Alleenstaande ouder met moeilijke puberzoon 16
Hallo allemaal,
Ik ben moeder van twee zoons en zit momenteel behoorlijk vast met mijn oudste zoon van 16 jaar. Ik ben vooral op zoek naar ouders die iets soortgelijks hebben meegemaakt en die niet alleen met adviezen komen, maar ook begrip, herkenning en steun kunnen bieden.
Mijn zoon heeft na een heel moeilijke periode uiteindelijk zijn diploma gehaald. School heeft hem enorm zwaar belast. Er zijn tijdens zijn examens zelfs speciale aanpassingen voor hem geregeld, zoals een apart lokaal en een aparte ingang, omdat het contact met andere leerlingen voor hem te belastend was. Uiteindelijk heeft hij zijn diploma gehaald, waar ik ontzettend trots op ben.
Na zijn diploma wil hij absoluut niet naar een mbo-opleiding. Hij zegt dat hij nooit meer naar school gaat en ook niet wil werken. Hij heeft het regelmatig over het feit dat hij deze maatschappij haat, dat hij er niet in past en dat werken voor hem voelt als het verspillen van zijn leven. Hij heeft sterke ideeën over verplichtingen, werken en hoe de maatschappij in elkaar zit.
Hij weigert vrijwel iedere vorm van hulp. Hij wil niet naar een psycholoog, wijkteam, hulpverlener of andere instantie en wil eigenlijk met niemand praten die volgens hem "hulp" komt bieden. Alleen al het idee van therapie of instanties roept veel weerstand op.
Tegelijkertijd is hij niet voortdurend ongelukkig of volledig geïsoleerd. Hij kan genieten van voetbal, vrienden, een film, sporten met zijn vader, gamen en soms samen koken. Hij kan heel normaal en vrolijk zijn en vervolgens ineens omslaan of zich terugtrekken. Hij heeft een kleine groep mensen die hij goed verdraagt en sociale verplichtingen zoals feestjes en familiegelegenheden kunnen hem erg zwaar vallen.
Een paar weken geleden heeft hij mij 's nachts zeer zorgwekkende berichten gestuurd. Hij zei onder andere dat hij liever dood wilde, dat hij het leven niet leuk vond en dat hij liever dood zou gaan dan later een leven te hebben dat hij niet aankan. Hij zei dat hij al ongeveer twee jaar zo met zichzelf worstelt. De volgende dag kon hij echter weer heel normaal doen, contact zoeken en leuke dingen ondernemen. Juist dat wisselende gedrag maakt mij ontzettend onzeker. Ik ben voortdurend bang dat ik hem een keer niet serieus genoeg neem en dat het dan echt misgaat.
Ook dagelijkse dingen kunnen ingewikkeld worden. Hij trekt zich veel terug op zijn kamer, heeft weinig structuur en eet soms nauwelijks omdat hij erg kieskeurig is en het eten dat er thuis is niet goed genoeg vindt. Daardoor kan hij later hongerig, uitgeput en prikkelbaar worden. Ik merk dat ik dan automatisch weer probeer het voor hem op te lossen en mij schuldig voel als het niet goed gaat.
De leerplichtambtenaar heeft inmiddels contact met mij opgenomen omdat hij niet staat ingeschreven voor een vervolgopleiding. Ik heb de situatie volledig uitgelegd. De leerplichtambtenaar gaf aan dat er verschillende mogelijkheden zijn, maar dat mijn zoon wel enigszins moet meewerken. Hij kan bijvoorbeeld op afspraak komen of de leerplichtambtenaar kan bij ons thuis komen. Hij maakte duidelijk dat er uiteindelijk ook wettelijke stappen kunnen volgen als hij iedere vorm van medewerking weigert, waaronder een proces-verbaal en mogelijk jeugdreclassering. Dat maakt mij erg nerveus, omdat ik bang ben dat dwang de situatie juist verder laat escaleren en dat mijn zoon mij daardoor gaat zien als degene die dit allemaal veroorzaakt.
Zijn vader en ik hebben gezamenlijk gezag. Vader weet van de situatie, maar zegt vooral dat hij ook niet weet wat hij met hem aan moet. Daardoor voelt het voor mij alsof vrijwel alle verantwoordelijkheid bij mij terechtkomt.
Ik ben zelf inmiddels ontzettend uitgeput. Ik ben voortdurend alert op mijn zoon, slaap slecht als ik bang ben dat het niet goed met hem gaat en voel mij vaak schuldig wanneer ik iets voor mezelf doe. Ik ben bang dat ik verkeerde keuzes maak en mijn kind kwijtraak. Tegelijkertijd weet ik rationeel dat ik dit niet allemaal voor hem kan oplossen en dat ik ook grenzen moet leren stellen.
Ik wil vooral graag ervaringen horen van andere ouders die een vergelijkbare puber hebben gehad: een jongere die school/opleiding weigert, hulp afwijst, niet wil werken, zich terugtrekt en waarbij uiteindelijk leerplicht of andere instanties betrokken raken. Ik wil graag weten hoe andere ouders hiermee zijn omgegaan, hoe ze het gesprek met hun kind hebben gevoerd, wat uiteindelijk hielp en vooral ook of het later weer beter is geworden.
Ik zoek niet alleen naar oplossingen of instanties. Ik heb vooral behoefte aan mensen die zeggen: "Ik herken dit", "wij hebben dit ook meegemaakt", "je bent niet de enige" en die hun eigen ervaringen willen delen. Ik kan op dit moment vooral wat begrip, steun, troost en hoop gebruiken.
Alvast bedankt
Jonagold schreef op 12-08-2026 om 15:24:
[..]
We zijn het eens hoor. Dat is ook wel de consensus hier volgens mij. Zorg dat zoon in beeld is bij instanties, dat er naar hulp wordt gezocht, dat er een diagnosetraject wordt gestart zodat je in ieder geval kan laten zien dat je eraan werkt en niet gewoon maar achterover leunt.
Ja zeker zijn we het eens! Dat veronderstelde ik eigenlijk al. Het was meer voortborduren op jouw bericht dan een reactie 'tegen' jou.
Sjuul36 schreef op 11-08-2026 om 18:35:
[..]
Ik denk ook zekerr mee met de leerplicht vandaag telefoontje gehad dat we deze week nog een gesprek hier thuis hebben. Zoon weet ondertussen van de leerplichtambtenaar en we hebben intussen ook al veel gesproken samen. In het eerste geval was het paniek paniek. En ze bekijken het maar en ik ga niets doen!! Ik ga nog liever dood! Al die opmerkingen.
Gaf aan echt niet te beroerd te zijn om te werken maar weet echt niet wat met zichzelf aan te moeten. Hij geeft aan zo anders over alles in de wereld/maatschappij te denken dat niets hem zint om ook maar te doen. En ik kan begrijpen dat als je je zo anders voelt dat dit een struggle is..
Hij weet wat er van hem verwacht wordt. Ik heb de leerplichtambtenaar natuurlijk gezegd dat ik wil dat hij iets gaat doen. En mijn zoon heb ik ook gezegd dat het misschien beter is om toch naar de dokter te gaan en hulp te gaan vragen aangezien hij zelf zegt dat het echt niet lekker gaat in zn hoofd.
Maak een afspraak bij de huisarts.Laat je zoon vertellen hoe hij zich voelt. Vraag je huisarts om je zoon door te wijzen naar een gespecialiseerde praktijk voor diagnostiek op autisme. En daarna specifiek het PDA profiel.Tot zijn 18de jaar is het gratis.
Breng de leerplichtambtenaar hiervan op de hoogte.
Dan zetten ze het on hold tot de uitslag bekend is.
Stormie schreef op 14-08-2026 om 12:31:
[..]
Maak een afspraak bij de huisarts.Laat je zoon vertellen hoe hij zich voelt. Vraag je huisarts om je zoon door te wijzen naar een gespecialiseerde praktijk voor diagnostiek op autisme. En daarna specifiek het PDA profiel.Tot zijn 18de jaar is het gratis.
Breng de leerplichtambtenaar hiervan op de hoogte.
Dan zetten ze het on hold tot de uitslag bekend is.
Stormie, het stoort me een beetje hoe stellig jij dingen kunt brengen. Dat moet je gewoon niet doen, want jij kunt daar helemaal niets over zeggen. Ik raad je aan je berichten voortaan wat te nuanceren.
Bij jongeren/jongvolwassenen met licht autisme met PDA profiel moet je zoiets niet als moeten brengen. Breng in het in het voordeel van hem. Als duidelijk is waarom zoon niets wil omdat het moet,dan hoeft dat moeten ook niet meer. Dat dan iedereen begrijpt waarom zoon zich anders voelt en school zich daaraan aanpast (hopelijk maar dat kun je weglaten voor zoon)want leerkrachten kennen vaak ook alleen het klassieke autisme en dat heeft je zoon niet,voor een school is het PDA profiel ook vaak totaal onbekend en die moeten ook de weg daarin vinden.
Maar wordt hij positief getest op autisme met PDA profiel wordt veel duidelijk voor hem en zijn omgeving en dat zal hem veel vrijheid/lucht geven.
Het is al heel positief dat hij zijn diploma van de middelbare school heeft behaald!
De meesten met dit profiel zijn schoolverlaters zonder een diploma.
Dweedledee schreef op 14-08-2026 om 12:39:
[..]
Stormie, het stoort me een beetje hoe stellig jij dingen kunt brengen. Dat moet je gewoon niet doen, want jij kunt daar helemaal niets over zeggen. Ik raad je aan je berichten voortaan wat te nuanceren.
Ik heb beroepsmatig met deze groep te maken. Je hebt gelijk dat ik niet voor 100% kan spreken. Maar ik heb veel vergelijkingsmateriaal. Dus ik maak soms ook licht autistische jongeren met het PDA profiel mee. Vaak wordt het als onwil gezien door het onbekende en verkeerd behandeld,juist averechts.
Maar ik zal vanaf nu mij afzijdig houden en alleen meelezen.
Stormie schreef op 14-08-2026 om 12:51:
[..]
Ik heb beroepsmatig met deze groep te maken. Je hebt gelijk dat ik niet voor 100% kan spreken. Maar ik heb veel vergelijkingsmateriaal. Dus ik maak soms ook licht autistische jongeren met het PDA profiel mee. Vaak wordt het als onwil gezien door het onbekende en verkeerd behandeld,juist averechts.
Maar ik zal vanaf nu mij afzijdig houden en alleen meelezen.
Los van dat je de beste knul inderdaad al zowat gediagnosticeerd hebt, doelde ik vooral op de laatste zin in je bericht over “on hold zetten”. Je schetst het als een feit, maar daar kun jij helemaal geen uitspraak over doen.
En nog even als aanvulling, ik geloof je meteen als je zegt dat je professioneel veel met deze doelgroep te maken hebt. Echter; je maakt deze jongen niet mee. Je leest enkel een aantal berichtjes van zijn moeder.
Een schets gemaakt door een ander, moet je volgens mij ook helemaal niet willen vergelijken, aangezien je geen idee hebt of het allemaal wel klopt. Dat moeten we aan professionals overlaten, mijns inziens.
Stormie schreef op 14-08-2026 om 12:31:
[..]
Maak een afspraak bij de huisarts.Laat je zoon vertellen hoe hij zich voelt. Vraag je huisarts om je zoon door te wijzen naar een gespecialiseerde praktijk voor diagnostiek op autisme. En daarna specifiek het PDA profiel.Tot zijn 18de jaar is het gratis.
Breng de leerplichtambtenaar hiervan op de hoogte.
Dan zetten ze het on hold tot de uitslag bekend is.
In mijn gemeente kan een huisarts een kind of jongere al heel lang niet verwijzen naar psychologische of psychiatrische hulp. De gemeente moet dat doen, zo hebben de huisartsen met de gemeente afgesproken. Hier beoordeelt de gemeente dat dus en die stuurt scherp op kosten. Als zij iets niet nodig vinden, gaat het gewoon niet gebeuren. Het is natuurlijk niet gratis. De gemeente moet het betalen en die hebben bijna allemaal overschrijdingen op dit deel van de begroting.
Stormie schreef op 14-08-2026 om 12:44:
Bij jongeren/jongvolwassenen met licht autisme met PDA profiel moet je zoiets niet als moeten brengen. Breng in het in het voordeel van hem. Als duidelijk is waarom zoon niets wil omdat het moet,dan hoeft dat moeten ook niet meer. Dat dan iedereen begrijpt waarom zoon zich anders voelt en school zich daaraan aanpast (hopelijk maar dat kun je weglaten voor zoon)want leerkrachten kennen vaak ook alleen het klassieke autisme en dat heeft je zoon niet,voor een school is het PDA profiel ook vaak totaal onbekend en die moeten ook de weg daarin vinden.
Maar wordt hij positief getest op autisme met PDA profiel wordt veel duidelijk voor hem en zijn omgeving en dat zal hem veel vrijheid/lucht geven.
Het is al heel positief dat hij zijn diploma van de middelbare school heeft behaald!
De meesten met dit profiel zijn schoolverlaters zonder een diploma.
Heeft deze jongen dan ass met pda profiel? Dat lees ik nergens? Moeder schrijft in een eerder bericht zelfs dat ze níet denkt dat ie ass heeft. Nu kan moeder die diagnose natuurlijk niet met zekerheid weerleggen zonder onderzoek. Maar jij kunt hem ook niet stellen zonder onderzoek. En dan kent moeder deze jongen nog. Jij hebt hem überhaupt nooit ontmoet.
Voor jongeren met jeugdreuma bestaat heel goede medicatie. Daarmee kan ook de vermoeidheid afnemen en daarmee de motivatie om dingen te ondernemen toenemen. Het is heel lastig voor deze jongeren om dag in dag uit met pijn te leven. Niet de dingen te kunnen die leeftijdsgenoten zonder enige moeite doen. Dus ik zou snel beginnen met die medicatie. ... oh wacht...
Dweedledee schreef op 14-08-2026 om 12:57:
[..]
Los van dat je de beste knul inderdaad al zowat gediagnosticeerd hebt, doelde ik vooral op de laatste zin in je bericht over “on hold zetten”. Je schetst het als een feit, maar daar kun jij helemaal geen uitspraak over doen.
Dit lijkt mij ook helemaal geen gegeven. Ook als je in een onderzoekstraject zit naar wat dan ook heb je gewoon leerplicht en moet je gewoon naar school.
MamaE schreef op 14-08-2026 om 15:31:
[..]
Dit lijkt mij ook helemaal geen gegeven. Ook als je in een onderzoekstraject zit naar wat dan ook heb je gewoon leerplicht en moet je gewoon naar school.
Ja klopt. Daarom is dat specifieke bericht van Stormie, in een topic van een wanhopige moeder in een benarde situatie waarbij er al een leerplichtambtenaar betrokken is, gewoon echt geen goed idee.
Even heel praktisch gedacht, over een korte termijnoplossing. S.andra noemde al de heroriëntatieprogramma's die veel MBO's bieden.
Kun je je zoon niet zo ver krijgen dat hij zich inschrijft voor een MBO opleiding? Maakt niet uit welke. In ieder geval wél op een school met een (her)oriëntatieprogramma. Bespreek op die school met de decaan o.i.d. of hij meteen in met dat programma kan beginnen, gezien de omstandigheden. Dan heb je het leerplichtprobleem voor komend schooljaar in ieder geval getackled. En wie weet helpt het programma hem in ieder geval om meer inzicht in zichzelf en zijn wensen te krijgen. Het is ook vrijer en minder schools dan een echte opleiding, en biedt hem toch wat structuur in zijn leven.
Na dat oriëntatiejaar zie je dan wel weer hoe hij er aan toe is.
Ook kun je hem vragen of hij iets voelt voor het breekjaar. (zie website breekjaar.nl)
Alle jongeren tussen de 16 en de 24 jaar zijn welkom bij Breekjaar, ongeacht hun opleidingsniveau of achtergrond. Sommige jongeren hebben een vrijstelling van de leerplicht nodig om Breekjaar te kunnen volgen. Bijvoorbeeld als je jonger bent dan 18 jaar en nog geen startkwalificatie hebt: MBO- (niveau 2 of hoger), of een HAVO-, of VWO-diploma. Check dit altijd van tevoren, je bent hier zelf verantwoordelijk voor. Breekjaar kan je hierbij helpen en adviseren.
