Meld je hier aan voor de gratis webinars tijdens De Week van de Opvoeding

28 maart 2002 door Joanna Sandberg

Mijn oudste zoon (10) attaqueert mijn nieuwe vriend. Wat doe ik daaraan?

Ik ben een gescheiden moeder van vier kinderen (2, 5, 7 en 10 jaar). Ze verblijven om de 14 dagen een weekend bij hun vader, maar omdat die veel moet reizen, vallen die weekends vaak in het water. Sinds zes maanden heb ik een nieuwe vriend met twee kinderen (8 en 11 jaar).

Het probleem gaat over mijn oudste zoon (Peter). Hij daagt mijn nieuwe vriend voortdurend uit: "Wil je misschien vechten? Ik kan je wel aan, hoor!". Als Serge – mijn vriend – dan reageert, roept Peter luidkeels: "Je mag niets doen, je bent mijn vader niet".

Als de kinderen van Serge bij ons zijn, is hij nog veel erger; ze hebben al vaak vechtend over de grond gerold. En dit terwijl hij tegenover zijn eigen broertje en zusjes en op school zeer geduldig en lief is; helemaal niet agressief.

Serge is meestal heel geduldig met hem, maar als Peter zijn kinderen uitdaagt, verliest hij soms wel zijn geduld. Dan ben ik boos op Serge, omdat Peter dan heel gekwetst reageert en naar zijn kamer rent.

Onze relatie lijdt eronder. Wat kan ik hieraan doen?

Antwoord

De meeste kinderen hebben het moeilijk na een scheiding en kunnen dan probleemgedrag vertonen. Jongens zijn vaak lastiger voor hun omgeving dan meisjes, omdat zij hun problemen meestal uiten in hinderlijk of zelfs tergend gedrag. Kinderen die op zich geen problemen geven na een scheiding, kunnen wél weer problematisch gedrag vertonen bij een nieuwe partner van een ouder, zoals in uw geval.

Complexe gevoelens

Ik denk dat Peter uw vriend uitdaagt, omdat hij worstelt met complexe gevoelens waaronder zijn tweeslachtige gevoel van loyaliteit enerzijds en boosheid anderzijds jegens zijn eigen vader.

U schrijft dat het weekend één keer in de 14 dagen bij uw ex-man vaak niet doorgaat. Dit geeft Peter, maar waarschijnlijk ook uw andere kinderen, het gevoel dat ze niet belangrijk zijn voor hun vader. Peter, als oudste zoon, voelt zich waarschijnlijk het meest in de steek gelaten door zijn vader, en is daar verdrietig maar ook heel boos over.

Het minst bedreigend

Maar hoe kan Peter dit uiten? Het is heel moeilijk voor een kind om daar woorden voor te vinden.

En al zou Peter daar woorden voor vinden, waarschijnlijk zou hij zijn boosheid dan nog niet op zijn vader durven richten want die ziet hij al zo weinig. Dus is het voor hem het minst bedreigend om zijn woede op uw vriend te richten.

Plek ingepikt

Vaak kunnen kinderen de vriend van hun moeder niet uitstaan omdat zij het gevoel hebben dat deze nieuwe man de plek van hun vader inpikt. In uw situatie lijkt dat in realiteit ook zo, omdat hij uw vriend frequenter ziet – en samen met zijn moeder – dan zijn eigen vader. Hij is dus loyaal aan zijn vader, en (dus) boos op uw vriend.

De situatie wordt nog ingewikkelder omdat hij merkt dat uw vriend wél tijd neemt voor zijn kinderen. En uw vriend doet zijn best om geduldig te zijn met hem, terwijl zijn vader weinig tijd aan hem besteedt. Denkt u dat uw ex-man Peter wel toestemming geeft om uw vriend aardig te vinden? Hoe is uw contact met uw ex-man?

Ook boos op de moeder

Waarschijnlijk is Peter ook nog boos op u vanwege de scheiding. Dat kunnen voor u irreële gevoelens zijn, zoals een mogelijk verwijt dat u niet beter uw best hebt gedaan om het huwelijk stand te houden, en bijvoorbeeld dat u nu een nieuwe man hebt, etc.

Ook boos worden op u is voor Peter waarschijnlijk moeilijker dan boos worden op uw vriend.

Voor een oudste zoon is het bovendien moeilijk als er een ouder kind (zeker als het een jongen is) op de proppen komt.

Fantasie

Peter kan ook de fantasie krijgen dat hij ervoor kan zorgen dat de relatie met uw vriend misloopt. Dit kan gebeuren als er een patroon gaat ontstaan dat u en uw vriend ruzie krijgen over uw kinderen en zijn kinderen, ingezet door het gedrag (uitdagend en daarna gekwetst) van Peter.

Je krijgt dan ook twee kampen: u en uw kinderen tegenover uw vriend en zijn kinderen. Zo'n patroon is funest om iets van gezamenlijkheid op te bouwen.

Wat te doen?

Er is dus een ingewikkelde situatie ontstaan voor uw zoon, maar ook voor u en de anderen. Wat kunt u daaraan gaan doen? Mijn ideeën zijn de volgende:

  • probeer met Peter over het bovenstaande te praten (gedoseerd, en in simpele bewoordingen);
  • luister goed naar Peter en vraag wat hij zou willen;
  • vertel hem wel dat er zaken zijn die hij moet gaan accepteren, hoe moeilijk ook, zoals dat u gescheiden bent, en dat u nu een vriend heeft. (U houdt van uw vriend. Dat betekent niet dat Peter ook van hem hoeft te houden, maar wel dat hij normaal met uw vriend moet omgaan. Houden van, als dat al gebeurt, groeit langzaam en uw vriend zal dat moeten verdienen. Dat kost dus tijd en geduld);
  • praat ook met alle vier uw kinderen over de situatie; alleen, en misschien na enige tijd ook met uw vriend erbij. Indien deze gesprekken aardig verlopen, dan met alle kinderen samen. Het is ook goed als uw vriend met zijn kinderen over de situatie praat en goed naar hen luistert;
  • het lijkt mij ook verstandig dat u met uw ex-man gaat praten over hoe moeilijk Peter het heeft. Leg hem uit dat Peter hem erg mist en daarom ook boos op hem is. Veel mannen onderschatten de betekenis die zij als vader voor hun kinderen hebben. U kunt hem vragen of hij het toch kan gaan regelen om regelmatig voor zijn kinderen te zorgen (creatieve oplossingen, zoals: door de week, op woensdagmiddag, etc.);
  • daarna kunt u met Peter (en mogelijk met al uw andere kinderen, als u denkt dat dat verstandig is) met uw ex-man praten. Hopelijk kan uw ex-man dan vertellen dat hij zijn kinderen vaker wil zien, en dat hij hen ook mist. Als uw man niets kan regelen om uw kinderen vaker te zien, dan kan híj dat in dit gesprek uitleggen. Een eventuele mogelijkheid is dan nog dat hij zijn vakanties doorbrengt met zijn kinderen.
  • ook lijkt het mij verstandig om de tijd die uw kinderen en de kinderen van uw vriend samen doorbrengen langzaam op te bouwen;
  • ga niet te snel samenwonen, maar geef iedereen de tijd om aan elkaar te wennen;
  • als de gesprekken met uw ex-man, uw vriend en de kinderen niet goed verlopen, kunt u denken aan gezinstherapeutische hulp (bij RIAGG of een praktijk bij u in de buurt).