Je baby duwt elk hapje terug met zijn tong: het ligt écht niet aan jouw wortelpuree

Een baby die eten terugduwt met zijn tong, doet dat lang niet altijd uit afkeer. Vaak is er iets veel onschuldigers aan de hand: een reflex die al vanaf de geboorte aanwezig is en die niets te maken heeft met de smaak van de wortelpuree of met jouw kwaliteiten als kok. 

Wat is de extrusiereflex eigenlijk?

De extrusiereflex, ook wel de tonguethrust-reflex genoemd, is een aangeboren reactie waarbij de tong van je baby alles wat de lippen of de voorkant van de tong raakt, automatisch naar buiten duwt. Het is geen bewuste actie en ook geen teken van weerzin: het gebeurt simpelweg omdat het lichaampje van je baby zo is geprogrammeerd.

Je ziet deze reflex vaak voor het eerst wanneer je begint met de eerste hapjes vast voedsel. De lepel raakt de lip of de tong, en voordat de inhoud goed en wel binnen is, duwt de tong alles er alweer uit. Het resultaat: een gezichtje vol puree en een baby die er zelf vaak nog niet gek van kijkt.

Waarom hebben baby's deze reflex?

Waarschijnlijk heeft deze reflex een beschermende functie: in de eerste levensmaanden zou hij baby's helpen zich niet te verslikken, op een moment dat hun mond en keel nog vooral zijn ingesteld op het drinken van moedermelk of flesvoeding. Vloeibare voeding vraagt om een ander soort mondbeweging dan vast voedsel, en het lichaam van je baby is daar in het begin simpelweg nog niet op voorbereid.

Je kunt het zien als een soort wachter die er in de eerste maanden voor zorgt dat er niets in de mond belandt wat daar nog niet veilig verwerkt kan worden. Pas als de ontwikkeling verder is, wordt die wachter wat minder alert.

Baby duwt met de tong voedsel van een lepel terug tijdens het eten.

Vanaf wanneer verdwijnt de reflex meestal?

Bij de meeste baby's wordt de extrusiereflex tussen de vier en zes maanden geleidelijk minder sterk. Dat valt vaak samen met de periode waarin baby's ook motorisch klaar beginnen te raken voor vast voedsel: ze kunnen hun hoofdje beter stabiel houden, de mondmotoriek ontwikkelt zich, en de interesse in wat er op het bord van papa of mama ligt, groeit zichtbaar.

Dat betekent niet dat de reflex op een vaste datum ineens verdwijnt. Het is een geleidelijk proces dat bij de ene baby wat sneller verloopt dan bij de andere. Sommige baby's snappen al na een paar hapjes hoe lepelvoeding werkt, bij anderen duurt het wat langer voordat het wennen goed op gang komt.

Hoe herken je het verschil tussen de reflex en 'ik lust dit echt niet'?

Omdat een reflexmatige reactie en een simpele smaakvoorkeur op het eerste gezicht veel op elkaar lijken, helpt het om op een paar signalen te letten.

Kenmerken van de reflex:

  • Het terugduwen gebeurt bij elke hap, ongeacht de smaak of textuur van het eten.
  • Je baby reageert niet van streek of boos, maar lijkt eerder verbaasd of neutraal.
  • Je baby blijft nieuwsgierig kijken naar de lepel en opent steeds opnieuw het mondje, ook na een mislukte poging.

Kenmerken van 'dit vind ik niet lekker':

  • Je baby draait het hoofdje actief weg, perst de lippen stevig op elkaar of begint te huilen zodra hij of zij het specifieke voedsel proeft.
  • De reactie verschilt duidelijk per voedingsmiddel: de ene puree wordt braaf doorgeslikt, de andere resoluut geweigerd.

Deze twee patronen kunnen natuurlijk ook door elkaar heen lopen, zeker in de beginperiode. Het is dus vooral een kwestie van een tijdje observeren, zonder al te snel conclusies te trekken over wat je baby nu precies wel of niet lust.

Wat kun je als ouder doen tijdens deze wenperiode?

Een paar kleine aanpassingen kunnen het wennen aan vast voedsel soepeler laten verlopen, zonder dat je er een strikte methode van hoeft te maken:

  1. Bied kleine beetjes aan. Geef je baby de tijd om te wennen aan het gevoel van iets vasts in de mond, zonder te verwachten dat alles meteen wordt doorgeslikt.
  2. Plaats de lepel wat verder naar achteren op de tong. Daardoor wordt de reflex, die vooral bij de voorkant van de tong en de lippen wordt getriggerd, minder snel geactiveerd.
  3. Probeer het rustig opnieuw op een ander moment. Ook als de eerste pogingen vooral chaos opleveren, zegt dat weinig over hoe het een paar dagen later gaat.
  4. Let op signalen van honger en interesse, en stop zodra je baby duidelijk aangeeft dat het genoeg is. Een dichte mond, een wegdraaiend hoofdje of onrust zijn vaak duidelijke hints.
Moeder probeert baby rustig te laten wennen aan vast voedsel met een lepel.

Het helpt om deze periode vooral als experimenteren te zien, in plaats van als iets wat per se moet lukken. De meeste rommel op het gezichtje van je baby verdwijnt vanzelf zodra de motoriek verder ontwikkelt.

Wanneer is het verstandig om het te bespreken met het consultatiebureau?

Als de reflex na een maand of twee oefenen nog onverminderd sterk aanwezig is, of als je baby consequent lijkt te kokhalzen of merkbaar moeite heeft met slikken, is het verstandig dit te bespreken met de jeugdverpleegkundige of huisarts. Niet omdat er per se iets mis hoeft te zijn (bij veel baby's duurt het wennen nu eenmaal wat langer), maar om samen te kijken wat er precies aan de hand is en of er iets is wat het proces in de weg zit.

Vertrouw op het eigen tempo van je baby

Elke baby went in zijn of haar eigen tempo aan vast voedsel. Een paar weken van terugduwen, proesten en wegdraaien zegt meestal weinig over wat je kind uiteindelijk wel of niet lekker zal vinden. Geef het de tijd, blijf relativeren bij een mislukte lepel puree, en vertrouw erop dat dit stapje voor stapje beter gaat, ook al voelt de eerste kennismaking met vast voedsel soms meer als een kleine strijd dan als een feestelijk moment.

Lees ook: