Je kind met bestek leren eten: wanneer moet je daarmee beginnen en hoe pak je dat aan?
In de Nederlandse eetcultuur is het heel normaal om met bestek te eten. Toch vraag je je als ouder van een jong kind vast weleens af wanneer een kind daar eigenlijk aan toe is. En misschien nog wel belangrijker: hoe begeleid je dat zonder dat elke maaltijd verandert in een strijd?
Het belangrijkste om te weten is dit: er is geen vaste leeftijd waarop het moet. Eten met bestek is geen trucje dat je kind even aanleert, maar een vaardigheid die zich stap voor stap ontwikkelt.
Wanneer begint een kind met bestek?
Veel kinderen tonen rond de tien tot twaalf maanden interesse in een lepel. Soms zelfs al iets eerder. Vaak gebruiken ze de lepel eerst om mee te spelen. Dat is geen teken dat het nog niet kan, maar juist dat het brein aan het oefenen is.
Rond het tweede jaar zie je dat kinderen gerichter met een lepel kunnen eten, meestal nog met wat geknoei. Een vork volgt vaak later. Mes en vork samen gebruiken lukt bij de meeste kinderen pas rond de zes jaar.
Ieder kind volgt hierin zijn eigen tempo. Sommige kinderen pakken het bestek snel op, andere gebruiken liever hun handen en leren het later. En dat is allemaal prima.
Waarom druk aan tafel averechts werkt
Eten met bestek vraagt veel van een kind. Motoriek, concentratie en vertrouwen komen samen. Als er, met de beste bedoelingen, druk ontstaat door opmerkingen als “eet met je lepel” of “zo moet het”, raakt een kind vaak gespannen. De aandacht verschuift van eten naar moeten en de sfeer aan tafel verandert.
En juist in die spanning stopt het leren. Eten mag een moment zijn van plezier, ontdekken, proberen en oefenen.
Zo begeleid je eten met bestek zonder strijd
Je hoeft je kind niet uit te leggen hoe het moet. Je begeleidt vooral door wat je aanbiedt en door hoe je zelf aan tafel doet.
- Eet zelf met bestek en laat zien hoe het gaat. Kinderen leren veel door te kijken.
- Kies bestek dat past bij kleine handen. Zachte lepels voelen voor baby’s vaak prettiger dan metalen lepels. Een korte steel en een dik handvat geven extra houvast.
- Gebruik een bord met een opstaand randje. Dat maakt scheppen en prikken makkelijker en voorkomt frustratie.
- Met de handen eten en met bestek oefenen kan prima naast elkaar bestaan. Dat geeft vertrouwen.
Benoem wat je ziet zonder te corrigeren. Zeg bijvoorbeeld: “je probeert het met je lepel”. - Laat je kind ook buiten de maaltijden oefenen met vasthouden. Denk aan kleurpotloden, een penseel, bellenblaas, stokken, een lepel en vork spelenderwijs met zand of water of tijdens het bad moment.
- Voor beginnende eters kan het helpen om de lepel alvast te vullen en neer te leggen. Dat maakt zelfstandig eten overzichtelijker.
- Oefenen met een vork gaat vaak het prettigst met stevig eten, zoals gebakken aardappel of iets steviger gekookte groenten.
Wordt je kind vies tijdens het eten, dan hoort dat erbij. Zie het als oefenen, niet als iets wat fout gaat. Als je kind eraan toe is, kun je een washandje aanbieden zodat het zelf het gezicht kan afvegen. Voor veel kinderen voelt dat prettiger, omdat de mond een gevoelig gebied is.
Wat als je kind geen bestek wil gebruiken?
Ook dat is normaal. Veel peuters en kleuters gebruiken lange tijd hun handen. Zo leert het lichaam namelijk eten kennen: de structuur, de temperatuur én het gevoel. Dat kan zelfs helpen om nieuwe smaken beter te accepteren. En dat is vaak ook een belangrijk aspect voor ouders.
Zolang je kind eet, groeit en nieuwsgierig blijft, is er geen probleem dat opgelost hoeft te worden. Blijf het bestek rustig aanbieden en moedig aan zonder er een punt van te maken. Vaak komt het vanzelf.
Tot slot
Eten met bestek is geen prestatie en geen meetmoment. Het is een vaardigheid die groeit in een ontspannen sfeer. Door zonder druk ruimte te geven om te oefenen, help je je kind het meest.
En misschien wel het belangrijkste: rust en vertrouwen aan tafel zijn uiteindelijk waardevoller dan een perfect gebruikte vork.
Dit artikel is geschreven door Hilda van Lieshout, gecertificeerd kindervoedingscoach
