Alleenstaande ouder met moeilijke puberzoon 16
Hallo allemaal,
Ik ben moeder van twee zoons en zit momenteel behoorlijk vast met mijn oudste zoon van 16 jaar. Ik ben vooral op zoek naar ouders die iets soortgelijks hebben meegemaakt en die niet alleen met adviezen komen, maar ook begrip, herkenning en steun kunnen bieden.
Mijn zoon heeft na een heel moeilijke periode uiteindelijk zijn diploma gehaald. School heeft hem enorm zwaar belast. Er zijn tijdens zijn examens zelfs speciale aanpassingen voor hem geregeld, zoals een apart lokaal en een aparte ingang, omdat het contact met andere leerlingen voor hem te belastend was. Uiteindelijk heeft hij zijn diploma gehaald, waar ik ontzettend trots op ben.
Na zijn diploma wil hij absoluut niet naar een mbo-opleiding. Hij zegt dat hij nooit meer naar school gaat en ook niet wil werken. Hij heeft het regelmatig over het feit dat hij deze maatschappij haat, dat hij er niet in past en dat werken voor hem voelt als het verspillen van zijn leven. Hij heeft sterke ideeën over verplichtingen, werken en hoe de maatschappij in elkaar zit.
Hij weigert vrijwel iedere vorm van hulp. Hij wil niet naar een psycholoog, wijkteam, hulpverlener of andere instantie en wil eigenlijk met niemand praten die volgens hem "hulp" komt bieden. Alleen al het idee van therapie of instanties roept veel weerstand op.
Tegelijkertijd is hij niet voortdurend ongelukkig of volledig geïsoleerd. Hij kan genieten van voetbal, vrienden, een film, sporten met zijn vader, gamen en soms samen koken. Hij kan heel normaal en vrolijk zijn en vervolgens ineens omslaan of zich terugtrekken. Hij heeft een kleine groep mensen die hij goed verdraagt en sociale verplichtingen zoals feestjes en familiegelegenheden kunnen hem erg zwaar vallen.
Een paar weken geleden heeft hij mij 's nachts zeer zorgwekkende berichten gestuurd. Hij zei onder andere dat hij liever dood wilde, dat hij het leven niet leuk vond en dat hij liever dood zou gaan dan later een leven te hebben dat hij niet aankan. Hij zei dat hij al ongeveer twee jaar zo met zichzelf worstelt. De volgende dag kon hij echter weer heel normaal doen, contact zoeken en leuke dingen ondernemen. Juist dat wisselende gedrag maakt mij ontzettend onzeker. Ik ben voortdurend bang dat ik hem een keer niet serieus genoeg neem en dat het dan echt misgaat.
Ook dagelijkse dingen kunnen ingewikkeld worden. Hij trekt zich veel terug op zijn kamer, heeft weinig structuur en eet soms nauwelijks omdat hij erg kieskeurig is en het eten dat er thuis is niet goed genoeg vindt. Daardoor kan hij later hongerig, uitgeput en prikkelbaar worden. Ik merk dat ik dan automatisch weer probeer het voor hem op te lossen en mij schuldig voel als het niet goed gaat.
De leerplichtambtenaar heeft inmiddels contact met mij opgenomen omdat hij niet staat ingeschreven voor een vervolgopleiding. Ik heb de situatie volledig uitgelegd. De leerplichtambtenaar gaf aan dat er verschillende mogelijkheden zijn, maar dat mijn zoon wel enigszins moet meewerken. Hij kan bijvoorbeeld op afspraak komen of de leerplichtambtenaar kan bij ons thuis komen. Hij maakte duidelijk dat er uiteindelijk ook wettelijke stappen kunnen volgen als hij iedere vorm van medewerking weigert, waaronder een proces-verbaal en mogelijk jeugdreclassering. Dat maakt mij erg nerveus, omdat ik bang ben dat dwang de situatie juist verder laat escaleren en dat mijn zoon mij daardoor gaat zien als degene die dit allemaal veroorzaakt.
Zijn vader en ik hebben gezamenlijk gezag. Vader weet van de situatie, maar zegt vooral dat hij ook niet weet wat hij met hem aan moet. Daardoor voelt het voor mij alsof vrijwel alle verantwoordelijkheid bij mij terechtkomt.
Ik ben zelf inmiddels ontzettend uitgeput. Ik ben voortdurend alert op mijn zoon, slaap slecht als ik bang ben dat het niet goed met hem gaat en voel mij vaak schuldig wanneer ik iets voor mezelf doe. Ik ben bang dat ik verkeerde keuzes maak en mijn kind kwijtraak. Tegelijkertijd weet ik rationeel dat ik dit niet allemaal voor hem kan oplossen en dat ik ook grenzen moet leren stellen.
Ik wil vooral graag ervaringen horen van andere ouders die een vergelijkbare puber hebben gehad: een jongere die school/opleiding weigert, hulp afwijst, niet wil werken, zich terugtrekt en waarbij uiteindelijk leerplicht of andere instanties betrokken raken. Ik wil graag weten hoe andere ouders hiermee zijn omgegaan, hoe ze het gesprek met hun kind hebben gevoerd, wat uiteindelijk hielp en vooral ook of het later weer beter is geworden.
Ik zoek niet alleen naar oplossingen of instanties. Ik heb vooral behoefte aan mensen die zeggen: "Ik herken dit", "wij hebben dit ook meegemaakt", "je bent niet de enige" en die hun eigen ervaringen willen delen. Ik kan op dit moment vooral wat begrip, steun, troost en hoop gebruiken.
Alvast bedankt
Gingergirl schreef op 10-08-2026 om 21:19:
[..]
Dit is heel gebruikelijk hoor voor leerlingen met een diagnose. Ik ken geen school die dat niet biedt bij toetsen/examens.
Nou, niet dat elk kind met diagnose een eigen ruimte én ingang krijgt bij een toets of examen. Er is vaak wel een aparte ruimte voor de leerlingen die recht hebben op extra tijd en/of minder prikkels nodig hebben. Maar dan zitten die meestal wel bij elkaar.
Schemerlampje schreef op 10-08-2026 om 22:53:
[..]
Nou, niet dat elk kind met diagnose een eigen ruimte én ingang krijgt bij een toets of examen. Er is vaak wel een aparte ruimte voor de leerlingen die recht hebben op extra tijd en/of minder prikkels nodig hebben. Maar dan zitten die meestal wel bij elkaar.
Dat schrijf ik toch ook niet; dat elke leerling een eigen ruimte krijgt. Maar wel dat leerlingen een prikkelarme ruimte geboden wordt bij bepaalde diagnoses. Dan zitten er een aantal bij elkaar inderdaad. Maar is rustiger dan bv in een volle gymzaal. Net zoals extra tijd of verklanking bij bepaalde diagnoses.
ik heb ook zo'n zoon. Bij ons is wel langere tijd hulpverlening betrokken geweest en er is uiteindelijk ook een diagnose gesteld. Hij heeft helemaal geen middelbare school diploma en is nu 19. Hij heeft ook alle hulp afgewezen. Maar ík had laten zien dat ik 'alles geprobeerd had' en dan gaat leerplicht er niet met een gestrekt been in. Ook bij zoon zagen ze dat hij niet kon profiteren van hulpverlening dus er is niet aan hem getrokken. Jullie zullen strategischer moeten gaan denken. Iets van hulpverlening zal er op gang moeten komen en waarschijnlijk ook een diagnosetraject om aan de leerplicht te laten zien dat je de problemen serieus neemt. Niks doen is gewoon geen optie, dan komt er een heleboel druk op jullie af.
Het is heel erg pijnlijk je kind zo gedesoriënteerd te zien, en met zoveel angsten en beklemming te zien worstelen. Hulpverlening voor jezelf is ook geen overbodige luxe. Ik ben een hele tijd behoorlijk kopje onder gegaan in de problemen met mijn zoon.
Gingergirl schreef op 10-08-2026 om 23:05:
[..]
Dat schrijf ik toch ook niet; dat elke leerling een eigen ruimte krijgt. Maar wel dat leerlingen een prikkelarme ruimte geboden wordt bij bepaalde diagnoses. Dan zitten er een aantal bij elkaar inderdaad. Maar is rustiger dan bv in een volle gymzaal. Net zoals extra tijd of verklanking bij bepaalde diagnoses.
Ja dat is hier ook zo inderdaad. Maar dat zijn dan wel alle leerlingen met dyslexie, autisme, adhd, add of een andere reden voor extra tijd bij elkaar. Een eigen ingang en eigen lokaal met dus eigen surveillant is voor een normale school doorgaans echt niet organiseerbaar voor alle leerlingen met een diagnose.
De rest van de school gaat ook gewoon door. Docenten moet lesgeven, lokalen moeten beschikbaar zijn voor lessen. Je kan toch niet lessen laten vervallen omdat een docent moet surveilleren bij het examen van één persoon?
MamaE schreef op 10-08-2026 om 23:27:
[..]
Ja dat is hier ook zo inderdaad. Maar dat zijn dan wel alle leerlingen met dyslexie, autisme, adhd, add of een andere reden voor extra tijd bij elkaar. Een eigen ingang en eigen lokaal met dus eigen surveillant is voor een normale school doorgaans echt niet organiseerbaar voor alle leerlingen met een diagnose.
De rest van de school gaat ook gewoon door. Docenten moet lesgeven, lokalen moeten beschikbaar zijn voor lessen. Je kan toch niet lessen laten vervallen omdat een docent moet surveilleren bij het examen van één persoon?
Ja hier zijn er door de grootte van de school meerdere lokalen voor beschikbaar tijdens examens, sommige hebben recht op extra tijd maar ook op verklanking of prikkelarm. Daar hou je met het rooster ook rekening mee dat die lokalen beschikbaar zijn tijdens examens en dat er personeel beschikbaar is. Voor het surveilleren kun je ook externen inhuren, doet ons schoolbestuur al jaren. Maar er zijn ook scholen die parttimers extra inzetten in overleg.
Gingergirl schreef op 10-08-2026 om 23:44:
[..]
Ja hier zijn er door de grootte van de school meerdere lokalen voor beschikbaar tijdens examens, sommige hebben recht op extra tijd maar ook op verklanking of prikkelarm. Daar hou je met het rooster ook rekening mee dat die lokalen beschikbaar zijn tijdens examens en dat er personeel beschikbaar is. Voor het surveilleren kun je ook externen inhuren, doet ons schoolbestuur al jaren. Maar er zijn ook scholen die parttimers extra inzetten in overleg.
Dat gebeurt hier ook wel. Soms zijn het er te veel voor één lokaal, dan maken ze groepen zoveel mogelijk op basis van diagnose.
Soms zijn het er weinig en zitten ook wel eens meerdere examens van verschillende niveaus bij elkaar.
Natuurlijk wordt er rekening gehouden met lokalen vrijhouden en voldoende surveillanten. Mijn man helpt ook vaker uit op zijn vrije dag in die periode. Mijn punt was vooral dat elke leerling met 'iets' een apart lokaal geven met een eigen surveillant niet haalbaar is.
Bij vakken die iedereen heeft als Nederlands en Engels heb je dan zo een stuk of 20 lokalen nodig. Die heb je niet zomaar over. Die 20 leerlingen kunnen ook in één of twee lokalen.
Dus dat deze jongen dat voor elkaar heeft gekregen is al heel wat van school.
Theofora schreef op 10-08-2026 om 23:18:
ik heb ook zo'n zoon. Bij ons is wel langere tijd hulpverlening betrokken geweest en er is uiteindelijk ook een diagnose gesteld. Hij heeft helemaal geen middelbare school diploma en is nu 19. Hij heeft ook alle hulp afgewezen. Maar ík had laten zien dat ik 'alles geprobeerd had' en dan gaat leerplicht er niet met een gestrekt been in. Ook bij zoon zagen ze dat hij niet kon profiteren van hulpverlening dus er is niet aan hem getrokken. Jullie zullen strategischer moeten gaan denken. Iets van hulpverlening zal er op gang moeten komen en waarschijnlijk ook een diagnosetraject om aan de leerplicht te laten zien dat je de problemen serieus neemt. Niks doen is gewoon geen optie, dan komt er een heleboel druk op jullie af.
Het is heel erg pijnlijk je kind zo gedesoriënteerd te zien, en met zoveel angsten en beklemming te zien worstelen. Hulpverlening voor jezelf is ook geen overbodige luxe. Ik ben een hele tijd behoorlijk kopje onder gegaan in de problemen met mijn zoon.
Wat ik me dan afvraag....hoe heb je dan kunnen aantonen dat je alles eraan gedaan hebt? Ik vermoed bij mijn zoon ook iets als adhd maar hij weigert ook alles wat hem eventueel zou kunnen helpen en ik vrees dat hij komend jaar ook wel eens zou kunnen uitvallen op school.
Joszy schreef op 10-08-2026 om 17:54:
[..]
Mag dat? In het leerbedrijf van je ouders werken? Het lijkt mij best ingewikkeld qua belangenverstrengeling en machtsverhoudingen enzo?
Tsja, zo kun je allerlei beren op de weg bedenken.
Mijn zoon stopte met zijn mbo-opleiding, had dus geen startkwalificatie, maar werkte wel al vanaf zijn 16de bij een bedrijf. Kreeg te maken met leerplicht en doorstroomloket, daar wilden ze hem een andere richting in sturen. Heeft hij niet gedaan (op mijn advies overigens). Later heeft hij via een bedrijfsopleiding alsnog een mbo-diploma gehaald en inmiddels werkt hij al meer dan de helft van zijn leven bij het bedrijf, nu in een functie die hij ook nog leuk vindt.
Een leerplichtambtenaar of iemand van het doorstroomloket die een beetje nadenkt zou kunnen begrijpen dat werken bij vader en 1 dag naar school beter is dan thuis zitten. Mogelijke hindernissen kun je overwinnen, vooral als die slechts administratief en bureaucratisch zijn.
tsjor schreef op 11-08-2026 om 09:20:
[..]
Tsja, zo kun je allerlei beren op de weg bedenken.
Mijn zoon stopte met zijn mbo-opleiding, had dus geen startkwalificatie, maar werkte wel al vanaf zijn 16de bij een bedrijf. Kreeg te maken met leerplicht en doorstroomloket, daar wilden ze hem een andere richting in sturen. Heeft hij niet gedaan (op mijn advies overigens). Later heeft hij via een bedrijfsopleiding alsnog een mbo-diploma gehaald en inmiddels werkt hij al meer dan de helft van zijn leven bij het bedrijf, nu in een functie die hij ook nog leuk vindt.
Een leerplichtambtenaar of iemand van het doorstroomloket die een beetje nadenkt zou kunnen begrijpen dat werken bij vader en 1 dag naar school beter is dan thuis zitten. Mogelijke hindernissen kun je overwinnen, vooral als die slechts administratief en bureaucratisch zijn.
Ik bedenk geen beren op de weg. Ik vraag me af of dat mag. Hoe garandeer je de kwaliteit van een opleiding als dat in het bedrijf van je ouder is, die vast makkelijker een oogje toeknijpt dan een gemiddelde werkgever? Welke waarde heeft een diploma dan?
Daglichtlamp schreef op 10-08-2026 om 20:09:
Stormie: als je quote kun je dan echt onder de quote schrijven? (links van de quote staat een doorgetrokken verticale streep, jouw tekst moet daar dus onder pas beginnen. Nu is het lastig om jouw eigen tekst te onderscheiden van de quote.
Dat wist ik niet,fijn dat je mij erop wijst!
Mijn zoon mocht zelf geen stage lopen bij ons bedrijf vanwege mogelijke belangenverstrengeling.
KnorrendKitten schreef op 11-08-2026 om 13:38:
Mijn zoon mocht zelf geen stage lopen bij ons bedrijf vanwege mogelijke belangenverstrengeling.
Wij hebben wel familie gehad, maar moesten daarvoor wel het hele traject van registratie doorlopen natuurlijk. Er werd daarnaast ook goed meegedacht m.b.t. de begeleiding en rapportage in het kader van objectieve beoordeling. Misschien kwam het omdat er in deze regio een tekort was aan bedrijven die deze leerlingen aan het werk wilden helpen?
Zijn jullie bekend met het PDA profiel Autisme?
Even in het kort via site samengevat:
Het is geen aparte diagnose, maar een profiel binnen autisme. Mensen met PDA ervarenoverweldigende angst en stress bij het gevoel iets te moeten, waardoor ze eisen en verzoeken actief vermijden. Dit gaat verder dan koppigheid; het is een diepgewortelde reactie op de perceptie van controleverlies.
Het gevoel van ‘moeten’ wordt ervaren als een bedreiging voor autonomie, waardoor het zenuwstelsel in een constante ‘vecht-of-vlucht’-modus komt
Mensen met autisme houden veelal van duidelijke regelmaat, structuur, voorspelbaarheid en strakke planning. In de praktijk werkt dit niet voor een persoon met autisme die binnen het PDA-profiel valt. Die heeft juist begrip en respect nodig voor zijn eigengereidheid, flexibiliteit, eigen normen en waarden en vraag naar soepele eisen.
Mensen met autisme en PDA hebben heel veel moeite met allerlei verwachtingen die op hen gelegd worden. Veel verwachtingen veroorzaken spanning, ongemak, afweer en angst. Het kan als zo bedreigend overkomen, dat iemand verwachtingen tracht te vermijden. Daardoor gaan mensen met een PDA-profiel veel situaties uit de weg en dat op meerdere vlakken. Uiteraard leidt dit tot allemaal negatieve gevolgen, maar als de angst, tijdsdruk of een bedreigende factor overheerst, zal het vermijden van de nare gevoelens altijd voorop staan. Hoe meer verwachtingen er geschept worden, hoe eerder iemand met PDA die zal vermijden of ontwijken.
Joszy schreef op 11-08-2026 om 13:05:
[..]
Ik bedenk geen beren op de weg. Ik vraag me af of dat mag. Hoe garandeer je de kwaliteit van een opleiding als dat in het bedrijf van je ouder is, die vast makkelijker een oogje toeknijpt dan een gemiddelde werkgever? Welke waarde heeft een diploma dan?
Ik kan me voorstellen dat TO het in dit geval wel oppert. Dan kan iemand anders het afschieten. Maar dan denkt ze wel zichtbaar mee.
Dweedledee schreef op 10-08-2026 om 20:48:
Even ter illustratie, rond 2017-2018-2019 waren er rond de 4500 leerplichtigen die aan het begin van het schooljaar geregistreerd stonden onder absoluut verzuim. Dat aantal verdubbelde al in 2021/2022. Schooljaar 2024-2025 waren het er meer dan 16.000 (!!).
De cijfers van het afgelopen schooljaar zijn nog niet bekend, maar de kans bestaat dat het alleen maar verder is gestegen. Het is echt een zorgwekkend probleem in onderwijsland.
Ik denk dat dit probleem nog veel erger wordt als de overheid in 2035 een volledig onderwijssysteem wil realiseren,waarin speciaal onderwijs grotendeels verdwijnt.
