Home » Artikelen » Wanneer gaat een kind naar groep 3

Wanneer gaat een kind naar groep 3?

Door:

Justine Pardoen

Miriam Lavell

David den Boer

Doorkleuteren betekent in feite 'blijven zitten', met alle gevolgen van dien. Ouders Online legt een grimmige discussie bloot.

Veel scholen hanteren nog de verouderde 1 oktober-grens om te bepalen of een kind van groep 2 overgaat naar groep 3. Oftewel: kinderen die vóór 1 oktober 6 jaar zijn geworden, gaan naar groep 3, en kinderen die ná 1 oktober 6 jaar worden niet. Daarbij is dus de geboortedatum het eerste criterium. Pas daarna wordt gekeken of de ontwikkeling van het kind aanleiding is om af te wijken van deze (verouderde) richtlijn.

Zo zou het dus niet meer moeten, vindt de Onderwijsinpectie. De Wet op het Primair Onderwijs (WPO) schrijft namelijk voor dat het kind recht heeft op een ononderbroken ontwikkeling en dat de basisschool doorlopen moet kunnen worden binnen acht jaar (WPO art.8, lid 7 sub b). Dat betekent dat een kind in het normale geval de kleutergroepen in maximaal twee jaar moet kunnen doorlopen.

In de praktijk blijkt echter dat veel kinderen er langer dan 8½ jaar over doen. Een klein percentage blijft een keer zitten in de groepen 3 tot en met 8, maar het grootste deel heeft langer gekleuterd dan 2½ jaar.

Hoe zou het moeten?

Stel, uw kind is jarig in juli. Het jaar dat hij 4 wordt, gaat hij naar school. Twee volle schooljaren zit hij achtereenvolgens in de kleutergroepen 1 en 2. Het derde schooljaar gaat hij netjes naar groep 3. Geen probleem.

Maar nu een kind dat pas in november 4 wordt. Dat kind doet het eerste schooljaar groep 1, en als het goed is daarna een heel jaar groep 2. Vervolgens gaat dat kind naar groep 3. Een herfstkind zit dus iets korter dan twee jaar in de kleutergroepen (groep 1 en 2) en een voorjaarskind gemiddeld iets langer. Als elk kind naar groep 3 gaat in het jaar dat het 6 wordt, is de gemiddelde kleutertijd dus 2 jaar.

Blijven zitten

De specifieke ontwikkeling van een kind kan altijd een reden zijn om de doorstroming naar groep 3 nog even uit te stellen. De school heeft daar dan gegronde redenen voor en kan die uitleggen aan de ouders. De school moet dan voor het doublerende kind een individueel handelingsplan opstellen voor het volgende schooljaar. Dit om te voorkomen dat het kind niets anders doet dan nóg een keer dezelfde werkjes en taken.

Bij doorkleuteren of langer kleuteren spreken scholen doorgaans van 'kleuterverlenging'. Dat is helaas niets meer of minder dan een eufemisme voor 'blijven zitten' of 'doubleren'. Dat is geen schande, en soms is het gewoon heel wenselijk, maar de school moet dan wel goed kunnen uitleggen waarom dat nodig is voor uw kind.

Let wel: het gaat hier om méér dan een terminologische kwestie. Sinds de samenvoeging van de kleuterschool en de lagere school tot één basisschool is er gewoon geen kleuterschool meer, en hebben alle groepen, van groep 1 tot en met groep 8, dezelfde status. Groep 5 of 6 overdoen is dus hetzelfde als groep 1 of 2 overdoen, oftewel keihard 'blijven zitten'. En dat kan een kind nog lelijk opbreken, als het toegang wil krijgen tot het middelbaar onderwijs. Als ze bij over-inschrijving streng moeten selecteren, zullen ze geneigd zijn het zittenblijven op de basisschool (te zien aan het geboortejaar bij inschrijving) als een negatieve factor mee te wegen.

Overleg met de ouders

Een leerkracht kan doorgaans goed aangeven waarom een kind nog niet 'leerrijp' is. Meestal wordt dit tijdig met de ouders besproken en komt de beslissing tot stand in onderling overleg en met instemming van de ouders. Dat is prima.

Toch komt het nog vaak voor dat kleuterverlenging niet besproken wordt met de ouders. Sterker nog: veel kinderen blijven zitten in een kleutergroep zonder dat de ouders daarvan op de hoogte worden gesteld. Veel ouders denken namelijk - net als veel scholen - dat de 1 oktober-grens bepaalt wanneer een kind 'in het normale geval' moet doorstromen naar groep 3. Herfstkinderen zouden dan allemaal 'in het normale geval' langer dan 2½ jaar in de kleutergroepen zitten. Maar dat is al 20 jaar niet volgens de bedoeling van de wet (waar scholen zich sinds 1985 aan moeten houden).

Moeilijke gesprekken voorkomen

Ouders van herfst-kinderen voeren altijd al - meer dan ouders van andere kinderen - gesprekken op school over de overgang naar groep 3. Dat is normaal: het ene kind is er wel aan toe, het andere kind niet. En hoe jonger de kinderen zijn, hoe groter de twijfels soms. Zo'n beslissing is belangrijk, en de expertise van de school komt daarbij goed van pas.

Maar veel scholen vinden het blijkbaar vervelend om daar met ouders over te moeten praten en daarom proberen ze zich te wapenen tegen deze gesprekken met 'lastige' ouders. De school kan sinds kort zelfs een aparte brochure bestellen bij Pravoo, een organisatie die scholen begeleidt en ondersteunt (onder andere met leerling-volgsystemen), om goed voorbereid het gesprek met de ouders aan te gaan. Dat dat nodig is, is een veeg teken.

Brochure

Steeds meer ouders weten inmiddels dat de 1 oktober-grens niet meer geldt. Ook de Onderwijsinspectie wijst scholen daarop. En dat geeft problemen: "Scholen beginnen, mede onder druk van de inspectie en ouders steeds krampachtiger om te gaan met het zittenblijven", aldus Luc Koning, orthopedagoog bij Pravoo, in de recent uitgegeven brochure Inspectie, Pravoo en het zgn. zittenblijven in groep 1 en 2 (p.4).

Pravoo heeft daarom deze brochure gemaakt, zodat scholen zichzelf van argumenten kunnen voorzien om het zittenblijven in een kleutergroep te onderbouwen. Koning spreekt overigens over 'het zogenaamde zittenblijven'. Deze onderbouwing steunt volledig op het gebruik van het Pravoo-leerlingvolgsysteem en hun Groep 3 rijpheidsprotocol: vul alles goed in en je zit goed als school. De beslissing van de school is bindend en noch Inspectie noch ouders kunnen je iets maken, is de boodschap van Pravoo aan de scholen.

Strijd tegen de Inspectie

In een apart hoofdstuk keert Pravoo zich expliciet tegen de Onderwijsinspectie, die erop moet toezien dat scholen de wet naleven. De Inspectie maakt volgens Koning een aantal "denkfouten" en "men is niet op de hoogte van de kleuterpedagogiek" (p.11). En bovendien doen de inspecteurs hun werk niet goed (p.12). Wat de inspecteurs ook zeggen, ze kunnen de scholen niets opleggen, sust Pravoo de scholen, en zich al helemaal niet bemoeien met individuele gevallen.

De toon is gezet: voor 15 euro krijgen de scholen vooral een dosis peptalk. De brochure bevat opvallend genoeg geen enkel inhoudelijk argument tegen het opheffen van de 1 oktober-grens. Voor het gesprek met de ouders krijgen leerkrachten dus geen inhoudelijke argumenten aangereikt door Pravoo. En dat is een gemiste kans.

Strijd tegen de ouders

Over de rechten van ouders zegt de Pravoo-brochure het volgende tegen de scholen (we citeren letterlijk, p.13):

  • Ouders hebben het recht om van u te horen of u twijfels hebt over het al dan niet verlengen van een schooljaar. Deel minimaal uw twijfels mee in januari en geef ook aan wanneer ze zullen horen hoe volgens u hun kind zijn/haar schoolloopbaan gaat vervolgen.
  • Ouders hebben het recht om van u te horen wat u doet om de ontwikkeling te stimuleren.
  • Ouders moeten voorgelicht worden en duidelijkheid hebben over het feit dat de school de doorstroming bepaalt.
  • Ouders kunnen klagen bij de klachtencommissie en in mindere mate bij de inspectie. Beide instituties hebben geen rechtsprekende macht op dit gebied. De school kan dat gewoon naast zich neerleggen.

Kortom: behalve het recht op minimale informatie over de beslissing van de school hebben ouders eigenlijk helemaal geen rechten, volgens Pravoo. De ouders zullen zich moeten schikken in de beslissing van de school, die door Pravoo dan ook vooral geïnstrueerd wordt om standvastig te blijven en vooral niet al te veel naar de ouders of de Inspectie te luisteren. "De school kan dat gewoon naast zich neerleggen".

"Alsof de ouders dat wel even bepalen"

Op het Forum van Ouders Online vertellen ouders elkaar veel onzin, lezen we in de Pravoo-brochure. Leerkrachten moeten er maar niet te vaak kijken,

"omdat het voor leerkrachten demotiverend kan werken vanwege de agressieve toon van de ouders en de vele onjuistheden die beweerd worden. Uitspraken als Wij laten hem gewoon overgaan, komt men veelvuldig tegen, alsof de ouders dat wel even bepalen. De ouders jutten elkaar op om die leerkracht toch maar even te vertellen hoe het zit en hoe het moet. Er zijn ook al ouders die van die oktober-november-december-vuistregel weten. Kortom; een gewaarschuwde leerkracht telt voor twee." (p.13)

Wat Pravoo er niet bij vertelt, is dat ouders natuurlijk ook altijd nog naar de rechter zouden kunnen gaan. En ook niet dat scholen gewoon de wet moeten uitvoeren. Wanneer ze strikt de 1 oktober-grens hanteren, handelen ze niet overeenkomstig de wet.

Koning ziet een gang naar de rechter als kansloos. Hij refereert daarvoor aan een eerdere uitspraak (bekend als 'de zaak Frederique') en leidt daaruit af dat scholen altijd het laatste woord hebben. Maar de zaak Frederique ging niet over de wens van de school om het kind te laten doubleren, maar over de weigering van school om het een klas te laten overslaan. Daar zegt de wet niets over. In dat geval konden de ouders niet terugvallen op de wet. Voor doorstromen en zittenblijven zijn die richtlijnen er wel en daar moeten scholen zich dan ook aan houden.

Recht van kinderen

Wat vinden ouders nu werkelijk? Zij vinden dat kinderen er recht op hebben dat scholen voor hen zo goed mogelijk beslissen en dat ze die beslissing verantwoorden op een deskundige manier. Ouders vinden dat kinderen niet hoeven te doubleren op grond van hun geboortedatum. Kinderen hebben er recht op dat ze afzonderlijk beoordeeld worden en dat beslissingen voor doorstroming gemaakt worden op basis van hun eigen, indivuele ontwikkeling.

Kinderen hebben er bovendien recht op dat scholen proberen een goede relatie op te bouwen met de ouders. Pravoo zet met zijn adviezen de relatie tussen ouders en school onnodig onder druk. Bovendien benut Koning de mogelijkheid niet om scholen echt te helpen.

De brochure van Pravoo zou pas echt zijn geld waard zijn, als er werd ingegaan op het probleem dat scholen hebben om het onderwijs zo in te richten dat herfstkinderen zonder doublures en met een doorgaande ontwikkelingslijn de basisschool kunnen doorlopen. Want als je naar leerkrachten luistert, ligt dáár het werkelijke probleem.

Pravoo polariseert nodeloos

Het is jammer dat de orthopedagogische auteur van de Pravoo-brochure zijn deskundigheid niet gebruikt om een brug te slaan tussen ouders en school. Deze partijen moeten immers beide, en liefst samen, handelen in het belang van het kind. Pravoo polariseert nodeloos en helpt daarmee noch kinderen, noch leerkrachten.

De brochure is dus een gemiste kans om het echte probleem te benoemen en te helpen oplossen, namelijk het feit dat scholen blijkbaar niet weten hoe ze ieder kind een doorlopende ontwikkeling kunnen bieden binnen 8 jaar. Want als dat het probleem is, moet het dáárover gaan. Dan moet daarover gesproken worden met de wetgever, oftewel de Haagse politiek.

Alternatieven

Gelukkig kan het ook anders. Een intelligente benadering van het probleem is bijvoorbeeld gekozen door de organisatoren van het congres De kleuterschool moet terug, dat zal plaatsvinden op 25 november 2005, in Zwolle. Want misschien ligt dáár wel de kern van het probleem, dat de kleuterschool is opgegaan in de basisschool.

Eveneens gelukkig is het feit dat lang niet alle orthopedagogen, onderwijskundigen en scholen de ouders als demotiverende ballast zien. Deze maand verscheen van Cees de Wit de brochure Ouders als educatieve partner - Een handreiking voor scholen (Q*Primair, Den Haag, september 2005).

De Wit legt – geheel gratis – uit waarom het belangrijk is dat scholen ouders zien als verantwoordelijke partners in het onderwijs en hoe je zo'n educatief partnerschap vormgeeft.

Reactie Pravoo

In tegenstelling tot de Wit gelooft Luc Koning van Pravoo niet in samenwerking en overleg tussen ouders en school. Hij mailde ons, in antwoord op onze vraag waarom hij leerkrachten niet voorhoudt zich in te leven in het standpunt van ouders, dat hij er vooral is voor de begeleiding van leerkrachten, die vaak niet op kunnen tegen de grote druk van ouders:

"Uw suggestie [dat je leerkrachten ook begrip kunt bijbrengen voor de positie van ouders, en hen inzicht geeft in het beslissingsproces van de school met het doel dat iedereen tevreden kan zijn] staat buiten de werkelijkheid omdat je niet altijd beslissingen kunt nemen waarover iedereen tevreden kan zijn.

Veel ouders op het Forum van Ouders Online gaan er vanuit dat het over het algemeen beter is om de kleuterperiode niet te verlengen. Als de school het daar niet mee eens is en zijn verantwoordelijkheid neemt, dan is er een partij niet tevreden. De gedachte dat overleg altijd tevredenheid oplevert, is dan ook een denkfout."

Natuurlijk zal overleg niet altijd leiden tot tevredenheid bij iedereen, hoewel je er wel naar kunt streven. De conclusie dat overleg dan maar vermeden moet worden, zet ons is in ieder geval allemaal op een doodlopende weg.

Justine Pardoen

was hoofdredacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Miriam Lavell

is tekstschrijver, politiek adviseur, en moeder van twee pubers. Haar passie voor het onderwijs ontleent ze mede aan haar slechte ervaringen met de scholen van haar kinderen.

David den Boer

is een actieve deelnemer aan het forum van Ouders Online.

Reacties

Goedemiddag,

Goedemiddag,

We hebben een zoon die in juni 6 is geworden groep 2
nu hebben we in febr een gesprek met de leerkracht gehad dat hij slecht scoorde met de cito toets taal V en rekenen 1V
ons werd gezegd dat als ie zo door ging het geen groep 3 werd.
Wat gaat u er aan doen let wel we hebben al een dochter van bijna 10 waarin in groep 6 net dit jaar dyslexie geconstateerd is mogelijk heeft mijn zoon dat ook.
Nee daar is geen test of iets dergelijks voor ze kunnen pas testen in gr 3 of met de leeftijd van 7 jaar!!
op8 mei weer een tussengesprek gehad en wij aangaven datwij hem wel door wilden doen naar gr 3 ivm dyslexieverhaal en dat we er dan zo vroeg mogelijk bij zijn. werd dat van tafel geveegd, als dit jullie keus is dan trekken wij onze handen ervan af!
Tot op heden geen IB-er gezien of gehoord. Zelf 4 weken geleden naar de IB-er gestapt en om een gesprek gevraagd. Die hebben we dus gister gehad en zij willen dat hij in 2 blijft, wij niet!!! uitgelegd dat zij gefaald hebben en dat er geen ondersteuning geweest is e.d.
Maar ze vegen alles van tafel wij zijn onverantwoord bezig als we hem daao laten gaan naar 3
nu moeten we een formulier invullen dat wij de verantwoording op ons nemen en niet de school.
Is dit wel normaal er is geen behandelplan opgesteld ja dit wilde ze het nieuwe schooljaar gaan doen als ie weer in 2 zit.
Maar als we tekenen kunnen we dan nog wel zorg aanvragen/begeleiding krijgen?
alvast bedankt

Gewoon tekenen dat je zoon op

Gewoon tekenen dat je zoon op jullie verantwoording overgaat. Dan zit je zoon tenminste in groep 3 en kunnen eventuele dyslexieproblemen eerder gesignaleerd en aangepakt wordt.
Het papiertje wat jullie tekenen ontslaat school niet van de zorgplicht, wettelijk betekent het helemaal niets.

Officieel moeten scholen bij zittenblijvers en kleuterverlengers inderdaad een handelingsplan opstellen, maar als ze dat niet doen krijgen ze voor een enkel geval geen straf van de onderwijsinspectie.

Heel apart dat Miriam Lavell

Heel apart dat Miriam Lavell mede 'ondertekenaar' is van dit artikel. Enigszins tegenstrijdig met haar postings in de topic over kleuterverlengen.
Dit artikel gaat over herfstkleuters. Dat is een duidelijk verhaal, die hebben immers groep 1 voor een groot deel doorlopen. In de topic gaat het ook over voorjaarskinderen. M.i. een ander verhaal. In dit artkel "Een herfstkind zit dus iets korter dan twee jaar in de kleutergroepen (groep 1 en 2) en een voorjaarskind gemiddeld iets langer. Als elk kind naar groep 3 gaat in het jaar dat het 6 wordt, is de gemiddelde kleutertijd dus 2 jaar." Dat lijkt mij dus ook de logische benadering. Echter in de topic beweert Miriam iets anders, n.l.: "Groep 1 is een instroomgroep. Het is geen verplicht leerjaar. Een maart kind doet er dus maar een beetje van en stroomt daarna in in groep 2." Dat is toch écht iets anders dan in dit artikel (mede door haar) wordt beweerd. En ook in strijd met wat in dit artikel staat: "en hebben alle groepen, van groep 1 tot en met groep 8, dezelfde status." Nou, dat is dan echt niet zo voor een voorjaarskind, als zoals in de topic Miriam beweert, dat een kind van april direct na de zomer door moet naar groep 2, omdat hij anders langer dan 8 jaar heeft gekleuterd. In dit artikel gaat het over binnen 8 jaar,maar niet langer dan 8,5 jaar, hetgeen mij ook logisch lijkt.
Tevens staat in dit artekel: "Als ze bij over-inschrijving streng moeten selecteren, zullen ze geneigd zijn het zittenblijven op de basisschool (te zien aan het geboortejaar bij inschrijving) als een negatieve factor mee te wegen." Ook iets wat m.i. logisch is: naar het geboortejaar kijken. Volgens Miriam in de topic zou dit onzin zijn.
Ik twijfel absoluut niet aan de no-how van Miriam, en ik weet zeker dat zij heel goed weet dat het voor voorjaarskinderen volstrekt geen probleem is als zij er iets langer dan 8 jaar over hebben gedaan, omdat ze pas heel laat in groep 1 zijn ingestroomd. Dat dat ook helemaal niet de discussie is, de discussie gaat over herfstkinderen (waar eigenlijk iedereen het over eens is en de logica van in ziet).
Het maakt het e.e.a. inmiddels een beetje ongeloofwaardig. Jammer...

Toen ik dit artikel gisteren

Toen ik dit artikel gisteren las, stond er onder dat het geschreven was in 2005. Door de reactie van Bibi keek ik even opnieuw, en nu is de datum verdwenen. Is dit nu een heel oud of juist een actueel artikel? Ik denk eigenlijk een oud artikel (ook omdat er staat dat Miriam pubers heeft, en die heeft ze volgens mij al lang niet meer). Of is het artikel aangepast?

Nou inderdaad IJsvogeltje. Ik

Nou inderdaad IJsvogeltje. Ik zie nu in de tekst staan: ' Een intelligente benadering van het probleem is bijvoorbeeld gekozen door de organisatoren van het congres De kleuterschool moet terug, dat zal plaatsvinden op 25 november 2005, in Zwolle."
2005 dus inderdaad......
Het zou kunnen zijn dat doordat Volvo74 op dit artikel heeft gereageerd, het artikel dus komt opploppen in 'recente inhoud'. Maar blijft nog steeds ongeloofwaardig als Miriam haar mening hierover ineens anders verkondigd. Sterker nog, ik was er al van overtuigd, dat rond 2005, toen mijn kind in de kleuterklas zat en ik ook mee las met een topic over kleuterverlengen, dat Miriam het toen over 'binnen 8,5 jaar' had, dus helemaal niet dat voorjaarskinderen zondermeer door moesten, alleen herfstkinderen. In de wet staat nog steeds hetzelfde 'binnen 8 jaar' (zie artikel hierboven), waarbij ook wordt aangegeven in het met door Miriam ondertekende artikel: "Een herfstkind zit dus iets korter dan twee jaar in de kleutergroepen (groep 1 en 2) en een voorjaarskind gemiddeld iets langer." Heel iets anders dan ze nu beweert. Uiteraard kan je 'ineens' vinden dat ook voorjaarskinderen direct doormoeten, maar je kan niet eerst A als waarheid verkondigen en later B en je naar dezelfde wet verwijst.
Het blijft apart.
Bibi

Wizzer, ik heb het gelezen,

Wizzer, ik heb het gelezen, maar maak daar niets uit op dat kinderen binnen 8 schooljaren de bs moeten doorlopen. De memorie gaat over schooltijden en minimale uren. Er staat o.a.: "verplichte minimum van 7520 uur onderwijs over acht leerjaren houden". Dan zou je het zelfs zo kunnen stellen, dat een voorjaarskind wat maar een paar maanden groep 1 doet, niet dit minimum aantal uren zou krijgen. Er staat zelfs dat er dan in principe 940 lesuren per schooljaar zijn (x8 = 7520).
Of begrijp ik het nou echt niet...?
Bibi

Precies, en tijdens die

Precies, en tijdens die wetswijziging is in de wet in artikel 8 'jaren' in 'schooljaren' veranderd. Dat heeft dus niets te maken met wel of niet langer kleuteren of hoe je die 8 jaar moet uitleggen. (ik was het dan ook niet eens met Miriam)

Wat een rare plaats om een

Wat een rare plaats om een forumdiscussie voort te zetten. Jullie hebben slecht gelezen. Ja, de tekst in de wet is veranderd. Maar dat s geen wetswijziging (had ik al gezegd) het is een verduidelijking.
Voor een toelichting op het belang van de doorlopende leerlijn binnen 8 (school) jaar kun je o.m. hier terecht. http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/kamerstu...
Zo'n duidelijke toelichting en uitleg was tot dan toe (2005) niet beschikbaar.