Home » Columns » De overheid wil perfecte kinderen

De overheid wil perfecte kinderen

Door:

Henk Boeke

Heeft u een kinderwens? Als het aan de Gezondheidsraad ligt, gaat de overheid zich daar intensief mee bemoeien. Ouders Online maakt zich daar zorgen over.

Van de redactie

Een bekend verwijt aan ouders is dat ze hun kinderen als een project zien, dat hoe dan ook moet slagen. Dat ze te veel streven naar perfectie. En dat ze niet meer kunnen accepteren dat hun uil misschien géén valk is.

Maar de overheid kan er ook wat van, getuige het verzoek van de minister van Volksgezondheid aan de Gezondheidsraad om eens uit te zoeken of het niet zinvol zou zijn om de pre-conceptiezorg te intensiveren. Dus: of de overheid zich niet wat meer zou moeten gaan bemoeien met burgers die kindjes willen maken.

Afgelopen week verscheen het antwoord van de Gezondheidsraad, en die is het er natuurlijk mee eens. Natúúrlijk moet de pre-conceptiezorg geïntensiveerd worden. Er zullen immers meer gezonde kinderen geboren worden als de aanstaande ouders niet roken, niet drinken, niet slikken, niet spuiten, niet snuiven, stress vermijden, extra foliumzuur slikken, voldoende vitamine D binnenkrijgen, en zich vóór de geslachtsdaad uitvoerig laten screenen op erfelijke risico's (en daaraan ook conclusies verbinden, anders heb je er nog niets aan).

Kortom: als het aan de Gezondheidsraad ligt, gaat de overheid zich nu ook al bemoeien met ons voornemen om een vruchtbaar wipje te maken. We vinden dat geen prettige gedachte.

Gesprekken met hulpverleners

Hoe stelt de Gezondheidsraad zich dat voor? Vanzelfsprekend wordt er gepleit voor kloeke voorlichtingsprogramma's, waarin de gevaren van een ongezonde levensstijl en de zegeningen van foliumzuur worden uitgedragen. Maar dan. Aankomende ouders zouden ook persoonlijk aangesproken moeten worden, bijvoorbeeld in gesprekken met hulpverleners.

En dáár ziet de Gezondheidsraad toch wel wat probleempjes. Bijvoorbeeld op juridisch gebied. In artikel 7:449 van het Burgerlijk Wetboek is namelijk het recht vastgelegd om niet geïnformeerd te worden. De oplossing is even briljant als stuitend. De Gezondheidsraad heeft namelijk ontdekt dat dat recht alleen geldt als de patiënt erom vraagt. Je moet dus expliciet zeggen: "Stop, dokter, dit wil ik allemaal niet weten", anders vervallen al je rechten. We houden ons hart vast voor de volksstammen die niet weten dat het zo werkt.

'Gelaagdheid'

Ook problematisch is het verhaal over de 'gelaagdheid' van de informatievoorziening. Daarmee wordt bedoeld dat er niet meteen een hele emmer vol informatie over je wordt uitgestort, maar dat dat stapsgewijs gebeurt. Als je aangeeft dat je meer wilt weten, dan krijg je ook meer. Maar niet heus.

De Gezondheidsraad omschrijft het als volgt: "Preconceptieadviezen en -zorg kunnen het best gelaagd gegeven worden, afgestemd op de behoeften van de ouders in spe" (p. 101). Prachtig. Zorg op maat, keuzevrijheid op basis van goede informatie, het bekende verhaal. Maar het probleem was nu juist dat er zoveel nitwits zijn die maar raak fokken, zonder te weten wat de gevolgen kunnen zijn. En daar was het toch allemaal om begonnen, om dat risico in te dammen. Het rapport zegt daarover het volgende:

"Een mogelijk gevaar van gelaagde zorg is dat de hulpverlener niet in actie komt als de hulpvrager door gebrek aan kennis en inzicht geen interesse heeft. Hierdoor kunnen zeer reële risico's aan de aandacht ontsnappen. De informatie over risico's en mogelijkheden [om] die te vermijden moet daarom van meet af aan breder zijn dan de algemeen bekende gezondheidsrisico's. De mate van nadruk kan uiteraard van onderwerp tot onderwerp verschillen, en hangt samen met de vraag hoe breed het draagvlak voor een bepaalde interventie is." (p.101)

Vrij vertaald: als er maar genoeg mensen zijn die vinden dat een bepaald onderwerp belangrijk is, dan hoeft het uitgangspunt van gelaagdheid niet meer te gelden. Oftewel: als Geert Wilders maar voldoende stemmen krijgt, dan kan alles. We vinden dat geen prettige gedachte, en een adviesorgaan onwaardig.

Medicalisering

Tenslotte heeft de Gezondheidsraad ook nog een antwoord paraat voor mensen die het allemaal maar niks vinden, omdat nu ook al de wéns tot voortplanting gemedicaliseerd gaat worden. Zin hebben om kindjes te maken is toch een gezonde drift en geen ziekte?

De Gezondheidsraad tilt daar niet zo zwaar aan, want: "Medicalisering is een containerbegrip waarin allerlei overwegingen en problemen (zoals beperkingen van autonomie, het ontstaan van onrust, impact op morele oordelen) worden gebundeld" (p. 100)

Tja, zo weten we er nog wel een paar. Angst is geen probleem omdat het een containerbegrip is. Privacy is geen probleem omdat het een containerbegrip is. Armoede is geen probleem omdat het een containerbegrip is. Het feit dat woorden na verloop van tijd steeds vager worden, betekent nog niet dat de bijbehorende problemen niet meer actueel zijn.

Al met al vinden we dat de ambitie van de overheid om gezonde burgers te kweken wat te ver aan het doorschieten is. Er moet nog maar eens heel goed worden nagedacht of we al die beschermende maatregelen wel willen. Zeker wat betreft de persoonlijke gesprekken met hulpverleners, maar ook wat betreft de voorlichtingscampagnes. Want de stress die het kan veroorzaken als je weet dat je niet leeft volgens de normen van de overheid, kan óók schadelijk zijn voor de ongeboren vrucht.

Henk Boeke

was eindredacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Naschrift: 

Hieronder een selectie uit de reacties die we ontvingen:

1.

Naar aanleiding van dit onderwerp noem ik 1 woord. Adoptie.

Ikzelf ben moeder van 2 adoptiekinderen en 1 biologisch kind, ik hoef u waarschijnlijk niet te vertellen welke wegen men moet bewandelen om een kind te mogen adopteren.

Ik kan u vertellen dat ik dat als zeer positief heb ervaren, en gedurende het hele proces meerdere malen heb gedacht, waarom doen ze dit niet als je "gewoon" zwanger wil worden. Dus eigenlijk ben ik het in grote lijnen wel eens met dit plan.

En wat betreft gesprekken met hulpverleners, prima toch! Wordt maar eens bewuster zwanger, denk maar eens na waarom je nu eigenlijk kinderen wil, en wat voor opvoeding je die kinderen wil geven. Als je gezond van geest en lichaam bent, hoef je je nergens zorgen over te maken en zul je met vlag en wimpel slagen.

En blijkbaar is het nodig dat de regering zich hiermee gaat bemoeien getuige de onnozelheid van veel mensen die een kindje maken, roken, drinken, noem maar op.

Waarom zou je stress krijgen van het feit dat je met een hulpverlener praat omtrent het zwanger worden, toch alleen maar een leuk gesprek waarin je goedbedoelde adviezen krijgt.

Ikzelf, en met mij veel anderen, hebben de Voorlichtingscursus Interlandelijke Adoptie, en alle daaropvolgende gesprekken van het gezinsonderzoek echt niet als stressvol en vervelend ervaren, nee, weer een stapje dichterbij het krijgen van een kind.

mvrgr

Christel van den Bergh

2.

Hoe zou er naar ouders gekeken worden, die ondanks alle preconceptiezorg een kindje krijgen met een chronische ziekte of handicap? Wordt je er dan scheef op aangekeken: heb je wel alle informatie voor de conceptie tot je genomen als aanstaande ouders? Heb je wel gezond geleefd? Dat je je als ouders telkens moet verantwoorden of je je wel goed hebt voorbereid. Het lijkt mij een glijdende schaal; een ontwikkeling die niet wenselijk is.

Mildred Theunisz

3.

En als ik dan toch een kind krijg terwijl ik rook en zuip, dan komen ze me halen en krijg ik gedwongen een abortus? Wat is hier allemaal gaande, zeg? Wat een éng land is dit.

Eugenie van Ruitenbeek

4.

Hear, hear!

Jullie hebben helemaal gelijk, het is ook iets om je zorgen over te maken! Want laten we wel wezen, als dit soort preconceptiezorg bestond, was Stephen Hawking wellicht nooit geboren en was de wereld een briljant wetenschapper armer geweest (om niet te spreken over al die 'gewone', bijzondere niet-briljante lieve kinderen natuurlijk).

Lonneke Bär

5.

Normaal lees ik jullie website met veel genoegen, maar het redactioneel over preconceptiezorg is echt heel onzorgvuldig. Het is onverantwoordelijke flauwekul om te zeggen dat de overheid perfecte kinderen wil. Waar het om gaat is dat toekomstige ouders beter voorgelicht worden over bijvoorbeeld de schadelijke effecten van roken en alcoholgebruik Hele volksstammen die geen idee hebben hoe schadelijk dat is voor hun ongeboren kind. En dat je met foliumzuur open ruggetjes kunt voorkomen is voor velen ook nieuw. Uit divers onderzoek is ook gebleken dat heel veel mensen dergelijke informatie ook graag tot zich nemen. Kijk maar eens naar het succes van www.zwangerwijzer.nl Jullie hebben onlangs toch zelf ook opgeroepen om foliumzuur te gebruiken, al voor de zwangerschap? Waarom mogen jullie wel preconceptie-adviezen geven, maar de overheid niet? Wil Ouders Online soms perfecte kinderen?

Als je met een preconceptieconsult ouders beter kunt voorlichten dat hun toekomstig kind een verhoogd risico op taaislijmziekte of sikkelcelanemie heeft (twee hele nare ziektes), wie kan daar dan iets tegen hebben? En als je dat preconceptieconsult niet wilt, dan "fok je toch gewoon lekker aan" zoals jullie het zeggen? Ben wel benieuwd wat je dan tegen je kind zegt als die een ontwikkelingsachterstand heeft omdat jij gerookt hebt tijdens de zwangerschap. "Ja sorry, ik wist niet dat roken schadelijk was en Ouders Online vond preconceptiezorg niks"?

Voortaan graag iets meer evenwichtigheid. Ouders Online speelt een belangrijke rol in het debat over dit soort zaken, en die verantwoordelijkheid moet resulteren in een genuanceerd standpunt, niet in gemakzuchtig gekwaak. Daar is de (toekomstige) gezondheid van kinderen echt te belangrijk voor.

Gert van Dijk

6.

Een goed stuk, dank u wel. Wat mijzelf vooral zorgen baart is dat er nergens vastligt dat die voorlichters echt weten waar ze het over hebben.

Niet alleen stamt mijn zorg uit het feit, dat wat we medisch weten van risico s en de gevolgen een constant verschuivend gegeven is. Onze kennis van vandaag kan over enkele jaren al geheel achterhaald en verkeerd zijn, maar vooral ook zijn die voorlichters wel slim genoeg en geïnformeerd genoeg om echt te weten waar ze het over hebben?

Waarom zeg ik dat? Wel, ik ben een moeder van 2 kinderen, die aan beide kinderen jaren borstvoeding heeft gegeven. En de consultatiebureaus hebben mij (en anderen rond mij die bij mij met hun problemen, vragen en angsten kwamen) jarenlang geheel verkeerd proberen voor te lichten. Ik schrijf hier proberen omdat ik zelf vrouws genoeg ben om uit te zoeken in wetenschappelijke tijdschriften wat waar is en wat niet. Om echte experts te vinden ook. Maar hoeveel ouders zijn dat?

Ik kan u verzekeren dat iedere voorlichting over die borstvoeding onzin was. Men wist echt absoluut niet waar men het over had. Borstontsteking? Direct ophouden met borstvoeding. Groei anders dan de met koeienmelk gevoede flessenkinderen? Ophouden met borstvoeding. Kind ouder dan 1 jaar? Dat moet opvolgmelk hebben. (De pakken van Nutricia / Friese Vlag stonden voor het grijpen) En zo ging het maar door.

Met mijn tweede dochter ben ik na een maand of 14 niet meer naar het consultatiebureau gegaan. Ik was het zat om altijd slecht voorgelichte en slecht onderlegde mensen tegenover mij te hebben.

Hoe goed zullen mijn dochters deze slecht voorgelichte = slecht voorlichtende mensen uit hun leven kunnen houden? Dat is nu mijn zorg.

Met vriendelijke groet,

Artemis Westenberg

7.

Beste Henk, Ik vind dat je in dit geval een beetje overdrijft met het verketteren van de overheid. Wat ik lees in het voorstel van de Gezondheidsraad betreft voorlichting en vrijwillig advies, geen gedwongen prénataal onderzoek of iets dergelijks. Dat de voorlichting beter kan en moet, daar ben ik het juist volkomen mee eens. Dat geldt trouwens niet alleen voor preconceptiezorg hoor, zie ook de reactie van mevrouw Westenberg. Ik denk dat de soep niet zo heet zal worden gegeten, vanwege 2 naar mijn idee onoverkoombare problemen.

De eerste is dat ook hier geldt, dat juist de mensen die voorlichting zouden kunnen gebruiken, wegens gebrek aan kennis en toegang tot kennis, sowieso die voorlichting niet krijgen. Hoe moet je die vinden/benaderen? Lijkt mij redelijk onmogelijk.

De tweede is dat het hier gaat om het opsporen van mensen die (mógelijk in de toekomst) een kinderwens hebben. Ook hier geldt: hoe moet je die vinden? Oproepen in de krant: "Gezocht: mensen met een mogelijke kinderwens voor goed gesprek met hulpverlener"? Kortom, het waait wel over, dit plan.

Marlies Engel

8.

Op mij heeft het streven naar pre-conceptie zorg een positievere indruk gemaakt.

In uw artikel mis ik een belangrijk aspect: doel van de het preconceptie-advies is ook een goede begeleiding van chronisch zieke ouders die graag een kindje willen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan een moeder met epilepsie of diabetes. Het is zowel in het belang van het kind als van de moeder zelf dat in zo'n geval van tevoren nagedacht wordt over bijvoorbeeld het gebruik van medicijnen tijdens de zwangerschap en niet pas als de zwangerschap al een feit is. Ook hiervoor dienen deze gesprekken met zorgverleners.

[naam en adres bekend bij de redactie]

Reacties

wat er tegen is op pre

wat er tegen is op pre-conceptuele zorg: het hebben van een kind dat niet geheel aan de standaard voldoet is dan aan jezelf te wijten. Heb je wat opvoedingsproblemen, is je kind niet sociaal, dan heeft het kind niet alleen ADHD en/of autisme; nee..... het komt ook nog doordat je op de avond van conceptie een glaasje teveel ophad of omdat je tegen alle adviezen in niet al een half jaar van tevoren was begonnen met het slikken van de juiste vitaminen.

Wat doe je met mensen die onbedoeld zwanger raken en toch geen abortus kiezen? Is dat kind over twintig jaar een keer ongelukkig, en dan komt dat doordat jij tijdens je zwangerschap zorgen had vanwege het kind dat net niet gelegen kwam. Want als een aanstaande moeder stress heeft geeft dat meer kans op depressies en andere psychiatrische aandoeningen bij het kind.

Alles van tevoren plannen en vervolgens meemaken dat het 'tegenvalt' maakt erg ongelukkig.

Alle columns in de serie Van de redactie