Microplastics in wasstrips: was ik mijn babykleertjes in plastic?

De paniekpost op Instagram: ‘Was ik mijn baby in plastic?’

Ik spoelde de Reel terug. Nog een keer. En nog een keer.

En ergens voelde het meteen waar, want:

• ik wilde juist minder plastic in huis,
  
• ik had heel bewust gekozen voor strips in plaats van die grote flessen,
  
• en nu leek het alsof ik in een marketingval was getrapt.
  

In de comments las ik ouders die schreven:

• “Help, ik heb net een jaar lang babykleertjes met wasstrips gewassen…”
  
• “Alles kan dus tóch niet meer, ik word hier zó moe van.”
  

Misschien herken je dit: je wilt het goed doen voor je kind én voor de planeet, maar elke week lijkt er een nieuw ‘verboden’ product bij te komen.

Gezondheid

Lukt poepen niet of durft je kind het niet (meer)? Dan kan je dit proberen

Die avond besloot ik: ik duik mijn eigen wasmand in. Wat klopt hier nu écht – en wat is vooral ruis?

Veel ouders herkennen dit gevoel. De wens om het goed te doen voor een kind én voor de planeet botst steeds vaker met tegenstrijdige informatie op social media. Dat roept de vraag op: wat klopt hier nu echt, en wat is vooral ruis?

Microplastics voor dummies

Om de discussie goed te kunnen duiden, is het belangrijk om eerst te kijken naar wat microplastics precies zijn. In Europa worden microplastics binnen nieuwe wetgeving omschreven als zeer kleine stukjes synthetisch polymeer die:

• kleiner zijn dan ongeveer 5 millimeter
• niet oplossen in water
• niet of nauwelijks biologisch afbreken
• en daardoor langdurig in het milieu aanwezig blijven

Bekende voorbeelden zijn scrubkorrels uit oudere cosmetica, glitter en bepaalde deeltjes in schoonmaakmiddelen en wasproducten.

Microplastics in een doorsnee gezinshuis

In een gemiddeld huishouden met kinderen komen microplastics uit veel verschillende bronnen. Denk aan:

• synthetische kleding zoals fleece, sportkleding en polyester babykleding die tijdens het wassen microdeeltjes loslaten
• slijtage van plastic speelgoed
• schoonmaakdoekjes en schuursponsjes
• invloeden van buitenaf, zoals autobanden, verf, stof en luchtvervuiling

Onderzoekers vinden microplastics inmiddels in water, bodem, lucht en zelfs in het menselijk lichaam. Tegelijkertijd geven instituten zoals het RIVM aan dat er nog veel onbekend is over de langetermijneffecten op de gezondheid. Er zijn zorgen, maar ook veel open vragen.

De conclusie tot nu toe: microplastics zijn reëel en het is logisch om blootstelling te willen verminderen, maar niet elke alarmerende boodschap op social media vertaalt zich direct naar een concreet risico in de kinderkamer.

PVA in wasstrips: plastic, geen plastic of iets ertussenin?

De stof die in de Instagram Reel centraal staat, is PVA: polyvinylalcohol. Dit is een synthetisch polymeer dat vaak wordt gebruikt als wateroplosbare folie of bindmiddel. In wasstrips zorgt PVA ervoor dat de strip zijn vorm behoudt tot deze in contact komt met water, waarna de stof oplost.

Het belangrijke verschil met klassieke microplastics is dat microplastics vaste deeltjes zijn die niet oplossen en nauwelijks afbreken. PVA in wasstrips is juist ontwikkeld om op te lossen en afgebroken te worden tijdens en na de wasbeurt.

Hoe kijkt Europa naar PVA?

Sinds oktober 2023 geldt in de Europese Unie strengere regelgeving rondom microplastics die bewust aan producten worden toegevoegd. In die regelgeving worden microplastics gedefinieerd als synthetische polymeerdeeltjes die vast, onoplosbaar en niet biologisch afbreekbaar zijn.

Wateroplosbare polymeren die aantoonbaar biologisch afbreken, zoals bepaalde PVA varianten, vallen niet onder deze definitie. Ze worden wel gezien als synthetische polymeren, maar niet als microplastics waarvoor een direct verbod geldt. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat verder onderzoek nodig blijft.

Dit betekent niet dat er geen discussie is, maar wel dat goed oplosbare en goed afbreekbare PVA soorten op basis van huidige kennis buiten de microplasticsdefinitie vallen.

Waarom noemen sommige organisaties PVA toch microplastic?

Sommige NGO’s en actiegroepen hanteren een bredere definitie van microplastics. Zij scharen alle synthetische polymeren die uiteindelijk in het milieu terecht kunnen komen onder deze noemer, ongeacht of ze oplossen of afbreken.

Voor ouders is het vooral relevant om te weten dat hier sprake is van een verschil in definitie. De Europese regelgeving hanteert een technische en juridische afbakening, terwijl activistische organisaties vaak een ruimere interpretatie gebruiken. 

Niet alle wasstrips zijn gelijk

Omdat PVA geen zwart wit verhaal is, speelt transparantie een grote rol. Serieuze merken laten hun producten testen op biologische afbreekbaarheid, vaak volgens internationale standaarden zoals de OECD 301B test.

Bij dit soort tests wordt gemeten hoeveel van een stof binnen 28 dagen wordt afgebroken door micro organismen. Wordt een afbraakpercentage van bijvoorbeeld 80 tot 90 procent gehaald, dan geldt een stof als goed biologisch afbreekbaar.

Voor ouders betekent dit niet dat alle rapporten tot in detail begrepen moeten worden, maar wel dat het redelijk is om van merken te verwachten dat ze open zijn over ingrediënten en testresultaten.