Laatste kans! Doe mee met een van de gratis expert webinars over opvoeding

11 maart 2011 door Joanna Sandberg

Mijn zoon is 's ochtends niet wakker te krijgen. Help! (16 jr)

Sinds bij mijn oudste zoon (van 16) de puberteit is begonnen, zo'n 3 jaar geleden, gaat het niet goed met opstaan 's morgens.

Hij is dan verzonken in een diepe slaap en ik krijg hem heel slecht wakker. We hebben al van alles geprobeerd: allerlei wekkers uitproberen, het zijn probleem laten worden, boos worden, netjes vragen... maar niets helpt! Hij komt dan ook heel vaak te laat op school.

Het rare is dat hij het zelf heel vervelend vindt dat hij niet uit zijn bed kan komen. Hij is dan boos op zichzelf, maar laat ook meteen de moed zakken als hij ziet dat hij niet meer op tijd op school kan komen.

Voor de rest gaat het goed op school en thuis. Dit is het enige probleem. Ik weet het echt niet meer. Weet u misschien een oplossing?

Antwoord

Uw zoon is helemaal geen uitzondering. Sterker nog: hij vertoont typisch pubergedrag, dat gestuurd wordt door de hersenen. Ik zal dat hieronder uitleggen.

Eigenlijk valt er dus weinig aan te doen, omdat het biologisch onontkoombaar is. Maar je kunt wel proberen om het leed wat te verzachten. Ik zal daar een aantal tips en trucs voor geven.

Bioritme

Hersenonderzoekster Eveline Crone stelt dat pubers 8 à 9 uur slaap nodig hebben, maar dat ze dat praktisch nooit halen. Eigenlijk hebben ze continu een jetlag. Dat komt doordat bij pubers het slaaphormoon melatonine steeds later op de avond door het lichaam wordt afgegeven. Met als gevolg dat hun bioritme verandert, en daarmee het waak/slaap-ritme. (Zie: Het puberende brein, uitg. Bert Bakker, 2009.)

Pubers vallen dus pas laat in slaap, maar ze hebben wel veel slaap nodig. Dat is de reden dat veel van hen niet op tijd wakker worden (of nauwelijks wakker zijn te krijgen) om 's ochtends naar school te gaan.

En áls je ze dan wakker krijgt, hebben ze te kort geslapen, wat zich gedurende de week ontwikkelt tot een flink slaaptekort, dat in het weekend ingelopen moet worden. Met lang uitslapen, soms tot diep in de middag, als gevolg.

Eten en drinken

U vertelde dat uw zoon het zelf ook vervelend vindt. Dat is gunstig, omdat hij dan gemotiveerd zal zijn om er iets aan te doen. Dat kan hij echter niet in zijn eentje; daar heeft hij uw hulp bij nodig. Vooral door met hem erover te praten, en hem een aantal dingen te vertellen. Om te beginnen iets over eten en drinken.

  • Drink liever geen koffie, thee, cola of energy-drinks, omdat daar cafeïne in zit, wat een opwekkend effect heeft. En houd er rekening mee dat cafeïne nogal langzaam uit je lijf verdwijnt. De halfwaardetijd is bijna 5 uur! Dus als je 's middags om 18 uur een glas cola neemt, is 5 uur later, om 23 uur, pas de helft van de cafeïne uit je lijf verdwenen.
  • En wat het eten betreft: in chocola zit óók cafeïne!
  • Uw zoon is 16, dus officieel mag hij nu alcohol, maar ook dat is af te raden. Niet alleen omdat het schadelijk is voor nog niet volgroeide hersenen, maar ook omdat alcohol – in kleine hoeveelheden – net zo'n opwekkend effect heeft als cafeïne. (In grote hoeveelheden word je er slaperig van, en kun je er zelfs van in coma raken, maar dat zou ik in uw geval toch niet willen aanraden.)
  • Als je toch wat wilt drinken (voor het slapen gaan), neem dan bijvoorbeeld thee zonder cafeïne, zoals Rooibosthee, of warme melk.

Ontspannen

Door te ontspannen vertraag je je hersenactiviteit, wat nodig is om in te kunnen slapen. Het is goed om ook echt bewust te ontspannen. Hoe doe je dat?

  • Tv-kijken of computeren (vooral gamen) houdt je juist wakker, omdat het de hersenactiviteit verhoogt. Het is dus verstandig om daar 's avonds op tijd mee te stoppen.
  • In plaats tv-kijken of computeren is het goed om voor het slapen gaan een wandeling te maken. Het klinkt wat oubollig, maar het werkt wel. Hebben jullie misschien een hond die uitgelaten moet worden?
  • Yoga is ook een hele goede manier om te ontspannen. Maar ja, hoe krijg je een puber zover... Stimuleren om een wandeling te maken is misschien makkelijker.
  • Sporten is ook goed! En je wordt er lekker moe van, waardoor je 's avonds lekker kunt slapen.
  • Na afloop van al die voorbereidingen: lekker onder de douche of in bad, en dan nog even lezen in bed. Of lekker indommelen bij een luisterboek op CD.

Op tijd naar bed

Natuurlijk: niet te laat naar bed gaan. En liefst zo veel mogelijk op een vast tijdstip (door de week).

Leg uw zoon uit dat je van in bed liggen op zich al uitrust, ook als je nog niet slaapt. Voorwaarde is wel dat je ontspannen in bed ligt, en dat je je niet opwindt als je de slaap niet snel kunt vatten.

Lichtwekker

U vertelde dat u allerlei wekkers heeft uitgeprobeerd. Maar was daar ook al een lichtwekker (Wake-up Light van Philips) bij? Ik heb er zelf een en ik vind hem geweldig!

Hij maakt je geleidelijk wakker (in een half uur) doordat de lichtsterkte gaandeweg toeneemt. Daarnaast kan hij een enorme herrie maken, met geluid naar keuze. Ikzelf gebruik de zingende vogels, die me keihard mijn bed uit fluiten. Maar hij heeft ook andere geluiden, zoals een harde drum, en je kunt ook eigen geluiden toevoegen via een usb-poort.

[Let op: bij Ouders Online zijn redactie en commercie strikt gescheiden. Wij vermengen geen commerciële boodschappen met onze redactionele content. Het enthousiasme van onze pedagoog voor die lamp is dus volkomen oprecht, en wordt niet betaald door Philips. - red.]

Een tip tot slot

En tot slot: laat uw zoon vooral uitslapen in het weekend, om zo zijn slaaptekort in te kunnen halen.

Succes en sterkte gewenst!

Lees ook: