Home » Artikelen » Moedermelk in de magnetron

Moedermelk in de magnetron?

Door:

Henk Boeke

Kun je moedermelk nu wel of niet verwarmen in de magnetron? Het Voedingscentrum zegt van wel; Ouders Online houdt zijn twijfels.

Tot nu toe werd altijd afgeraden om afgekolfde moedermelk te verwarmen in de magnetron; een pannetje warm water (au bain marie) of een elektrische flessenwarmer hadden altijd de voorkeur. Daarvoor werden altijd de volgende redenen gegeven:

  • bij verwarming in de magnetron kunnen er hot-spots (plaatselijk hete plekken) in de melk ontstaan;
  • de melk van de hot-spots kan verbrandingen in de mond van de baby veroorzaken;
  • op de plaats van de hot-spots kan de melk in kwaliteit achteruit gaan: zowel de vitamines als de afweerstoffen kunnen kapot gaan.

Sinds begin 2004 is men – of althans het Voedingscentrum – hier anders tegenaan gaan kijken. Het Voedingscentrum, dat in opdracht van de overheid belast is met de promotie van borstvoeding, heeft besloten om het advies voor het verwarmen van afgekolfde moedermelk aan te passen. Vanaf nu ziet men geen bezwaar meer in het verwarmen van afgekolfde moedermelk in de magnetron.

Het nieuwe advies is gebaseerd op een wetenschappelijk artikel [1] waarin wordt beschreven dat alleen de temperatuur van belang is en niet de manier van verwarmen.

Het nieuwe advies komt erop neer dat het niet uitmaakt of de moedermelk met een waterbad, een flessenwarmer of een magnetron wordt opgewarmd. Zolang de moedermelk maar niet warmer wordt dan 50 graden Celsius. Een goede indicatie hiervoor is dat een druppel melk op de pols niet heet aanvoelt.

In het artikel waar het Voedingscentrum naar verwijst, wordt wel erkend dat er hot-spots kunnen ontstaan (vooral de bovenkant van de fles kan heter worden dan de rest), maar dat zou geen probleem hoeven zijn als je de melk halverwege het verwarmen én aan het eind even door elkaar schudt.

De manier van verwarmen doet dus niet terzake, alleen de temperatuur. De melk mag dus niet te heet worden, omdat dan de kwaliteit achteruit gaat:

  • Vitamine E daalt 10% bij temperaturen boven 67 graden Celsius;
  • Vitamine B1 blijft onveranderd bij temperaturen tot 77 graden Celsius;
  • Linoleenzuur blijft onveranderd bij temperaturen tot 77 graden Celsius;
  • IgA, IgG en IgM dalen bij temperaturen boven 57 graden Celsius [IgA, IgG en IgM zijn antistoffen - red.];
  • de temperatuur in de hot-spots is ongeveer 15 graden hoger dan in de rest van de fles.

Commentaar Ouders Online

Een magnetron is handiger dan een pannetje water of een flessenwarmer. Het gaat in ieder geval een stuk sneller en behalve de fles hoef je niets op te ruimen of af te wassen. De vraag is echter of het wetenschappelijk verantwoorde advies van het Voedingscentrum wel zo praktisch is.

Ons eerste bezwaar betreft dat gegoochel met temperaturen. Alles goed en wel, maar melk verwarmen doe je natuurlijk niet met een thermometer. Dat gaat gewoon op het gevoel. En dan is een pannetje water of een flessenwarmer toch handiger dan een magnetron, omdat je dan voortdurend kunt voelen hoe het ermee staat. We zien onszelf niet alsmaar het deurtje van de magnetron open en dicht doen. Hoe zou je trouwens het verschil in temperatuur tussen de hot-spot (de bovenkant van de fles) en de rest moeten meten?

Ons tweede bezwaar betreft die rare instructie voor het omschudden van de melk (halverwege en aan het eind). In de praktijk komt daar natuurlijk niets van terecht. Een magnetron wordt immers gebruikt voor het gemak en voor de snelheid; dan ga je niet halverwege de magnetron uitschakelen om extra handelingen te verrichten. Misschien dat je het de eerste paar dagen nog wel doet, maar daarna niet meer. En bovendien: misschien dat je het als zorgzame ouder nog wel doet, maar wat te denken van een willekeurige oppas?

Kortom: dat nieuwe advies, dat lijkt ons niet handig. Wij houden het gewoon maar bij het klassieke bain marie. (De flessenwarmer hebben we na één dag al bij het oud vuil gezet, omdat het snoer zo stug was dat dat rotding alsmaar omviel.)

Tip: nog handiger dan een pannetje is een grote kan met warm water. Zo is er voldoende warm water om de fles te verwarmen en wordt de fles nooit te heet. Maar wat u ook gebruikt: zet de pan of de kan nooit op het fornuis. Doe je dat wel, dan kan de temperatuur alsnog te hoog oplopen. Zeker als tussentijds de telefoon nog gaat. En bedenk dat lauwe melk van een graad of 30 warm genoeg is voor een zuigeling.

Voor alle flesvoedende ouders die geen moedermelk maar poedermelk gebruiken, geldt natuurlijk precies hetzelfde.

Literatuur

[1]
Ovesen,L., J.Jakobsen, T.Leth and J.Reinholt: 'The effect of microwave heating on vitamins B1 and E, and linoleic and linolenic acids, and immunoglobulins in human milk'. In: International Journal of Food Sciences and Nutrition (1996) 47, 427-436.

Henk Boeke

was redacteur van Ouders Online tot 1 september 2018.

Naschrift: 

Hieronder de reacties op dit artikel, toen het voor het eerst werd gepubliceerd (nog vóór de verhuizing naar onze nieuwe site):

1.
Misschien weten jullie het ook al, maar ik ben heel eigenwijs. Heb mijn kind tot zes maanden borstvoeding gegeven en dat vind iedereen prima, maar die borstvoeding moest overdag bijna altijd eerst ontdooid worden.

De vriezer van de crèche en in de kantine van mijn werk werd elke dag volgestopt met versgekolfde witte motor (wat een ellende; met zo'n vacuümpomp op de w.c en alle collega's die je voor gek verklaren dat je het volhoudt en dat in een groot modern bedrijf), verwerkt tot deelblokjes in ijsklontjeszakjes.

Op de crèche gebruikte men braaf de flessenwarmer om het spul ontdooid en op temperatuur te krijgen, maar zelf was ik wat ongeduldiger. De magnetron die mijn moeder voor ons had meegebracht werd na de komst van de baby gepromoveerd van overbodige sta-in-de-weg tot onmisbare keukenhulp.

Zo'n zeventig procent van de door mijn zoon geconsumeerde moedermelk is eerst door de magnetron gegaan. Het resultaat? Een kerngezond kind, dat zelden of nooit ziek is en geen kwakkelkwaaltjes kent. Kan toeval zijn natuurlijk, maar ik wil het toch even melden.

Ik ben vóór de combinatie moedermelk/magnetron-methode als vers van de tap niet kan; schudden met die moleculen!

Groetjes, Lilian

2.
Ik vind die twee bezwaren eigenlijk wel meevallen. Na jaren au-bain-maries en magnetrons, vind ik de magnetron een stuk makkelijker:

1. Temperatuur.
Als je je magnetron een beetje kent, weet je precies hoe lang je moet verwarmen. Dat kun je desnoods een keer uitproberen met water. Meet 200 cc water af (of hoeveel je kind dan ook moet drinken) en kijk hoelang het duurt voordat het flesje op lichaamstemperatuur is. Bij ons apparaat duurt dat 35 seconden.

2. Schudden
Ik schud inderdaad halverwege, en aan het eind. Deurtje open, schudden, deurtje dicht. Dat valt toch best mee?

Die routine 35 seconden dat ik met de magnetron bezig ben, zo snel is het met mijn au-bain-marie nooit gelukt!

Groeten en success met jullie website, een van de beste. Ongelooflijk eigenlijk dat jullie verlies draaien.

Mark

3.
Moedermelk in de magnetron?! Je moet moedermelk NIET opwarmen in de magnetron omdat er cellen die in de moedermelk zitten kapot gaan door de magnetron. Ook moet je moedermelk niet bewaren in een glazen fles maar in een kunststoffles om die zelfde reden.

Ik ben een voorstander voor de au-bain-marie methode. Je bent er een paar minuten langer mee bezig maar je weet dan zeker dat je kindje alle voedingsstoffen binnen krijgt.

Groet,
Nicole

4.
Naar aanleiding van jullie artikel over moedermelk in de magnetron wilde ik graag reageren. Meer specifiek over dit citaatje: "Kortom: dat nieuwe advies, dat lijkt ons niet handig. Wij houden het gewoon maar bij het klassieke bain marie. (De flessenwarmer hebben we na één dag al bij het oud vuil gezet, omdat het snoer zo stug was dat dat rotding alsmaar omviel.)"

Zelf geef ik mijn dochter bijna nooit de fles. Ik heb het echte werk bij me ;-). Als ik het wel doe, doe ik gewoon heet water uit de kraan in een maatbeker en zet daar de fles in. Maar mijn oppas geeft dus wel een fles en zij heeft een flessenwarmer van mij. Ze zweert bij dat ding. Dat stugge snoer dat jullie ervaarden/ervoeren, is natuurlijk verschillend per merk en type flessenwarmer. Overigens gebruikt ze de flessenwarmer in de overtuiging dat de magnetron niet "mag".

Maar wat vinden jullie van de opmerking dat in het warme water van de flessenwwarmer legionella zou kunnen zitten? Ik meen dat die ook van het VC kwam, maar dat weet ik niet zeker. Vond dat nou weer niet zo grappig. Zou dat echt gevaarlijk kunnen zijn? Het water zit toch opgesloten?

Met vriendelijke groet,
Pauline

5.
Magnetron: Nee!

Mijn pleegmoeder in Canada vertelde me eens dat de boeren de melk voor hun kalveren NOOIT in de magnetron opwarmden, maar die voor hun kinderen wel. En daaruit bleek dan waar hun priorititeiten lagen.

Ikzelf probeer het gebruik van magnetron zoveel mogelijk te beperken. Ik heb de meest gekke verhalen gelezen over het schadelijke effect van magnetronstraling voor voeding. Is daar eigenlijk wel naar gekeken?

Met vr. groet,
G.W.

6.
Wat een flauwekulverhaal van jullie, dat verwarmen van moedermelk in de magnetron niet praktisch zou zijn! Ik heb drie kinderen die alledrie maandenlang borstvoeding kregen, afgewisseld met (in de magnetron verwarmde) gekolfde borstvoeding en flesvoeding.

Eerst maar even over het controleren van de temperatuur. Eerst moet je inderdaad even experimenteren met het aantal seconden dat het flesje verwarmd moet worden. Overigens geldt voor poedermelk precies hetzelfde, dat mag ook niet te heet worden om de voedingswaarde van de melk te behouden. Na één keer om de paar seconden controleren of de temperatuur goed is, heb je al een heel aardig beeld. Elke magnetron heeft natuurlijk zijn eigen instellingen, maar ik had een flesje van 200ml in de koelkast gekoelde moedermelk in 50 seconden handwarm (controleren op de hand, of de aloude koortsthermometer als je het niet vertrouwt).

Dan over dat schudden tussendoor. Jullie zijn duidelijk niet gewend om te gaan met een magnetron, want bij alles dat je verwarmt veroorzaakt de magnetron "hot spots" (sla er maar diverse kook- en instructieboeken voor de magnetron op na) Daarom moet je alles na het verwarmen in een magnetron even laten staan zodat de warmte gelijkmatig wordt verdeeld. Met schudden versnel je dit proces alleen maar. Even stoppen en de fles schudden kost 5 seconden. In een minuut de melk consumeer-klaar, probeer dat maar eens met een pannetje water of een flessenwarmer, terwijl je baby hongerig wacht!

Zo, die kwam recht uit mijn hart! Ik heb erg veel waardering wat jullie doen met jullie site, de tips en adviezen. Met name van de nieuwe O&O internetradio-uitzendingen heb ik erg veel plezier. Veel dank voor jullie werk.

Jozien

7.
Ik heb de moedermelk van mijn oudste zoon altijd verwarmd in de magnetron. (Het ziekenhuis waarin hij had gelegen gebruikte ook de magnetron.) Inderdaad even halverwege omschudden en met zo'n 1,5 minuut heb je een heerlijk warm flesje. Wel een extra handeling maar wel zo makkelijk en snel.

Bij mijn jongste heb ik op advies van het ziekenhuis de moedermelk wel in een flessenwarmer gedaan. dat duurde een stuk langer. en vond ik omslachtiger. daar was ik zeker 5 minuten mee bezig. Dus ik zou zo weer voor de magnetron kiezen nu ik dit bericht gelezen heb. Na een paar keer uitproberen weet je wat de stand van de magnetron moet zijn en hoe lang je het flesje erin moet doen zodat het niet te heet word.

Ingrid

8.
Mijn dochter heeft na haar geboorte een tijdje in het ziekenhuis (WKZ en (perifeer) Diakonessenhuis) gelegen. Daar werd de afgekolfde (soms bevroren) moedermelk gewoon in de magnetron opgewarmd. En als het af was gekoeld wilden ze het ook wel weer opnieuw verwarmen. Daar mochten ze weer niet werken met 'bains Marie' (vanwege vrees voor Legionella).

In dat verband: hoe zit het met opnieuw verwarmen van al eerder opgewarmde moedermelk? En mag je nu wel of niet de speen op de fles houden tijdens het verwarmen (in magnetron of anders).

Groeten,
Angela

Antwoord voor Angela
1. Al eerder opgewarmde moedermelk mag nooit opnieuw worden opgewarmd, in verband met het risico op bacterie-groei.

2. Tijdens het opwarmen in de magnetron dient u de speen van de fles te halen. We hebben dit nagevraagd bij een van de fabrikanten. Een reden kon de voorlichtings-mevrouw niet geven, maar zelf denken we dat de magnetron-straling de structuur van het siliconen-materiaal kan aantasten, waardoor de speen minder elastisch wordt.

redactie Ouders Online

9.
Toen mijn zuster bevallen was van haar eerste, 5 jaar geleden, werd haar aangeraden de melk au-bain-marie op te warmen. Dit in verband met familiair cholesterol. In de magnetron schijnen de goede vetten omgezet te worden in de voor ons (cholesterol-patiënten) slechte vetten. Of dit nu nog steeds geldt weet ik niet, maar het is misschien ook belangrijk voor de vele andere choresterol-patienten .

Met vriendelijke groeten,
N.E.

10.
Thuis heb ik blijkbaar een goeie magnetron want ik was dit weekend elders en die magnetron verwarmde zeer ongelijk. Onderin het potje wat ik verwarmde was het kokend heet maar bovenin nog koud.

Dus het ligt ook aan de magnetron die je gebruikt.

Groetjes, Ingrid

11.
Ik heb het artikel gelezen en vind het maar raar. Vier jaar terug en deze keer weer heb ik mijn zoons gekolfde borstvoeding gegeven omdat ze niet rechtstreeks uit de borst wilden drinken.

Van het ziekenhuis heb ik geleerd dat je best de magnetron mag gebruiken als je deze niet hoger zet dan op 350W en natuurlijk moet je de tijd in de gaten houden. Je begint met een extreem korte tijd maar na verloop van tijd leer je wanneer het te warm is. Als het te warm is doe je het de volgende keer iets korter. Tussendoor schudden hoef niet, alleen aan het eind is het raadzaam maar dat vind ik van een flessenwarmer en pannetje ook.

Het pannetje vindt ik juist het meest gevaarlijk. Als je kind de longen uit zijn/haar lijf gilt van de honger moet jij uitkijken dat je de melk niet te gehaast opwarmt en ook deze moet je schudden om de warmte goed te verdelen.

Ik was blij met de oplossing en gebruik nu nog, ondanks de gewone flesvoeding, de magnetron en geen van mijn zoons hebben hun mond verbrand want een verstandige ouder controleert ALTIJD de voeding voordat deze gegeven wordt.

Dit moest ik even kwijt. Aangezien ik dit vaker hoor.

Patricia Randwijk-Vermeer

12.
Enkele jaren geleden hoorde ik al dat het opwarmen van gewone melk in de magnetron al omstreden is, bij meer dan 500 watt schijnen er bepaalde eiwitten afgebroken te worden. Dus ik zou moedermelk zeker niet opwarmen in de magnetron. En zeker niet op de hoogste stand.

Bedankt voor het artikel.

Reina

13.
Ik heb eens vernomen dat kalveren niet goed groeiden wanneer zij d.m.v. magnetron opgewarmde melk kregen. De afweerstoffen / eiwit-structuur was aangetast ofzo.

Groetjes, Cindy

14.
Ik heb 4 kinderen waarvan de oudste 5 is bijna 6.
Dan 1 van 4, 1 van 2 en de laatste is 4 maanden.
Wij hebben altijd de melk in de magnetron opgewarmd nadat wij ook eerst een flessenverwarmer hadden geprobeerd.
In de magnetron is het zo warm en net zoals de meesten zeggen je leert vanzelf wel hoelang het er in moet.
En schudden tussentijds heb ik nog nooit gedaan.
Ik voel de tempreratuur alleen met m`n tong dan weet ik zeker dat het goed is.
En dat ze slechter groeien als het melk is opgewarmd in de magnetron nou daar ben ik dan alleen maar blij om.
Onze oudste is al 1,30 nu dus dat ze er slechter van groeien geloof ik niet zo.
De rest van de kids zijn trouwens ook normaal van lengte.
En nee de ouders zijn niet extreem groot.
Moeder 1,65 en pappa 1,85.

Groeten, John

Reacties

Hallo Henk,

Hallo Henk,
Dank voor je informatieve artikel. Ik wil graag weten obv welke wetenschappelijke studie het voedingscentrum tot deze conclusie is gekomen. Ik zie wel een verwijzing maar kan het artikel niet vinden. Kun je me dat laten weten? Alvast dank!

Beste Mirjam,

Beste Mirjam,

Goed dat je ons hierop wees! Bij de vernieuwing van onze site (in 2013) was die literatuurverwijzing per ongeluk niet meegekomen. Het ging om dit artikel:

Ovesen,L., J.Jakobsen, T.Leth and J.Reinholt: 'The effect of microwave heating on vitamins B1 and E, and linoleic and linolenic acids, and immunoglobulins in human milk'. In: International Journal of Food Sciences and Nutrition (1996) 47, 427-436.

Ik heb het alsnog toegevoegd aan de hoofdtekst.

Mensen die in het artikel

Mensen die in het artikel beweren dat de melk in de magnetron niet tussendoor geschud hoeft te worden weten duidelijk niet waar het schudden voor dient.
Idd de hotspots. Sommige zeggen hot spots maakt niet uit? En las ook als het klaar is verdeelt de warmte zich vanzelf net als bij een bord normaal eten? Hotspots zijn plekjes in voeding die idd een stuk heter worden dan het geheel. Om te voorkomen dat deze plekjes een te hoge temp krijgen, waardoor de kwaliteit van demoedermelk achteruit gaat, is het beter om na 10 of 15 seconde de melk even licht te schudden of te zwenken. Je kunt van de buitenkant niet altijd zien wanneer kwaliteit verlies optreed. Wat men wel weet is dat dit grbeurd bij een te hoge temp. Ik neem iig die 3 seconde extra graag om tussendoor eveb het deurtje te openen en even te zwenken.