Home » Columns » 24 pil perikelen

24. Pil-perikelen

Door:

Enno van der Heijden

Afwisselend beschrijven Emmy de Wit (moeder van twee dochters) en Enno van der Heijden (vader van een zoon en een dochter) de seksuele ontwikkeling van hun tieners, en de manier waarop je daar als ouders mee prutst.

Hormonencircus

Anne heeft sinds kort een vriendje. Een schat van een jongen, die verschrikkelijk zijn best doet. Zowel voor zijn geliefde als voor mijn vrouw en mij. Rozen en bonbons op Valentijnsdag, en onvoorstelbaar beleefd. Bedankt ons elke keer uitvoerig na het blijven slapen, en tot mijn verbijstering sprak hij mij gister aan met 'pap'.

Wat ze precies doen als hij blijft slapen is niet helemaal duidelijk. Het enige wat we weten, is dat het vriendje wat verder is dan Anne, en dat zij haar eigen tempo wil bepalen. Prima! Maar wat niet is kan nog komen, en daar bereidt Anne zich nu op voor.

De voorbereidingen leiden tot hevige twijfels. In de logeerkamer ligt een doosje condooms voor algemeen gebruik, maar dat vindt Anne niet genoeg. Double Dutch is voor haar volkomen vanzelfsprekend. Alleen, hoe moet dat dan, als je er ook nog de pil bij zou moeten slikken? Je hoort tegenwoordig zulke akelige dingen, over trombose en eraan doodgaan, en eigenlijk voelt ze er sowieso niets voor om iets te slikken als je niet ziek bent.

Wat die trombose en doodgaan betreft, kan ik haar geruststellen. Dat is de Diane-pil, die alleen maar in speciale gevallen wordt voorgeschreven. Gewone mensen krijgen een gewone pil die dat soort problemen - voor zover ik weet - niet of nauwelijks kent.

Blijft het probleem van iets slikken wat je liever niet wilt. Daar heeft mijn vrouw een oplossing voor. Je kunt ook uitrekenen wat je vruchtbare dagen zijn, en alleen vrijen (mét condoom maar zonder pil) als je niet vruchtbaar bent. "Ja, dat heb je me een tijdje geleden al uitgelegd," zucht Anne. "En toen begreep ik er ook al niets van..." Bovendien is ze nogal onregelmatig ongesteld, dus een app die het rekenwerk uit handen neemt, is ook geen optie.

We komen er niet zo goed uit, dus op naar de huisarts. Zijn er nog alternatieven? Eigenlijk niet. Je heb nog de NuvaRing, en het spiraaltje, maar die worden nauwelijks aan jonge meisjes voorgeschreven. Vervolgens stelt de huisarts haar gerust dat de gewone pil al tientallen jaren wordt voorgeschreven, dat er veel onderzoek naar is gedaan, en dat er nauwelijks problemen geconstateerd zijn. Mits ze maar niet rookt, maar dat doet ze gelukkig niet.

Mijn vrouw komt alleen thuis, zonder Anne. "Wilde ze nog zonder jou erbij doorpraten?" vraag ik nieuwsgierig. "Nee hoor," lacht mijn vrouw, "ze is meteen op de fiets doorgegaan naar de apotheek, om haar pil te halen."

Enno van der Heijden

is een getrouwde vader van een puberzoon en een puberdochter. Enno is werkzaam als uitgever. Ter bescherming van de kinderen zijn alle namen veranderd.

Naschrift: 

Op de bovenstaande column kregen we veel reacties. Hieronder een greep uit onze mailbox.

1.

Leuke column. Het is echter niet waar dat je alleen van de Diane-pil trombose kunt krijgen. Zelf heb ik enkele jaren geleden van een normale pil (merk helaas vergeten) trombose gekregen. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat dit optrad in combinatie met een (korte) vliegreis én (maar dat bleek later) gevoeligheid voor trombose (Factor Vijf Leiden) maar het is dus wel iets om in de gaten te houden. Het gevaar is misschien niet groot, maar wel degelijk aanwezig.

Marion

2.

Ik ben die uitzondering voor wat betreft gevolgen van de pil. Nee, geen trombose, het enige wat men altijd wel lijkt te kennen. Ik ben degene die valt onder hetgeen in de bijsluiter van de pil staat onder 'kan leveraandoeningen veroorzaken'. Niet iets om de pilfabrikanten aansprakelijk voor te stellen, want het staat er doodleuk in. Maar ja, wie neemt zo'n bijsluiter nou eigenlijk bloedserieus (ik in ieder geval zelden).

Laat ik nogmaals voorop stellen dat ik een uitzondering ben. Het verschijnsel is dan ook vrij onbekend, en daarom misschien toch een idee het eens mee te nemen bij de overwegingen voor wel/niet slikken van de pil. Van de kunstmatige hormonen uit de anticonceptie-pil kreeg ik een zogenaamde pil-adenoom . Er is niet eens een Latijnse naam voor, zo modern is het verschijnsel. Het komt ook voor bij mannen die anabole steroïden gebruiken, maar dat terzijde.

Voor de medische wereld is het een doodnormaal ding. Wat mij opviel was dat elke nieuwe arts vroeg 'hoe lang heb je de pil geslikt'? Mijn antwoord 'acht jaar' leverde steevast een 'aha'-knik op, en de opmerking 'tja, dan kun je zo'n adenoom wel verwachten'.

Een pil-adenoom is een goedaardige tumor die bij mij na 8 jaar was aangezwollen tot een bal van 10 cm doorsnee (toen men nog niet wist wat het was, gingen alle alarmbellen uiteraard af, en ben ik volledig door medische molen gehaald. De schrik staat me nu nog bij.....). Een lever functioneert gewoon lekker door met zo'n ding erin, dus invloed op m'n gezondheid had het niet. Het was dan ook een toevalligheidsontdekking.

Alleen... met dat ding in je lever mag je niet zwanger worden. De door de kunstmatige hormonen veroorzaakte tumor kan namelijk ook gaan groeien van lichaamseigen oestrogeen, en kan knappen tijdens een zwangerschap. Moeder krijgt dan bij de operatie die volgt voorrang op het kind, en die situatie wil je uiteraard voorkomen.

Ik heb 2 lange jaren moeten wachten tot de pil-adenoom voldoende geslonken was om zwanger te mogen worden. Telkens weer echo's (geen MRI, omdat hij ook gemeten moest kunnen worden tijdens een eventuele zwangerschap) om de grootte te bepalen, en maar wachten. Veel wachten.

Een jonge vrouw van 26/27 opereren ze er niet aan namelijk, omdat de risico's daarvan groter zijn dan de gevolgen van de kwaal.

Als je dolgraag kinderen wilt, is dat wachten verschrikkelijk. Geluk bij een ongeluk was dat bleek dat ik geen eigen cyclus ontwikkelde na het stoppen met de pil (PCOS), en ik op de dag dat ik eindelijk groen licht kreeg van de leverarts om zwanger te mogen worden, direct door kon naar een gynaecoloog en een week later al hormonen spoot voor de follikelrijping. Geen maanden onwetend en vergeefs proberen zwanger te raken, maar direct aan de slag.

Uiteindelijk ben ik drie gezonde zonen verder. En eerlijk gezegd ben ik wat dit betreft blij dat ik zonen heb, omdat ik een heel verhaal en extra zorgen zou hebben bij een dochter. Ik ben nog steeds vóór de pil, begrijp me niet verkeerd, zeker bij jonge meisjes. Het is een uitkomst, want condooms kunnen altijd scheuren, zelfs als je er heel ervaren mee bent (en dat word je vanzelf als je de pil niet mag, de morning-after pil liever ook niet, en ook niet zwanger mag raken....).

Ik ben echter wel tegen het gemak waarmee de pil geslikt wordt. En ook doorgeslikt wordt als er geen relatie is, of 'omdat je daar zo lekker regelmatig ongesteld van wordt'. Of in relaties waarbij ze eigenlijk wel weten dat het gezin compleet is, maar een sterilisatie of spiraaltje 'eng' vinden (ik ben inmiddels gesteriliseerd m.b.v. Essure). De pil blijft een risico, zie bijsluiter :-).

Ik zou mijn eigen dochter (en ieders jonge dochter) aanraden hem alleen te slikken als er daadwerkelijk sprake is van een relatie, en daar tussendoor te stoppen. Als er dan ongemerkt zo'n pil-adenoom groeit, kan 'ie weer slinken.

En als ze een stabiele relatie zou hebben en zo rond de 25 zou zijn, zou ik haar aanraden óf te stoppen en over te gaan op iets anders, óf om preventief haar lever te laten nakijken (maar dat laatste zou alleen bij mijn dochter gelden, omdat ik zo'n adenoom gehad heb. Artsen zullen vast niet zomaar preventief gaan scannen bij iedereen...).

Ja, een one-night-stand is dan een risico, maar een enkele morning-afterpil bij een eventueel gescheurd condoom is in mijn oestrogeen-overgevoelige ogen minder risicovol dan het voor die ene kans de pil maanden- of zelfs jarenlang te slikken....

Ik hoop met mijn mail een klein tegengeluid te bieden tegen het gemak waarmee de pil voorgeschreven en geslikt wordt.

Annemieke

3.

Naar aanleiding van de column over dochter Anne (15 jaar) die naar mijn gevoel overtuigd moet worden van het slikken van de pil, wil ik als jonge moeder reageren. Omdat ik opnieuw schrok van het gemak waarmee vrij jonge meiden een pil voorgeschreven krijgen. Zoals dat wellicht ook met de Diane ging tot op heden.

Ikzelf ben begin 30, en in mijn vriendenkring wordt de pil steeds vaker afgezworen. Want velen van ons zijn in de tienerjaren met de pil begonnen om dezelfde redenen als Anne. Sommigen vonden het doorslikken wel handig, want dan ben je nooit meer ongesteld. Met vruchtbaarheidsproblemen tot gevolg. Anderen zijn gestopt uit kostenoverweging of omdat ze weer single zijn.

En wat blijkt: na het stoppen komt de ware ik-persoon weer boven. Manische depressies zijn zo heftig niet meer, er wordt maandelijks weer hartgrondig gehuild bij een romantische film, en boos is boos en blij is blij. Geen verhulde emoties, geen verstopte lichamelijke klachten. En de verklaring is eigenlijk best simpel.

Dochter Anne heeft de kennis van de werking van hormonen waarschijnlijk nog vers in het geheugen dankzij haar biologieles. Alle anderen wil ik adviseren om in de bibliotheek of op internet weer eens na te lezen wat hormonen doen met je lichaam en geest, en dan opnieuw de pil afwegen. Wij friemelen lekker met condooms en als onze kinderwens vervuld is, gaat er een knoop in want mijn man en ik zijn blij met wie ik ben.

Marjolein, moeder van Nora (2 jaar) en zwanger.

4.

Waarom toch de pil? Het verkoopt natuurlijk goed, daar worden de fabrikanten blij van, maar als je condooms gebruiken geen probleem vindt, dan zou ik die pil lekker links laten liggen.

Het is nogal wat, om de hele maand een pil te moeten slikken voor af en toe een vrijpartij. Ook bij griep moet je doorslikken, en ook als de verkering uit is, want misschien gaat het overmorgen weer aan. Elke avond eraan denken: oh ja, ik moet de pil nog nemen, ik moet natuurlijk wel beschikbaar blijven voor het geval iemand met mij wil vrijen. En waarom is het zo gewoon dat de meisjes hun lichaam hieraan bloot moeten stellen?

Die razende angst voor zwangerschap veroordeelt heel wat meisjes en vrouwen tot een half leven lang medicijnen gebruiken zonder ziek te zijn, en inderdaad tot een aanzienlijke persoonlijkheidsverandering.

Vroeger was de pil een verworvenheid want toen kreeg je geen man zo gek om een condoom om te doen. Maar dat is tegenwoordig wel anders.

Ik snap dat ouders wel een beetje trots zijn (onze dochter gedraagt zich toch maar mooi verantwoordelijk) en blij (zo, ze wordt tenminste niet onverwacht zwanger) maar meerdere derde-generatie pillen geven een verhoogd risico op trombose, en daarnaast heeft elke pil invloed op het (nog onvolgroeide) lichaam. Merkwaardig dat je wel wil dat je kind gezond eet, maar dat de pil gewoon geaccepteerd wordt. (Ach die bijsluiter, daar moeten ze toch wat in zetten).

Mijn dochters zal ik de pil zeker afraden. Condooms zijn, mits veilig gebruikt, goed genoeg. En anders zoeken ze maar een andere oplossing.

Wendie

Lees verder

Alle columns in de serie Het Hormonencircus