Home » Columns » De grenzen van de veiligheid

De grenzen van de veiligheid

Door:

Henk Boeke

Deze maand vierden twee organisaties een verjaarsfeestje: de Stichting Consument en Veiligheid (20 jaar) en de Nationale Speelraad (35 jaar). De ene club deugt en de andere niet. Lees hier waarom.

Van de redactie

Vroeger konden kinderen boompje klimmen. Soms donderden ze eruit, met een gat in hun kop of een arm uit de kom, maar dan hadden ze tenminste wél geleerd dat je uit moet kijken voor zwakke takken. Tegenwoordig komen kinderen nauwelijks hoger dan het zadel van een goedgekeurde wipkip, en komt de Keuringsdienst van Waren eraan te pas als er geen rubber tegels onder de schommel liggen. Met als gevolg dat onze kinderen geen flauw idee meer hebben van het concept 'gevaar'.

U begrijpt: we hebben het niet zo op de veiligheidsmaffia. Wat is dat, de veiligheidsmaffia? Behalve de Keuringsdienst van Waren (die erop toeziet dat elke padvindershut een brandalarm à 15.000 euro heeft) is dat bijvoorbeeld de Stichting Consument en Veiligheid.

De Stichting Consument en Veiligheid berichtte ons deze week dat ze dit jaar 20 jaar bestaan, en dat ze dat vieren met een nieuwe website (www.veiligheid.nl) en een poster die bedoeld is om "een snel overzicht te geven van de verschillende ongevals-scenario's", aldus het begeleidend schrijven.

Ongevals-scenario's

Tja, die poster. Wat voor "ongevals-scenario's" kunnen we daarop waarnemen? Een Sinterklaas die van het dak afvalt, een basket-baller die in een basket gedunkt is, een baby die op een dakkapel gekropen is... ja, dat zijn natuurlijk wel dingen waar je verschrikkelijk voor op moet passen. Het zal je maar overkomen zeg, zo'n ongevals-scenario.

[Afbeelding - poster niet meer beschikbaar]

Oh, wacht even, die poster is grappig bedoeld! Dit is humor! Had dat dan eerder gezegd! Stonden we daar toch maar mooi op het verkeerde been. Of niet? Een eindje verderop in de begeleidende brief legt de Stichting Consument en Veiligheid uit hoe het zit: "In de werkelijkheid zijn dit soort ongelukken natuurlijk allerminst humoristisch". Nee, allicht niet. Dit is bloedige ernst. Stel je voor, een Sinterklaas die van het dak afdondert, dat is toch allerminst humoristisch. In de werkelijkheid dan. Ehhhh, kunt u het nog volgen? Wij niet.

Wat voor werkelijkheid heeft de Stichting Consument en Veiligheid voor ogen, waarin Sinterklazen van het dak kunnen vallen, basketballers in een basket gedunkt kunnen worden, en baby's op een dakkapel kunnen kruipen? Voor ons is deze poster het ultieme bewijs dat de Stichting Consument en Veiligheid zijn tijd (en ons geld) verdoet met louter onzin.

In één woord fantastisch

Gelukkig zijn er ook nog mensen die wél iets zinnigs over veiligheid te melden hebben. De Nationale Speelraad bijvoorbeeld, die deze maand eveneens een jubileum viert. Eerlijk gezegd hadden we nog nooit van dit orgaan gehoord, maar wat ons betreft mogen ze blijven.

Ter gelegenheid van zijn 35-jarig bestaan heeft de Nationale Speelraad een boekje gepubliceerd (Uitdaging en veiligheid - Dilemma's bij het spelen) waarin aandacht wordt besteed aan het thema "spelen rond het dilemma van uitdaging en veiligheid".

 Uitdaging en veiligheid

In eerste instantie denk je dan: Oh mijn god, het zoveelste vage orgaan dat de zoveelste abstracte tekst geproduceerd heeft die nergens over gaat. Maar niets is minder waar. Dit is het boekje waar we al jaren op hebben gewacht, en dat menen we echt. Het stemt tot nadenken, het prikkelt, het verontrust (tot totale paniek aan toe)... het is in één woord fantastisch.

Dilemma's

In de vorm van 24 dilemma's worden de grenzen van de veiligheid verkend. Zonder oplossing, zonder antwoord, maar louter als vraag. Bijvoorbeeld:

"Een speelgoed dartpijl zonder pijl, een hamer zonder gewicht, een kindernaaimachine zonder naald, een poppenfornuis zonder warmte. Speelgoed moet tegenwoordig zo veilig zijn dat de speelmogelijkheden beperkt worden. In hoeverre is de bescherming van de gezondheid een bedreiging voor het spelplezier en de ontwikkeling van kinderen?"

Of:

"Kinderen moeten kunnen spelen met natuurlijke materialen als boomschors, schapenwol en natuurklei. De wetgeving maakt het onmogelijk om deze materialen, onbewerkt, als speelgoed in de handel te brengen. Gelden de veiligheidsvoorschriften voor speelgoed zoals omschreven voor fabrikanten ook voor ouders en spelbegeleiders"?

Of:

"Speelgoed moet voldoen aan de CE-richtlijnen voor veilig speelgoed. Bovendien kent Nederland een Speelgoedbesluit. Deze richtlijnen zijn vooral gericht op de bescherming van de handel. Moet je als ouder de waarschuwingen op de verpakking als 'niet geschikt voor kinderen onder de 3 jaar' serieus nemen? Ook als die waarschuwing op een rammelaar staat?"

De verleiding is groot om alle 24 dilemma's hier te herhalen. Het ene dilemma is al mooier dan het andere. En wat het lezen van dit boekje vooral zo leuk maakt, is dat het begrip 'veiligheid' veel breder wordt opgevat dan die eeuwige riedel van brandgevaar, hygiëne en gezondheid. Ook de gezondheid van de maatschappij, zeg maar, komt aan de orde. Bijvoorbeeld:

"Het is warm. Kinderen spelen buiten. De kleren gaan uit. Hoe oud moet je zijn om zwemkleding aan te moeten? Is bloot per definitie onoorbaar en gevaarlijk met het oog op de uitwassen van onze maatschappij?"

Een club die op dit moment dit soort vragen durft op te werpen, verdient louter lof. Bij deze. Vergeet de CE-neukers van de Stichting Consument en Veiligheid en bestel meteen dat boekje (dat ook nog eens prachtig is vormgegeven).

Uitdaging en veiligheid - Dilemma's bij het spelen is uitgegeven door de Nationale Speelraad en kost maar 2 euro (excl. verzendkosten). Bestelwijze:

Zie verder: www.speelraad.nl.

Henk Boeke

was eindredacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Naschrift: 

Hieronder een selectie uit de reacties die we ontvingen:

1.

Hoera! Verfrissende geluiden. Goed stuk, ik begon namelijk al te denken dat het aan mij lag, al die (overdreven) waarschuwingen op speelgoed drijven mij tot waanzin. Met drie kleine kinderen die nu (noodgedwongen) de bank maar tot springplank hebben bestempeld, staat mij de jaarlijkse uitdaging weer voor de deur wat te geven op Sinterklaasavond.

De NRC had dit weekend ook een leuk stuk over de speelgoedindeling die pedagogen hanteren. Dit leidde tot een overzichtelijk schema van zeven klassen speelgoed, verdeeld over vier of vijf leeftijdscategorieën. Het overzichtje hangt bij mij inmiddels op mijn prikbord.......

Hulde aan de redactie, ga zo door, wat mij betreft.

2.

Wow! Een artikel naar mijn hart! Ik heb jarenlang in de kinderopvang gewerkt en ook daar is de veiligheidsmaffia alomtegenwoordig. Ik ben blij dat niet alleen de nationale speelraad (inderdaad nooit van gehoord), maar ook Ouders Online dit thema durft te introduceren.

Ik herinner mij goed dat mijn eigen vader na de geboorte van onze dochter zei: je gaat de hoekjes van die tafel toch wel afplakken hè? Hij was erg verbaasd en zelfs een beetje verbolgen toen ik hem botweg nee als antwoord gaf. Ja, maar – opperde hij nog – dan valt ze er geheid een gat in haar kop aan. Nou en? Als ze het thuis niet valt gebeurt het wel bij een ander! En inderdaad, zo geschiedde. Onze dochter (inmiddels een zeer gezonde kleuter van 4) is al heel wat afgevallen, omgekukeld en ga zo maar door. Maar ze weet wel dat een sloot iets is om voor op te passen, dat randjes gevaarlijk kunnen zijn, niet alle tafels even stevig zijn en dat Sinterklaas... Zou die man na al die jaren nou werkelijk nog ooit van dat dat dak afvallen?

In onze huidige omgang met kinderen lijkt het wel of volwassenen zich hun eigen kindertijd niet meer herinneren en alle kapotte knieën. Het lijkt wel alsof niet de kinderen, maar de ouders beschermd moeten worden en dan tegen de verantwoordelijkheid die het grootbrengen van kinderen met zich meebrengt. Kom op, waar is ons gezond verstand gebleven? Laat ze maar lekker klauteren en een keer flink op hun neusje gaan!

Nogmaals, bedankt!

3.

Ik wil hier nog wel het volgende tegenin brengen. Deze cultuur hebben we met z'n allen gecreëerd, het heeft natuurlijk alles te maken met de claim-cultuur die vanuit de VS over komt waaien.Wie accepteert nog dat zijn kind sterft doordat deze zich verslikt in een afgebroken stukje speelgoed ? Of blijvend invalide raakt doordat deze uit een boomhut valt ? In ieder geval gaan verzekeringsmaatschappijen tot de bodem uitzoeken wie de schuldige is.

Ik vind het ook geen prettige ontwikkeling, maar iedereen probeert zich zo goed mogelijk in te dekken. Ik vind het wel een beetje makkelijk om dan af te geven op de veiligheidsmaffia.

4.

Vanzelfsprekend *) NIETS aan toe te voegen.

Ga vooral door met het laten horen van kritische geluiden.

*) ik heb een maand of wat geleden al eens gereageerd op het – voor mij nog altijd meesterlijke stuk – over de overdreven media-aandacht en opgeklopte angstneurose n.a.v. de Lusanne-ontvoering.

5.

Naar aanleiding van uw artikel over veiligheid wou ik toch iets kwijt over veilig "speelgoed" voor kinderen. Laatst waren wij op familie-uitstap in De Spelerij / De Uitvinderij in Dieren. Behalve een speeltuin is er ook een overdekte uitvinderij voor kinderen waar ze kunnen knutselen. Er staan elektrische figuurzagen, toestellen die met een gloeiend hete onbeschermde draad isomo kunnen snijden, en snijmachines om tekeningen door te drukken in papier.

Heel leuk voor oudere kinderen ongetwijfeld maar volgens mij onverantwoord gevaarlijk voor onze kinderen (2 en 4 jaar), die daar vrij toegelaten worden. Zelfs voor oudere kinderen (8-10j) vind ik een elektrische figuurzaag niet geschikt.

Ik vond het ongelofelijk dat zo'n pretpark in Nederland bestaat. Vooral als men ziet welke veiligheidsmaatregelen er zelfs voor volwassenen op sommige plaatsen gelden.

6.

Ben het eens met het redactioneel van 21 november. Hierbij twee reacties op de reacties.

1. De oorzaak is volgens mij niet de claim-cultuur die uit de VS komt overwaaien, maar het feit dat de kindersterfte zoveel lager is, en dat de gezinnen zoveel kleiner zijn. We hebben minder kinderen, dus die kinderen mag ook niets overkomen, want als er eentje wel wat overkomt, blijft er niets meer over.

2. Voor wat betreft de Spelerij/Uitvinderij in Dieren: een fantastische plek waarvan er meer zouden moeten zijn. daar worden kinderen tenminste nog uitgedaagd.

Onverantwoord gevaarlijk voor 2-4 jarigen? Misschien, maar als het goed is hebben die ouders die op ze letten. En kinderen van 8-10 jaar kunnen in het algemeen best omgaan met een electrische figuurzaag, als ze tenminste een beetje zijn opgevoed.

Groet, Martijn

7.

Ik wil graag reageren op degene die vindt dat de Spelerij/Uitvinderij te gevaarlijk is voor kinderen. Ook wij zijn er niet zo lang geleden geweest en we hebben een geweldige dag gehad.

We hadden twee kinderen van 9 jaar en eentje van 4 jaar bij ons. Na uitleg door de medewerkers en door ons zelf hebben we die van 9 jaar oud heerlijk hun eigen gang laten gaan. Een kind van 9 kan heel best omgaan met elektrische apparaten; ook die met snijvlakken e.d. Je moet ze natuurlijk wel op de mogelijke gevaren wijzen.

Die van 4 heeft ook van alles gesneden en gedaan, samen met en onder het toeziend oog van een van ons. Apetrots was ze. Wij zijn ontzettend blij dat ze jonge kinderen bij dat onderdeel van het park niet weren.

Bovendien lijkt het mij toch vanzelfsprekend dat kinderen van 2 en 4 jaar door hun ouders begeleid worden! Ook in de Efteling kunnen zulke kleine kinderen behoorlijk gevaar lopen als er geen ouder bij ze is.

Maar wij laten onze zoon ook in bomen en lantaarnpalen klimmen, tot grote ergernis van sommige buurtbewoners die soms vanaf hun balkon schreeuwen dat ze de politie bellen als hij er niet uit komt! Soms blijkt het angst voor ongelukken te zijn, soms zijn de mensen bang dat de boom er schade van zal ondervinden (?), maar vaak lijkt het puur ongenoegen over het feit dat er überhaupt kinderen rondlopen die dingen doen. Het (veilige) klauterkasteel dat we op het terrein hadden, is weggehaald omdat mensen last hadden van het lawaai dat spelende kinderen maken, plus het belemmerde hun uitzicht.

Dus nu klimt onze zoon al een paar jaar in de paar bomen die we hier rijk zijn, kijkt met veel genoegen bij één van z'n vriendjes op de derde etage naar binnen, leest in een andere grote boom op een dikke tak in z'n boek en probeert een normaal jongensbestaan te leiden, mét de risico's die daarbij horen. Wij weten dat hij daardoor zelfstandiger wordt, dat hij eigen verantwoordelijkheid leert dragen en dat hij voelt dat we vertrouwen in hem hebben.

En verder hopen wij natuurlijk, met heel ons wezen, dat we nooit zullen hoeven denken: hadden we hem maar nooit...... Maar (voluit) leven en het nemen van risico zijn ons inziens nu eenmaal onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Alle columns in de serie Van de redactie