Alleenstaande ouder met moeilijke puberzoon 16
Hallo allemaal,
Ik ben moeder van twee zoons en zit momenteel behoorlijk vast met mijn oudste zoon van 16 jaar. Ik ben vooral op zoek naar ouders die iets soortgelijks hebben meegemaakt en die niet alleen met adviezen komen, maar ook begrip, herkenning en steun kunnen bieden.
Mijn zoon heeft na een heel moeilijke periode uiteindelijk zijn diploma gehaald. School heeft hem enorm zwaar belast. Er zijn tijdens zijn examens zelfs speciale aanpassingen voor hem geregeld, zoals een apart lokaal en een aparte ingang, omdat het contact met andere leerlingen voor hem te belastend was. Uiteindelijk heeft hij zijn diploma gehaald, waar ik ontzettend trots op ben.
Na zijn diploma wil hij absoluut niet naar een mbo-opleiding. Hij zegt dat hij nooit meer naar school gaat en ook niet wil werken. Hij heeft het regelmatig over het feit dat hij deze maatschappij haat, dat hij er niet in past en dat werken voor hem voelt als het verspillen van zijn leven. Hij heeft sterke ideeën over verplichtingen, werken en hoe de maatschappij in elkaar zit.
Hij weigert vrijwel iedere vorm van hulp. Hij wil niet naar een psycholoog, wijkteam, hulpverlener of andere instantie en wil eigenlijk met niemand praten die volgens hem "hulp" komt bieden. Alleen al het idee van therapie of instanties roept veel weerstand op.
Tegelijkertijd is hij niet voortdurend ongelukkig of volledig geïsoleerd. Hij kan genieten van voetbal, vrienden, een film, sporten met zijn vader, gamen en soms samen koken. Hij kan heel normaal en vrolijk zijn en vervolgens ineens omslaan of zich terugtrekken. Hij heeft een kleine groep mensen die hij goed verdraagt en sociale verplichtingen zoals feestjes en familiegelegenheden kunnen hem erg zwaar vallen.
Een paar weken geleden heeft hij mij 's nachts zeer zorgwekkende berichten gestuurd. Hij zei onder andere dat hij liever dood wilde, dat hij het leven niet leuk vond en dat hij liever dood zou gaan dan later een leven te hebben dat hij niet aankan. Hij zei dat hij al ongeveer twee jaar zo met zichzelf worstelt. De volgende dag kon hij echter weer heel normaal doen, contact zoeken en leuke dingen ondernemen. Juist dat wisselende gedrag maakt mij ontzettend onzeker. Ik ben voortdurend bang dat ik hem een keer niet serieus genoeg neem en dat het dan echt misgaat.
Ook dagelijkse dingen kunnen ingewikkeld worden. Hij trekt zich veel terug op zijn kamer, heeft weinig structuur en eet soms nauwelijks omdat hij erg kieskeurig is en het eten dat er thuis is niet goed genoeg vindt. Daardoor kan hij later hongerig, uitgeput en prikkelbaar worden. Ik merk dat ik dan automatisch weer probeer het voor hem op te lossen en mij schuldig voel als het niet goed gaat.
De leerplichtambtenaar heeft inmiddels contact met mij opgenomen omdat hij niet staat ingeschreven voor een vervolgopleiding. Ik heb de situatie volledig uitgelegd. De leerplichtambtenaar gaf aan dat er verschillende mogelijkheden zijn, maar dat mijn zoon wel enigszins moet meewerken. Hij kan bijvoorbeeld op afspraak komen of de leerplichtambtenaar kan bij ons thuis komen. Hij maakte duidelijk dat er uiteindelijk ook wettelijke stappen kunnen volgen als hij iedere vorm van medewerking weigert, waaronder een proces-verbaal en mogelijk jeugdreclassering. Dat maakt mij erg nerveus, omdat ik bang ben dat dwang de situatie juist verder laat escaleren en dat mijn zoon mij daardoor gaat zien als degene die dit allemaal veroorzaakt.
Zijn vader en ik hebben gezamenlijk gezag. Vader weet van de situatie, maar zegt vooral dat hij ook niet weet wat hij met hem aan moet. Daardoor voelt het voor mij alsof vrijwel alle verantwoordelijkheid bij mij terechtkomt.
Ik ben zelf inmiddels ontzettend uitgeput. Ik ben voortdurend alert op mijn zoon, slaap slecht als ik bang ben dat het niet goed met hem gaat en voel mij vaak schuldig wanneer ik iets voor mezelf doe. Ik ben bang dat ik verkeerde keuzes maak en mijn kind kwijtraak. Tegelijkertijd weet ik rationeel dat ik dit niet allemaal voor hem kan oplossen en dat ik ook grenzen moet leren stellen.
Ik wil vooral graag ervaringen horen van andere ouders die een vergelijkbare puber hebben gehad: een jongere die school/opleiding weigert, hulp afwijst, niet wil werken, zich terugtrekt en waarbij uiteindelijk leerplicht of andere instanties betrokken raken. Ik wil graag weten hoe andere ouders hiermee zijn omgegaan, hoe ze het gesprek met hun kind hebben gevoerd, wat uiteindelijk hielp en vooral ook of het later weer beter is geworden.
Ik zoek niet alleen naar oplossingen of instanties. Ik heb vooral behoefte aan mensen die zeggen: "Ik herken dit", "wij hebben dit ook meegemaakt", "je bent niet de enige" en die hun eigen ervaringen willen delen. Ik kan op dit moment vooral wat begrip, steun, troost en hoop gebruiken.
Alvast bedankt
Poezie schreef op 09-08-2026 om 12:58:
[..]
Mee eens hoor. Wel vind ik dat je verwachtingen moet hebben van een kind, en begeleid het daarin zodat de kans op succes groot is en het zelfvertrouwen kan worden opgebouwd.
Zeker, zonder verwachtingen en passende uitdagingen kom je er niet.
Ysenda schreef op 09-08-2026 om 13:01:
[..]
Zeker, zonder verwachtingen en passende uitdagingen kom je er niet.
Maar daar kan hij pas wat mee als hij ‘geland’ is. Als hij weer energie heeft, positieve ervaringen heeft opgedaan, een beetje weet wat hij wil. En gewoon simpelweg een paar jaar ouder is. Mijn zoon is nu 26, pas nu heeft hij en hebben wij het idee dat hij op de goede weg is. Dat is heel lang nog, als je pas 16 bent zoals de zoon van TO. En mijn zoon was niet zo tegendraads als ik het zo mag noemen.
Mijn advies zou toch zijn om in te zetten op een diagnosetraject. Dan weet hij dat hij niet de enige is, en krijgt hij handvatten om zichzelf te begrijpen en te leren kennen. En daarmee een weg omhoog.
Ik stel nogmaals de vraag: heeft hij een hobby of een ‘fiep’, zoals veel neurodivergenten? Daar zit je ingang. Wat zijn interesse heeft, daar kan hij zich op focussen en zich voor inzetten.
Jonagold schreef op 09-08-2026 om 13:14:
[..]
Maar daar kan hij pas wat mee als hij ‘geland’ is. Als hij weer energie heeft, positieve ervaringen heeft opgedaan, een beetje weet wat hij wil. En gewoon simpelweg een paar jaar ouder is. Mijn zoon is nu 26, pas nu heeft hij en hebben wij het idee dat hij op de goede weg is. Dat is heel lang nog, als je pas 16 bent zoals de zoon van TO. En mijn zoon was niet zo tegendraads al ik het zo mag noemen.
Mijn advies zou toch zijn om in te zetten op een diagnosetraject. Dan weet hij dat hij niet de enige is, en krijgt hij handvatten om zichzelf te begrijpen en te leren kennen. En daarmee een weg omhoog.
Ik stel nogmaals de vraag: heeft hij een hobby of een ‘fiep’, zoals veel neurodivergenten? Daar zit je ingang. Wat zijn interesse heeft, daar kan hij zich op focussen en zich voor inzetten.
Veilig laten landen kan ook de uitdaging zijn.
IMI-x2 schreef op 09-08-2026 om 12:59:
[..]
Helaas, neurodivergente mensen leren juist niet van ervaringen. Die kruipen alleen maar verder in hun schulp na een negatieve ervaring.
Dat zie je ook al aan zijn eerdere uitspraak "Ik stel toch iedereen teleur". Daarin hoor ik trauma van slechte ervaring op slechte ervaring. Zo triest voor deze jongen...
Hij heeft het nodig dat ienand met verstand van ASS (als dat het is) naast hem gaat staan om samen te kijken: wat nu? Mijn zoon heeft een autismecoach, is dat een idee voor hem?
Dat is dus niet altijd waar. Mijn neurodivergente zoon leert juist van zelf ervaren. En deze jongen heeft niet eens een diagnose.
Poezie schreef op 09-08-2026 om 10:43:
[..]
Werkend leren is altijd zwaarder dan voltijd leren. Die leerbedrijven zijn geen "pussies" en zijn vaak heel streng.
Dat vindt jij maar voor veel zestienjarige de uitkomst als je niet langer veel in de schoolbanken wilt doorbrengen. Als het geen succes zou hebben, zou de bbq-opleiding niet zoveel aangeboden worden.
Ik zou hem gewoon inschrijven op een MBO school dan ben je voor even van de leerplichtambtebaar af. Zeg dat ook tegen zoon. Dit is helaas de enige optie. We kunnen samen de beste optie kiezen of ik maak die keuze voor jou. Denk bij die keuze niet aan de toekomst maar alleen maar aan wat voor hem het minst erg zal zijn om te doen. Misschien een opleiding waar hij bijvoorbeeld vooral praktisch bezig is zoals ruimtelijk vormgever? (als hij creatief is natuurlijk, anders heeft dat geen zin). Voordeel van het MBO is dat de docenten, zeker in de creatieve sector, veel relaxter zijn als op de Middelbare. Er is gelijkwaardigheid, autonomie, veel minder regels, coaching ipv sturing. Het is echt veel relaxter. Mijn dochter (die lijkt op jouw zoon en ook een jaar heeft thuisgezeten) is daar helemaal opgebloeit. Met een beetje geluk kan je er op sturen dat hij het een kans wil geven. Lukt dit niet dan komt de leerplichtambtenaar misschien alsnog weer op de lijn maar mijn ervaring is dat ze, als het schooljaar eenmaal is begonnen, niet veel doen. Mijn dochter is in oktober uitgevallen. Ik heb de leerplicht ambtenaar destijds zelf gebeld omdat ik niet wilde dat dochter een heel schooljaar thuis zat maar de leerplichtambtenaar heeft echt niks gedaan (wellicht hangt dit af van de gemeente waar je woont). Wij hebben van dit 'tussenjaar" dus maar het beste gemaakt en dochter meegenomen naar werk, laten meelopen op verschillende werkplekken, scholen bezocht, haar in huis vanalles laten doen etc. Ik hoop dat jouw zoon uiteindeljjk het licht ziet en iets vindt wat voor hem haalbaar is, waar hij kan ontdekken wat zijn talenten zijn en zelfvertrouwen kan ontwikkelen zodat hij een toekomst gaat zien. Hier is dat wel gebeurd. Dochter zit inmiddels op het HBO en ze weet inmiddels dat zij zelf bepaald hoe haar toekomst er uit ziet en geloofd ook dat zij kan bereiken wat ze wil en op haar eigen wijze invulling kan geven aan die toekomst.
Poezie schreef op 09-08-2026 om 10:43:
[..]
Werkend leren is altijd zwaarder dan voltijd leren. Die leerbedrijven zijn geen "pussies" en zijn vaak heel streng.
Voor heel veel jongeren niet hoor. Er zijn genoeg jongeren die werken veel 'makkelijker' vinden als 5 dagen per week naar school gaan.
Poezie schreef op 09-08-2026 om 10:43:
[..]
Werkend leren is altijd zwaarder dan voltijd leren. Die leerbedrijven zijn geen "pussies" en zijn vaak heel streng.
Hoe kom je daar nou toch bij?? Voor heel erg veel jongeren (en ouderen) is het een hele fijne manier van leren. Theorie en praktijk komen letterlijk samen, mooier wordt het niet. En ook heel belangrijk: vaak krijg je meteen een salaris.
Ik heb mezelf op mijn 54e omgeschoold tot doktersassistent met werkend leren. Hartstikke fijn om wat je de ene dag leert de volgende meteen te kunnen toepassen, en de dingen die je niet weet op school meteen te kunnen navragen.
Jonagold schreef op 09-08-2026 om 15:30:
[..]
Hoe kom je daar nou toch bij?? Voor heel erg veel jongeren (en ouderen) is het een hele fijne manier van leren. Theorie en praktijk komen letterlijk samen, mooier wordt het niet. En ook heel belangrijk: vaak krijg je meteen een salaris.
Ik heb mezelf op mijn 54e omgeschoold tot doktersassistent met werkend leren. Hartstikke fijn om wat je de ene dag leert de volgende meteen te kunnen toepassen, en de dingen die je niet weet op school meteen te kunnen navragen.
Voor iemand die geen verplichtingen wil en zwaar ongemotiveerd is om ook maar iets te doen zijn de verplichtingen die bij werken horen vele malen zwaarder dan zelf kunnen kiezen of je dat proefwerk van overmorgen meteen na schooltijd gaat leren of pas de volgende dag. Over zo iemand gaat dit topic namelijk.
Werkend leren kan al met een contract van 16 uur, dit is het minimum. Dan ga je daarnaast 1 dag naar school. Dan heb je nog 4 dagen om bij te komen. Ik zie dat deze vorm (BBL) steeds meer gekozen wordt door jongeren. Voor een deel van de richtingen kan dit al vanaf 16. Juist geschikt voor jongeren die om wat voor reden dan ook school/het schoolsysteem moeilijk aankunnen.
Maar je hebt dan wel te maken met een betalende werkgever. Die zijn over het algemeen best geduldig, maar er moet wel inspanning en een redelijk niveau professioneel gedrag aanwezig zijn. In het begin sta je nog boventallig, maar op een gegeven moment wil de werkgever wel iets aan de student hebben. Anders verliezen ze de werkplek ook weer snel.
Als ik het zo lees denk ik dat geen enkele opleiding momenteel geschikt is voor de zoon van to. Er speelt te veel problematiek om dit nu te laten slagen. Als er geen enkele intrinsieke motivatie is, zal het niet lukken. Wil niet zeggen dat dit er niet komt. Ik zie in het mbo (ik ben daar schoolleider) veel jongeren van juist deze leeftijd die vastlopen en een paar jaar later alsnog een studie kunnen oppakken.
Leerplicht is enorm verschillend per gemeente hoe streng ze zijn. Maar mijn ervaring is dat wanneer je in goed contact blijft Leerplicht ook zal zien dat het echt niet gaat. Er kan dan een vrijstelling verleend worden. Helpt overigens wel als er gewerkt wordt, dan zijn ze een stuk meewerkender. Helemaal niks doen zal lastig worden om ze daarin mee te krijgen. Of er moet een uitgebreid therapietraject lopen.
Sterkte to, ik hoop dat je zoon zijn weg gaat vinden komende jaren.
