16 november 2026
Karin (31) rook sigarettenrook in het T-shirt van haar peuter: 'Ik wil ook niet de moeder zijn die wegkijkt'
Karin (31) is moeder van een peuter en sinds anderhalf jaar gescheiden. Ze deelt de zorg voor haar zoontje met haar ex-partner, en de afgelopen maanden verliep dat eindelijk soepel. Tot die ene zondagavond, als ze hem uitkleedt voor het bad en een geur herkent die ze liever niet had geroken.
Het is kwart voor zeven als ik hem optil uit zijn autostoeltje en zijn jasje uittrek. Hij ruikt naar buiten, naar frietjes misschien, en naar iets anders. Ik denk er niet meteen iets van, tot ik boven zijn T-shirt over zijn hoofd trek en de geur me recht in het gezicht slaat. Sigarettenrook. Niet vaag, niet een zweem die je je kunt inbeelden, maar echt, van het soort dat in stof trekt en blijft hangen.
Mijn ex rookte altijd al, dat wist ik. Tijdens ons huwelijk, in de auto, op het balkon. In het ouderschapsplan hebben we het er nooit over gehad: het stond simpelweg niet op de lijst met dingen die we moesten regelen, tussen de schoolkeuze en de vakantieverdeling door. Roken leek destijds geen onderwerp. En de laatste maanden hadden we eindelijk iets opgebouwd wat op rust leek. Geen scherpe mailtjes meer, geen welles-nietes bij het overdragen van onze zoon op het schoolplein. Gewoon: hallo, fijn weekend, tot morgen. Die rust voelde breekbaar en kostbaar tegelijk, alsof ik hem met twee handen vasthield en bang was dat hij uit elkaar zou vallen zodra ik iets zou veranderen.
Papa rookt in de auto, maar het raampje stond open, zei hij
Terwijl ik hem in bad zet, friemelt hij met een plastic eendje en zegt hij, zomaar, zonder dat ik er iets over vraag: "Papa rookt in de auto, maar het raampje stond open, zei hij." Hij zegt het luchtig, alsof het een leuk weetje is, iets wat hij heeft opgepikt en nu even deelt. Ik voel iets in me verstrakken terwijl ik het water over zijn rug laat lopen.
Ik weet niet precies wat ik met die zin moet. Enerzijds is het maar een kind dat iets napraat, een zinnetje dat waarschijnlijk bedoeld is als geruststelling richting hem, niet als verantwoording richting mij. Anderzijds: het feit dat die geruststelling er blijkbaar nodig was, zegt ook iets. Alsof zelfs hij, drie jaar oud, al aanvoelde dat dit misschien niet helemaal oké was, en dat papa dat zelf ook voelde.

Die avond, als hij slaapt, zit ik met mijn telefoon in mijn hand en twijfel ik. Is dit iets om op aan te spreken, of overdrijf ik? Een open raampje is tenslotte iets. Veel ouders roken weleens in de auto met het raam open, en ik weet ook niet hoe lang of hoe vaak het gebeurt. Misschien is het incidenteel. Misschien maak ik van iets kleins iets groots, puur omdat ik de afgelopen maanden zo gewend ben geraakt aan die broze vrede dat ik bang ben geworden voor alles wat die zou kunnen verstoren. Ik wil niet de ex zijn die overal iets van vindt. Maar ik wil ook niet de moeder zijn die wegkijkt omdat een appje versturen ongemakkelijk is.
Uiteindelijk typ ik iets kort, zo neutraal mogelijk. Geen verwijt, geen uitroepteken, gewoon een feitelijke vraag of hij misschien iets voorzichtiger kan zijn met roken in de auto, voor de kleine. Ik lees het drie keer over voordat ik verstuur, net zo lang tot het niet meer klinkt als een beschuldiging.
Het raampje stond open, hoor
Het antwoord komt na een halfuur. Kort. "Het raampje stond open, hoor." Geen vraag erbij, geen toelichting, gewoon die ene zin die tegelijk een verdediging is en een afsluiting van het gesprek.
Ik merk dat dat korte berichtje meer bij me oproept dan de situatie zelf rechtvaardigt. Het is niet alleen irritatie om die afwerende toon. Het is ook iets wat ik herken van jaren geleden: dat gevoel dat ik er in dit soort dingen altijd alleen voor stond. Tijdens ons huwelijk ging het vaak zo: ik signaleerde iets, hij wuifde het weg, en ik liet het erbij, omdat doorzetten meestal meer kostte dan het opleverde. Dat patroon voelt nu weer akelig vertrouwd, alsof we niet zijn gescheiden maar gewoon dezelfde dynamiek hebben verplaatst naar twee adressen.

Ik twijfel of ik moet doorvragen. Nog een appje, net iets directer. Maar ik stel me voor hoe dat gesprek verloopt: hij die zich aangevallen voelt, ik die moet uitleggen wat ik eigenlijk bedoel, en de rust van de afgelopen maanden die alsnog een deuk oploopt. Voor wat? Voor een discussie die ik, als ik eerlijk ben, nu niet vol genoeg in me heb.
Een aantekening voor de volgende evaluatie van het ouderschapsplan
Dus laat ik het voorlopig rusten. Niet omdat het me niet meer bezighoudt, maar omdat ik merk dat ik het nu niet rustig genoeg kan bespreken. Ik maak wel een aantekening voor de volgende evaluatie van het ouderschapsplan, ergens over een paar maanden, als we toch bij elkaar zitten om de regeling door te nemen. Dan kan ik het zonder die zondagavondlading ter sprake brengen, met iets meer afstand, misschien zelfs met iets meer geduld.
Het voelt niet als een oplossing. Het voelt als uitstel, en ik weet dat ik de volgende keer weer die geur kan ruiken en weer diezelfde afweging moet maken. Maar soms is dat blijkbaar wat co-ouderschap vraagt: iets opmerken, iets voelen, en toch besluiten dat niet elk moment het juiste moment is om ervoor te gaan staan.
