Peuterspeelzaal noodzakelijk

Tureluur schreef op 07-07-2026 om 17:44:

[..]

Maar welke sociale zaken leren jonge kinderen dan exclusief in het contact met andere jonge kinderen, die belangrijk (en mogelijk) zijn om aan te leren voor de leeftijd van 4 jaar?

Over het algemeen spelen kinderen in de leeftijd 2-4 voor zover ik weet meer parallel aan elkaar dan echt samen en is op die leeftijd voor de sociaal-emotionele ontwikkeling (de kwaliteit van) het contact met ouders/verzorgers vormend. In het contact met andere kinderen wordt volgens mij alleen echt sociaal geleerd als een volwassene dat actief begeleid. Waarmee het echte leren alsnog via de volwassene gaat zegmaar en de andere peuter vooral een aanleiding is, maar zo kunnen er ook andere aanleidingen zijn. Van volwassenen kan je natuurlijk ook veel fijnzinnigere sociale vaardigheden overnemen dan van andere peuters, dus ik vind het iets tegenintuitiefs hebben dat in deze specifieke ontwikkelingsfase het contact met andere peuters dan juist om die reden cruciaal zou zijn. Naarmate het kind zich verder ontwikkelt, het spel zich ontwikkelt en het kind autonomer wordt, wordt dat uiteraard anders, maar dan gaan alle kinderen sowieso naar school.

Ik vraag me dus af of het niet vooral een culturele norm is dat kinderen op hele jonge leeftijd (heel veel) socialiseren met leeftijdsgenoten en dan ook nog eens het liefst zonder hun ouders.

Het gaat er natuurlijk niet alleen om dat je kind meetbare en objectiveerbare vaardigheden leert die het tot in de volwassenheid kan toepassen in sociale contacten. Zo werkt ontwikkeling ook niet; dat je nu vooral volwassen contacten aanbiedt en het kind dan meteen volwassen fijnzinnige sociale vaardigheden aanleert. Het begint juist nogal basaal en van daaruit bouw je verder. Het gaat ook niet om iets specifieks leren van een ander kind. Maar het leren omgaan met andere kinderen. Het leren functioneren in groepen. Het leren wachten op je beurt. Leren dat het speelgoed dat je wilde soms 'bezet' is. Leren dat de wereld niet bestaat uit fijnzinnige hoogopgeleide volwassenen, maar dat er allerlei pluimage is waarmee je het maar te doen hebt. Leren voor zichzelf op te komen (stop hou op). En dat zijn allemaal dingen die een kind ook in groep 1 kan leren. Alleen is het dan gelijk 5 dagen per week. Zijn er meer leerlingen en dus nóg meer drukte én minder persoonlijke aandacht van de leraar. Dus dan kán het allemaal net wat heftiger zijn dan wanneer je kind alvast enigszins gewend is aan het functioneren in een groep leeftijdsgenoten.

Dus nee, je gaat hier niet horen dat een kind in het contact met andere kinderen vaardigheid x leert die enkel en alleen voor het 4e levensjaar aangeleerd kan worden. Maar een kind zal uiteindelijk zichzelf moeten handhaven in een heterogene groep leeftijdsgenoten. En daar kan de peuterspeelzaal (of kinderopvang) op voorbereiden. 

Ik reageer even op deze zin "Mijn peuter loopt behoorlijk voor, dus een gericht vve programma zou waarschijnlijk niet zo passend zijn."

Mijn ervaring met vve op een kinderdagverblijf i.c.m. pientere kinderen is juist dat zij er ook baat bij hebben.

Hun woordenschat krijgt er ook een boost door omdat ze via zo'n voorschools educatieprogramma thema's krijgen die je thuis niet per se behandeld op dat moment.
Een voorbeeld is onze oudste die op haar tweede ineens allerlei worden zei die te maken hadden met ziek zijn. vb. dokter toen ze een auto zag staan met een afbeelding erop die hoort bij een dokter(een kruis of een stethoscoop, ik weet het niet meer precies).
Wij hadden het op die leeftijd niet over dat thema.

Ik zou je peuter zeker naar het de peuterspeelzaal laten gaan.

Tureluur schreef op 07-07-2026 om 20:58:

[..]

Dat leek me juist een beetje vervreemdend want thuis gaan we daar vele malen dieper op in. Maar we gaan het gewoon proberen voor het geval dat het toch ineens super leuk is.

Ik zou je kind lekker thuishouden. Je hebt alle wijsheid en meer in pacht. Thuisonderwijs lijkt me ook passender in jullie geval. Ik zie ook totaal geen meerwaarde regulier onderwijs te volgen als je zoveel kennis zelf in huis hebt en zo'n bijzonder slim kind. Je weet zelf het beste wat goed is voor je kind. 

Speelt er bij jou (TO) toevallig iets van ASS? Dat gevoel krijg ik een beetje bij je teksten (en ja, ik weet dat ASS niet vastgesteld wordt op basis van gevoelens). Zoals je reactie op Alhambra die aangeeft dat ze bij de peuterspeelzaal soms net andere onderwerpen behandelen dan thuis waardoor ook een slim kind met nieuwe informatie in aanraking komt. Ze noemt het voorbeeld van 'de dokter' En jij reageert dat jullie daar veel dieper op ingaan. Maar het ging niet erom dat je kind het concept 'dokter' leert kennen. Dat was maar een voorbeeld. Zo ook de vele voorbeelden van het voordeel van sociale interactie met leeftijdgenoten. Waarop jij je afvraagt welke specifieke vaardigheid een peuter dan van een andere peuter kan leren. Zoals ik eerder aangeef, het gaat niet om een specifieke vaardigheid. Maar mss is het lastig om juist die 'zachtere' aspecten van ontwikkeling te (h)erkennen. Als een geniaal persoon met alle kennis en vaardigheden niet in staat is met mensen om te gaan is het alsnog lastig een plekje te vinden in de wereld. Maar, die vaardigheden zijn niet verloren als het kind nu niet naar de opvang gaat. Die kan het later ook nog opdoen. En dat betekent ook dat jij er prima voor kunt kiezen je kind er niet naar toe te sturen. Als jij je er niet goed bij voelt is dat ook prima. Je hoeft hier en richting je netwerk niet te bewijzen dat het een zinloos instituut is, in het bijzonder voor jouw geniale kind. Doe maar niet, het is een beetje irritant.

Niet alles gelezen maar ik wilde wel even mijn ervaring delen. Ik heb een kind van 3 dat sinds haar tweede verjaardag gaat. Bij ons in de buurt zaten alleen peuterspeelzalen die ook een VVE programma aanboden. Wij hebben gekozen voor eentje waar in ieder geval niet elk kind vanuit een VVE indicatie daar zat. We zijn bijvoorbeeld ook bij eentje wezen kijken waar bijna alle kinderen een taalachterstand hadden, dat vonden wij geen prettig idee. Roxy heeft VVE ook voordelen. Zo zijn er bij ons altijd minimaal 3 leidsters en ook nog een stagiaire. Op een groep van maximaal 16 kinderen (maar meestal een stuk minder) is dat best fijn. Peuterspeelzalen met VVE indicatie hebben meer leidsters per kind geloof ik. 

Mijn dochter gaat er altijd met veel plezier naartoe. Ze heeft er vriendjes en vriendinnetjes gemaakt, met wie we soms ook buiten schooltijd afspreken. Daarnaast heeft ze er een hoop geleerd. Het hielp met zindelijk worden, omdat ze zag dat andere kinderen op de wc plasten. Maar ook andere vaardigheden heeft ze hier geleerd, zo kan ze al best goed knippen voor een net 3-jarige en figuurtjes uitprikken met een prikpen. Heeft ze daar haar schoenen aan en uit leren doen, jas aan en uit, aan tafel blijven zitten, op je beurt wachten, naar de juf luisteren etc. Maar ook vaardigheden waar ik voorheen niet zo over nadacht. Zo heeft ze geleerd om zichzelf staande te houden in de groep, die kleine kinderen kunnen soms best gemeen zijn en daar moeten ze wel mee om leren gaan. 

Bij ons zit de peuterspeelzaal in bij de basisschool. Als ze wat verder richting de 4 jaar gaat mag ze ook geregeld al even bij de kleuters kijken. En er is een goede overdracht van de peuterspeelzaal naar de school.

Ik zie dat je schrijft dat je peuter voor loopt. Die van mij doet dat ook. Ze is altijd met alles al vlot geweest. Maar juist daardoor liep haar cognitieve ontwikkeling niet altijd tegelijk met haar emotionele ontwikkeling. De peuterspeelzaal helpt daarbij. En ook als een kind wat voorloopt wordt dat daar opgemerkt en krijg je daar handvatten bij. 

Tureluur schreef op 07-07-2026 om 17:44:

[..]

Maar welke sociale zaken leren jonge kinderen dan exclusief in het contact met andere jonge kinderen, die belangrijk (en mogelijk) zijn om aan te leren voor de leeftijd van 4 jaar?

Over het algemeen spelen kinderen in de leeftijd 2-4 voor zover ik weet meer parallel aan elkaar dan echt samen en is op die leeftijd voor de sociaal-emotionele ontwikkeling (de kwaliteit van) het contact met ouders/verzorgers vormend. In het contact met andere kinderen wordt volgens mij alleen echt sociaal geleerd als een volwassene dat actief begeleid. Waarmee het echte leren alsnog via de volwassene gaat zegmaar en de andere peuter vooral een aanleiding is, maar zo kunnen er ook andere aanleidingen zijn. Van volwassenen kan je natuurlijk ook veel fijnzinnigere sociale vaardigheden overnemen dan van andere peuters, dus ik vind het iets tegenintuitiefs hebben dat in deze specifieke ontwikkelingsfase het contact met andere peuters dan juist om die reden cruciaal zou zijn. Naarmate het kind zich verder ontwikkelt, het spel zich ontwikkelt en het kind autonomer wordt, wordt dat uiteraard anders, maar dan gaan alle kinderen sowieso naar school.

Ik vraag me dus af of het niet vooral een culturele norm is dat kinderen op hele jonge leeftijd (heel veel) socialiseren met leeftijdsgenoten en dan ook nog eens het liefst zonder hun ouders.

Ik zie dat mijn driejarige nu samen begint te spelen. Mede door de peuterspeelzaal. Ze speelt nu veel rollenspellen zoals vadertje en moedertje, doktertje, kapper, dat soort spellen. En daarnaast vind ze tikkertje en verstoppertje heel leuk. Het is niet zo dat ze tot 4 alleen maar naast elkaar spelen en dan ineens samen. Het is een vaardigheid die langzaam ontwikkeld. Het is juist belangrijk dat een kind ook met leefstijdsgenootjes leert spelen zodat het later geen buitenbeentje wordt.

Tureluur schreef op 07-07-2026 om 20:58:

[..]

Dat leek me juist een beetje vervreemdend want thuis gaan we daar vele malen dieper op in. Maar we gaan het gewoon proberen voor het geval dat het toch ineens super leuk is.

Dit zeg ik niet om op te scheppen, maar mijn peuter loopt cognitief en qua spraak ook voor. Als jonge peuter kon ze al complexe zinnen zeggen, en nu als driejarige heeft ze al interesse in het heelal, stelt vergaande vragen over hoe ons huis gebouwd is, kan bijna elk dier in de dierentuin benoemen etc. Zoals gezegd ik zeg dit niet om op te scheppen maar wel om aan te geven dat ook een kind dat qua spraak zich snel ontwikkeld alsnog veel aan de peuterspeelzaal kan hebben. Ze is namelijk nog steeds maar 3 jaar, en zal nog heel lang met groepen leeftijdsgenootjes om moeten gaan.

Los daarvan moet je uiteraard doen wat goed voelt. Je kan ook gewoon eens gaan kijken, dan krijg je misschien een beter beeld wat ze daar doen.

Anoniemvoornu schreef op 07-07-2026 om 21:05:

[..]

Ik zou je kind lekker thuishouden. Je hebt alle wijsheid en meer in pacht. Thuisonderwijs lijkt me ook passender in jullie geval. Ik zie ook totaal geen meerwaarde regulier onderwijs te volgen als je zoveel kennis zelf in huis hebt en zo'n bijzonder slim kind. Je weet zelf het beste wat goed is voor je kind.

Nu gaat TO het wel proberen en nu is het ook niet goed? 

Ik heb ervaring met psz, ook met meer begaafde kinderen op de groep ( gemengd VVE).
Wat ik leuk vond aan kinderen zoals de jouwe was hoe ze aan de rand vd groep konden staan, alles in zich opnemend. Dat je ziet dat er dingen landen, in het tempo van dat kind. Enkel door te kijken, erbij te zijn, te leren. Om dan opeens een rake opmerking te maken. 

En tegelijk merken dat ze de emotionele steun van een leidster goed kunnen gebruiken. Leren te vertrouwen op andere mensen dan thuis. 

Ook zo jong kun je al wat schaven aan werkhouding, zeker als er al aardig wat vaardigheden zijn. Aan leren fouten maken, aan incasseren als wat je maakt anders uitpakt dan je in je hoofd hebt. Hoe humor een rol kan spelen. Hoe vergelijken met anderen een rol speelt. Concurrentie. Jaloezie. Moeten delen. Verdragen dat je vies wordt, kleverige handen hebt. Je ergeren aan een ander kind. Of juist een klik hebben met een ander. Andere dingen eten dan thuis. Nieuwe dingen uitproberen.

Wat mij opviel was hoe leerzaam het kon zijn om te moeten schakelen als het dagritme anders verloopt, bijv als de fotograaf komt of een muziekdocent een workshop komt geven. Het leren samenwerken met andere kinderen, op een prettige manier leren manipuleren om zaken gedaan te krijgen. 

Maar ook leren steun te zoeken als je valt, en je ouders zijn er niet. of je beker is kwijt, of je hebt een vlek op je trui. Hoe maak je jezelf verstaanbaar.

Dat zo jong al er al empathie is voor planten, dieren en kinderen op de groep. Opeens een dier op de speelplaats ontdekken. Vaak onstaat op zo'n moment een samen. Dat zijn gouden momenten. 

De meerwaarde heeft te maken met leren samenwerken. Met motorische vaardigheden opdoen. En je weg leren in de hectiek van een groep. Op je beurt wachten. Je durven hechten aan anderen buiten je gezin. Emotioneel rijpen. 

Om plek te hebben buiten het gezin waar je leert, waar je mag oefenen met gezien worden in wie je bent en wat je kan. En aangemoedigd te worden in wat je nog niet goed kan of durft.
Juist op een psz is er nog tijd om daar aandacht aan te geven. Mijn ervaring is dat begaafde kinderen erg handig kunnen zijn in het vermijden van dingen die op school toch echt van ze verwacht worden. Juist een psz kan ze helpen door die starheid heen te gaan, met de emotionele steun die een kleuterjuf vaak niet kan bieden.

Om ze dan te verleiden en uit te dagen om toch die vingerverf aan te raken, of door de kruiptunnel te gaan. Of toch buiten te spelen als er een bij vliegt, het buiten regent.
Voor ouders is het vaak een eerste oefening in loslaten. In samen met de leidsters de ontwikkeling van je kind bespreken. Andere kanten van je kind zien.

En ik herken wat ik eerder las, het fysiek weerstand opdoen, is niet eentje om uit te vlakken.

Zoon (hb getest) maakte voor zover ik me kan herinneren (poos geleden) geen echte vriendjes maar vond het na een flinke wen-periode best leuk en genoot ook wel van het samenspelen met anderen.  Dochter (slim maar nooit getest) was vooral op sociaal gebied best voorlijk. Die maakte dan ook best snel vriendjes op de psz, incl speelafspraakjes en al. Natuurlijk verliep nog lang niet alles helemaal soepel, maar van parallel spelen was ook zeker geen sprake meer.
Voor mij was dat samenspelen met andere kindjes het belangrijkste. Kun je dat op een andere manier bieden, ook goed. Zo niet, vind ik psz wel erg handig. Natuurlijk moet het ook maar net klikken met de andere kindjes en de leiding. 

Mooie post Hanke.