Engels (in het basisonderwijs), blijft er minder tijd over voor de basis-vakken, voor RT en extra aandacht voor uitvallers.

Tel daar de tijd bij op die de leerkracht moet besteden aan "rugzakleerlingen" en je snapt waarom het niveau op sommige scholen en bij sommige leerlingen achterblijft.

Nederland krijgt het onderwijs waarvoor het betaalt, niet meer en niet minder!

Evelien Hoogendoorn

5.

Zojuist heb ik je stuk gelezen nalv het onderzoek OVER HET ONDERWIJS. Daarbij komen een aantal vragen bij mij naar boven. Waarom houdt je een onderzoek als je toch eigenlijk niks wilt weten van de problemen die ouders ervaren.

Eerst wordt om input gevraagd, als mensen zeggen dat je de problemen niet op kan lossen zo groot zijn ze, wordt dit meteen gebagatelliseerd dat de schoolproblemen in verhouding met opvoedproblemen peanuts zijn. Lekker serieus neem je de bezoekers dan.

Nog zo'n dooddoener als, als ondernemer heb je dan een slechte klant. Maar wat al het je enige klant is. Voor scholen geld dit ook. Je kunt niet zo maar van de ene naar de andere school hoppen!!!!! Zeker niet met een kind!!!!!! Want naast dat ie wat leert is vooral zijn sociaal - emotionele ontwikkeling van belang. Als je niet open minded naar de input VAN OUDERS WIL KIJKEN, STEL ZE DAN OOK NIET, IK BEN GESCHOKT EN BELEDIGD DAT ER ZO WORDT OMGEGEAAN MET DE INBRENG VAN MENSEN WAAR JE eerst ZELF OM VRAAGT.

Vriendelijke groeten,

T. Verginneken

6.

Vandaag in het Nederlands Dagblad: "Tekort aan hulpouders". Ik vraag me dan toch af hoe scholen het durven vragen ouders te "dwingen" vrijwilligerswerk op school te doen, terwijl er schoolplicht bestaat, en het basisonderwijs grosso modo van een bedroevende kwaliteit lijkt te zijn.

Zie: School heeft groot tekort hulpouders

[naam en adres bekend bij de redactie]

7.

Uw laatste opmerking, dat de school bedoeld is om kennis over te dragen is mij heel erg uit het hart gegrepen.

Wij hebben een zoon van 14, die geadopteerd is en een behoorlijk ernstige ADHD heeft, gekoppeld aan een reactieve hechtingsstoornis. We hebben onze handen (en hoofden en harten) dus behoorlijk vol en zijn bijzonder blij met begrip en ondersteunende maatregelen van school (speciaal onderwijs).

Maar ik vind dat er grenzen zijn aan waar een school zich mee zou moeten bemoeien. Een voorbeeld is het op kamp gaan, wat kinderen tegenwoordig al op vrij jonge leeftijd van school moeten (in groep 3 of 4 al een paar nachten weg is geen uitzondering).

De motieven om dit te organiseren hebben niet veel met kennisoverdracht maken. En in de loop van de jaren heb ik meer voorbeelden van dit soort goedbedoelde - maar wat mij betreft volslagen overbodige - pogingen om onze zoon op sociaal-emotioneel vlak op te voeden gemerkt.

Begrijp me goed, ik vind leerkrachten, en vooral die in het speciaal onderwijs, echte helden. Maar ik zou inderdaad wat meer aandacht willen voor kennisoverdracht.

Annewien Douwes

8.

Het is een complex aan factoren die het voor ouders moeilijk maakt om 'iets te doen' aan de kwaliteit van het onderwijs.

Scholen zijn er om kennis en vaardigheden aan onze kinderen over te dragen. In de brede zin des woords. Dus ook sociale, motorische en communicatieve vaardigheden e.d. Het vakmanschap van docenten en het deel uitmaken van een groep zijn zaken die ouders hun kinderen thuis niet kunnen bieden. Daarnaast is naar school gaan verplicht, neemt het veel tijd in beslag en wordt onderwijs door ons allemaal betaald.

Allemaal redenen om kwaliteit te mogen eisen van scholen. Waarom gebeurt dat dan niet? Veel redenen die ouders daarvoor hebben, zijn al genoemd in de reacties. Daaraan wil ik nog een aantal observaties toevoegen.

Scholen maken deel uit van een systeem waarin vrij algemene kerndoelen door uitgevers vertaald worden in concrete methoden, waarmee in de klas wordt gewerkt. Vervolgens toetst het cito of de leerlingen de aangeboden stof beheersen. De toetsnorm wordt opgesteld aan de hand van een controlegroep leerlingen. Scoort deze controlegroep door de jaren heen steeds een beetje slechter, dan zal de normering telkens worden bijgesteld. Hoewel in absolute termen steeds slechter gescoord wordt, is er altijd een 'beste 25%'. Dit houdt in dat binnen "het systeem" nooit aangetoond zal worden dat het niveau daalt.

Als individuele ouders is het heel lastig om hier iets tegen te doen. Twee grote uitgevers domineren de markt en bepalen feitelijk wat er geleerd wordt op school. En als het al doordringt dat een vwo advies misschien wel gelijk is aan een mavo/havo advies 10 jaar eerder, dan nog is het ondoenlijk om tegen 'het systeem' te vechten: je bent al snel Don Quichot.

Enfin, we zijn inmiddels wel op een punt beland, dat de hiaten in de opleiding van onze kinderen niet meer te ontkennen valt. De 'output' van het systeem voldoet niet meer aan de eisen die we (impliciet of expliciet) als samenleving in ons hoofd hebben. Wellicht is het een goed idee om de leerkracht op het onderwijs aan te spreken. Zij zijn toch de belangrijkste persoon, die tussen methode en toets, het werk moeten doen.

Tot zo'n 30 jaar geleden waren het vaker de slimste kinderen uit de lagere sociale klassen die juf of meester werden. Tegenwoordig zijn er veel meisjes die na het mbo- pedagogisch medewerker naar de pabo willen. Als je de heen-en-weer schriftjes van de crèche nog eens uit de kast haalt, dan weet je dat grammatica en spelling vaak erbarmelijk is bij die groep.

Het is fijn dat deze meiden de opleiding van hun dromen kunnen doen, maar zij zijn niet degene die eigenhandig het taal en rekenniveau naar een hoger plan gaan brengen in hun klas. De neerwaartse kwaliteitsspiraal zal daarom niet door de leraren gekeerd gaan worden. Als ouder kan je daar dus ook niet goed terecht om de kwaliteit te verbeteren. (En uiteraard is het ook niet echt prettig om dit aan de orde te stellen als het de leraar van je kind betreft: Juf, u bent incompetent...).

En dan nog iets... Dik Trom was vroeger een bijzonder kind, de rest was gewoon. Je kon meekomen op school, of niet. Op je 14e (of later 16e) ging je dan aan het werk en leerde een vak in de praktijk. Dat was doodnormaal en je kon het nog ver brengen ook. Tegenwoordig verwachten ouders van hun kinderen dat het maximale er uit wordt gehaald. En terecht, er is geen alternatief.

Als je voor je 19e stopt met school dan ben je een drop-out en kan je een redelijke toekomst wel vergeten. Het klassikale onderwijs is altijd gericht geweest op de middenmoot. Er zijn altijd kinderen geweest die matig konden lezen en schrijven aan het eind van de basisschool. Het onderwijs was vroeger dus niet per se beter... Alleen accepteren we het niet meer dat er uit kinderen niet wordt gehaald wat er in zit.

Veel ouders die gereageerd hebben op het artikel en wel klagen op school over het onderwijs, zeggen dat ze een bijzonder kind hebben. Hoe begrijpelijk en terecht hun klachten ook zijn, ik verwacht niet dat dat ooit werkelijk valt te veranderen. Het klassikale onderwijs is gericht op de middenmoot (hoeveel we ook differentiëren, versnellen en verlangzamen).

[naam en adres bekend bij de redactie]

Alle columns in de serie Van de redactie