Stoot je puber overal tegenaan? Zo lang duurt deze stuntelige puberfase

Het glas limonade, omgevallen over de keukentafel, vlak na het avondeten. Je zoon van veertien kijkt er zelf het meest verbaasd van iedereen naar. "Hoe kan dat nou," mompelt hij, terwijl hij met een theedoek de boel opdept. Gisteren stootte hij zijn elleboog aan de deurpost. Vorige week struikelde hij over de hond, die al jaren precies op diezelfde plek ligt.

Jij staat erbij en denkt: wordt hij nou expres zo sloom, of is er iets aan de hand? Geen van beide, eigenlijk. Er zit vaak een simpele verklaring achter.

Hoe kan mijn puber ineens zo onhandig zijn geworden?

In een groeispurt schiet het lichaam soms sneller omhoog dan de hersenen kunnen bijbenen. Armen en benen worden langer. Het gevoel voor waar die ledematen precies zijn in de ruimte, proprioceptie genoemd, moet zich daarop opnieuw instellen. Dat geldt als (mede)verklaring voor de onhandigheid die bij groeispurts hoort. Even is het alsof je puber in een lichaam woont dat net iets te groot is uitgevallen. Een deurpost staat dan ineens dichterbij dan gedacht. Een tafelrand ook.

Dat botst, letterlijk. En meestal heeft dat weinig te maken met onoplettendheid of desinteresse.

Waarom heeft hij ineens spierpijn, zonder dat er gesport is?

Herkenbaar: je puber klaagt over stijve benen terwijl hij de hele dag op de bank heeft gehangen. Dit soort groeipijn komt vaak voor rond een groeispurt, al is de precieze oorzaak ervan niet helemaal duidelijk. Een veelgenoemde verklaring is dat botten soms sneller groeien dan de spieren en pezen eromheen kunnen bijbenen, waardoor er spanning ontstaat op plekken waar die normaal niet zit, vooral rond de knieën en kuiten. Dat voelt vervelend, maar het is geen blessure en geen teken dat er iets mis is.

Is dit bij elke puber anders?

Reken niet op een vast patroon, want dat is er niet.

  • De ene puber groeit geleidelijk, de andere knalt er in een paar maanden tijd wel tien centimeter bovenop.
  • Lengte, timing en tempo verschillen enorm per kind.
  • Meisjes groeien vaak eerder hard, rond een jaar of elf, twaalf; jongens volgen doorgaans wat later, soms pas rond hun veertiende of vijftiende.
  • Erfelijkheid speelt vaak mee: groeide jij zelf vroeger met horten en stoten, dan is de kans groter dat je kind dat ook doet.
Twee broers van verschillende leeftijden vergelijken hun lengte buiten in het park.

Hoelang duurt die onhandige fase eigenlijk?

Een paar weken, soms een paar maanden. Doorgaans trekt het lichaam zichzelf bij: naarmate de groei iets rustiger verloopt, past het bewegingsgevoel zich aan en verdwijnt die onhandigheid vanzelf weer. Je hoeft er dus niets voor te doen. Geduld is eigenlijk de belangrijkste remedie.

Wat kun je zelf doen om het wat makkelijker te maken?

  1. Geef erkenning in plaats van kritiek. In plaats van "kijk toch uit" kun je ook zeggen: "Je lichaam groeit zo hard, logisch dat het af en toe misgaat."
  2. Zorg voor voldoende rust. Groeien kost energie. Een vaste bedtijd, ook als die wordt beklaagd, kan het lichaam helpen om bij te trekken.
  3. Stimuleer losse beweging. Een rondje wandelen, zwemmen of fietsen houdt het lijf soepel, zonder dat er prestatie bij komt kijken.
  4. Bied iets warms aan bij spierpijn. Een warm bad, een kruik op de kuiten, of samen even rekken voor het slapengaan.
  5. Lach erom, mits je puber meelacht. "Wéér die deurpost" mag een grapje worden, zolang het geen plaagstoot wordt waar hij zich rot bij voelt.

Wanneer bel je toch de huisarts?

Meestal is er geen reden tot zorg. Maar hou het in de gaten bij pijn die aanhoudt, steeds aan één kant zit, gepaard gaat met zwelling, of als er koorts bij komt. Dat hoeft niet meteen iets ernstigs te betekenen, maar dan is het wel slim om het even te laten bekijken. Een huisarts beoordeelt dan of er meer aan de hand is dan gewone groeipijn, en dat geeft rust aan beide kanten.

Moeder kijkt aandachtig naar het been van haar puberzoon op een tuinbankje.

Dus die elleboog tegen de deurpost?

Vaak is het niets anders dan een groeispurt die het brein nog moet bijbenen. Vervelend, soms een beetje grappig, en voor even onderdeel van het gezinsleven. Over een paar maanden loopt je puber waarschijnlijk weer net zo soepel langs de hond als vroeger. Misschien heb je dan allang een nieuw gespreksonderwerp aan tafel.

Lees ook: