Home » Vraagbaken » Hoe kan ik zijn vergeetachtigheid ongeïnteresseerdheid en concentratieproblemen aanpakken

Hoe kan ik zijn vergeetachtigheid, ongeïnteresseerdheid en concentratieproblemen aanpakken? (12 jr)

Door:

Ward van Alphen

Onze zoon is 12 en zit net op de middelbare school. Omdat hij een jonge 12-jarige is (geboren op 26 augustus), lukt het hem nog niet om geïnteresseerd te raken in de lessen. Hij hecht weinig aan zijn huiswerk en is altijd in 10 minuten klaar.

Hij is erg makkelijk en vergeetachtig; hij vergeet zelfs zijn kleren wel eens op school of met zwemmen. Maar ook dat stoort hem niet; hij vindt het eigenlijk niet zo erg als er zoiets gebeurt.

We proberen al geruime tijd pratenderwijs oplossingen te zoeken, maar we weten niet wat we nog meer kunnen doen om hem meer geïnteresseerd te krijgen in zijn huiswerk en zijn vergeetachtige gedrag. Het moet hem toch een keer gaan boeien?! Hoe kunnen we hem hiermee helpen?

Tevens heeft hij sowieso last van concentratie-problemen; dat is al zo vanaf de basisschool. Maar dat is een probleem op zichzelf eigenlijk.

Zijn er ook methodes om zijn vergeetachtigheid, gebrek aan interesse en concentratieproblemen aan te pakken? Hij vergeet alles zo snel en heeft totaal geen verantwoordelijkheidsgevoel. Dit kan toch geen karaktertrek zijn die zo blijft?

Ook denken we dat hij nog niet echt in de puberteit zit, omdat hij nog erg speels is en graag met zijn broertje van 7 speelt. Zou dit er ook mee te maken kunnen hebben?

Een laatste eigenschap van hem is dat hij niet spraakzaam is bij serieuze gesprekken over hemzelf. Dan is hij altijd stil, en vertelt hij weinig. Het lijkt vaak net of hij zich niet kan uiten, terwijl we er alles aan doen om hem op zijn gemak te laten voelen. Het lukt gewoon niet.

We wachten ongeduldig om uw raad en advies. We zijn totaal radeloos en weten even niet meer hoe we het verder moeten aanpakken.

Antwoord: 

U wacht ongeduldig... In zo'n situatie kun je inderdaad terecht komen met je kind, dat je zelf ongeduldig wordt. Maar daar moet je dan wel wat aan doen, want geduld heb je hard nodig bij zo'n probleem, dat al langere tijd bestaat.

Overigens is mij niet helemaal duidelijk hoe erg het probleem nu eigenlijk is. Haalt hij slechte cijfers op school? Dreigt hij te blijven zitten? Als dat het geval is, dan zou je eventueel iets extra's in handen hebben om hem te motiveren zijn gedrag te veranderen. Zo niet, dan is je positie al een stuk zwakker.

Los daarvan zouden wij, als volwassenen, het verstandig vinden als hij meer verantwoordelijkheid gaat nemen. Maar ja, hij is nog jong en hij gedraagt zich nog jong... De vraag is of je zo'n fact of life zou moeten (of kunnen) veranderen.

De sleutel tot succes

Waar heeft hij last van? Die vraag is de sleutel tot succes. Of: wáár is er voor hem winst te behalen? Het is belangrijk om dat te achterhalen, aangezien praten op zich niet helpt. U heeft dat zelf al ervaren. Bovendien is hij gewoon geen prater, zoals u vertelde.

Beter is het om het te proberen met een aanpak die gericht is op de verandering van zijn gedrag. U kiest dan – al dan niet samen met hem – 'doelgedrag' (het gedrag waar het naartoe moet), en u kijkt wat er moet gebeuren om dat te bereiken. Daartoe maakt u een overzicht van makkelijk te veranderen gedrag tot moeilijk te veranderen gedrag.

Opbouw

Ook kunt u een opbouw maken van hoe vaak het gewenste gedrag moet voorkomen. Bijvoorbeeld:

  • eerste week: minstens 4 van de 7 dagen jas ophangen;
  • tweede week: 5 van de 7 dagen jas ophangen, plus + 2 maal uit zichzelf huiswerk wiskunde helemaal afmaken;
  • etc.

Hieraan kunt u een beloning koppelen; als hij het minimum gehaald heeft, krijgt hij een beloning, plus nog een bonus voor extra prestaties.

Ook kunt u er nog een langere-termijn-beloning aan koppelen voor het bereiken van bepaalde doelstellingen over bijvoorbeeld 10 weken. (Maar: haal de week-beloning niet weg, want 10 weken is moeilijk te overzien voor een kind dat zich moeilijk concentreert).

Beloning / geen beloning / sanctie

De beloning mag iets materieels zijn, maar ook – bijvoorbeeld – iets samendoen. Op deze manier bevordert u gewenst gedrag.

Het niet behalen van gewenst gedrag betekent: 'geen beloning'.

Daarnaast kunt u overwegen om sancties (straffen) in te stellen voor absoluut ongewenst gedrag. Let daarbij wel op dat het niet om dingen gaat die ook al in het beloningssysteem zitten. Dat moet allemaal strikt gescheiden blijven, anders werkt het niet.

Het hogere doel

Bij dit alles is het belangrijk om te bedenken (en dat ook over te dragen aan uw zoon) dat de beloningen een hulpmiddel zijn om een hoger doel te bereiken. Het hogere doel is in dit geval: beter functioneren op een manier die past bij zijn leeftijd.

Oftewel: u maakt zich zorgen over uw zoon en u wilt hem iets bijbrengen. Dat kunt u best zo tegen hem zeggen.

Spelen met jongere kinderen

Wat ik me echter wel afvraag bij uw zoon, is wat het spelen met jongere kinderen betekent:

  • speelt hij met jongere kinderen omdat hij door zijn gedrag geen aansluiting vindt bij leeftijdsgenootjes?
  • mist hij zelfvertrouwen?
  • heeft hij misschien een – nog niet eerder opgevallen – achterstand ten opzichte van andere kinderen (ook met leren bijvoorbeeld?)?

Het kan van alles zijn, maar mogelijk dat hier wel wat mee moet gebeuren. U kunt bijvoorbeeld overwegen om hem op een sportclub te doen of zoiets. Of misschien is er iets anders te bedenken waarbij hij meer kan "oefenen" in het omgaan met leeftijdsgenootjes.

Preciezer kijken

Als u de huidige situatie écht als een probleem ervaart (niet alleen voor uzelf maar ook voor uw zoon), en als u met zo'n beloningssysteem niet veel verder komt, dan kunt u overwegen om professionele hulp te zoeken. Dan kan er ook wat preciezer gekeken worden naar de achtergrond van het gedrag van uw zoon.

Succes ermee!

Ward van Alphen

was ten tijde van het beantwoorden van deze vraag als kinder- en jeugdpsychiater verbonden aan de Jutters (Centrum voor jeugd-GGZ in de regio Haaglanden).

Reacties

Het verhaal hierboven

Het verhaal hierboven beschreven, verwoordt dezelfde situatie als waar wij als ouder nu in zitten met onze zoon. Behalve dat dit nu 3 jaar voortduurt en onze zoon ondertussen 14 jaar is en in de 3e klas van de HAVO zit.

Ook onze zoon had op de basisschool moeite met concentreren en stilzitten. Elk oudergesprek werd ons gemeld dat onze zoon nog erg speels was.

Zijn score voor het voortgezet onderwijs was goed. Hij zou - volgens de Compaz - het VWO kunnen doen, zijn leraar van de basisschool had echter wat bedenkingen. Onze zoon vond zoveel andere dingen naast school nog leuk. Dit vonden wij als ouders fijn om te horen. Kinderen horen ook nog te spelen op die leeftijd.

Maar goed, het voortgezet onderwijs stond voor de deur. De afgelopen 2 jaar hebben we onze zoon door de HAVO heen moeten trekken. Lange avonden heb ik met hem gezeten, waarbij ik de stof met hem leerde en hij verveeld naast mij zat. Met liefde en overtuiging hebben we het geprobeerd & met een strenge aanpak. Uiteindelijk heeft hij met veel hangen & wurgen de klassen 1 en 2 afgerond. Waarbij ook een beloning van een mini I pad als hij over zou gaan (deze zijn we nagekomen).

Nu in jaar 3 is het weer hetzelfde liedje. Beide rapporten 6 onvoldoendes. Hij vergeet op Magister te kijken wat voor huiswerk hij heeft (zelf schrijft hij het niet op>. Vergeet zijn boeken/kleren en afspraken die hij heeft gemaakt met leraren/orthodontist komt hij niet na. Met als gevolg dat zijn leraar Nederlands hem nu toegang tot de les heeft geweigerd. Dit totdat onze zoon het met hem heeft opgelost.
Overigens heeft onze zoon zich er bij neergelegd dat hij dit jaar blijft zitten. Mijn man wil de hoop nog niet opgeven en probeert hem op alle manieren te stimuleren. Op het oudergesprek met zijn mentor geeft hij met droge ogen aan dat hij zijn best wil doen en bij de extra lessen wil zitten.
Een aantal van zijn leraren gelooft er echter niet in en als ik hem zelf vraag geeft hij mij ook aan 'er geen zin in te hebben'.

Onze zoon zat op voetbal, daar wilde hij van af. Hij vond het niet leuk meer. Prima, sport moet leuk zijn en hij ging al een tijd niet met plezier heen.
Volgens onze zoon zou hij veel frustratie kwijt kunnen op een sport als Muy Tai. Ik vraag mij echter af of het verstandig is om een puber-heethoofd op deze sport te doen.

Doordat zowel mijn man als ik buitenshuis werken. Zijn wij niet alle middagen thuis.

Onze zoon heeft een goede relatie met zijn 1 jaar jongere zusje(en andersom>. Ook zij heeft aangegeven toch wat angst te hebben, wanneer onze zoon op Muy Tai zou gaan.

De laatste tijd krijgt hij last van woede aanvallen. Vorige week heeft hij met zijn hand een raam van de deur ingeslagen. Vroeger als kind had hij zo nu en dan ook last van gefrustreerde aanvallen, maar de laatste tijd ging het goed.

Verder horen wij vervelende bericht over het SMS gedrag van onze zoon met leeftijdsgenoten. Misschien is het normaal pubergedrag, maar ik schrik soms toch van het taalgebruik.
Hij liegt en bedriegt.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik zelf begin te twijfelen of IK mijn eigen zoon wel ken (hoop dat het niet zo erg klinkt als dat het voelt>.

Wanneer ik hem vraag of er iets is? Of hij mij kan uitleggen wat er in zijn koppie speelt? Kijkt hij je met grote ogen aan. Vaak heb ik hem gevraagd of hij iets van ons nodig heeft? Kunnen wij hem helpen? Maar niets. Ik heb vorige week meer dan een uur tegenover hem gezeten, niets gezegd, hem gevraagd om zijn mening te geven over de situatie. Ik had er nog kunnen zitten :-(

Op dit moment heb ik al vertwijfeld uitgeroepen dat ik liever een ontspannen gezinssituatie met slechte schoolresultaten heb, dan een gespannen gezinssituatie met slechte schoolresultaten. Dit betekend dat ik me er van (probeer> af sluit. Of zoals mijn man aangeeft; laat hem maar in zijn sop gaar koken. Maar dit voelt natuurlijk niet goed, meer als opgeven.

Het kan natuurlijk zijn dat hij zelfvertrouwen mist. Hij is vrij klein van postuur en wilde op Muy Tay om zichzelf te kunnen verdedigen. Hij gaf echter ook aan dat hij niet gepest werd op school (ook school geeft aan dat hij goed in de klas ligt>. Hij zou veel vrienden kunnen hebben (regelmatig telefoon> maar daar heeft hij niet vaak zin in. Hij speelt het meest met zijn zus.

M.a.w. we zijn ten einde raad.

Zou dit niet het moment zijn om professionele hulp te zoeken? Voor wie dan ook? En hebben we het misschien al te ver laten komen?

Lees verder