Tiener op z’n kamer
Ken je dat? De ene dag laat ik los, accepteer ik en geniet ik van die paar momenten per dag dat er leuk contact is met m’n puber (net 16).
De volgende dag maak ik me toch druk om het feit dat hij zoveel op z’n kamer is, vrijwel niks deelt over wat er in hem omgaat en zich afzondert.
‘Joh, laat los. Die van mij zit ook de hele dag boven, dat hoort erbij’. Dat hoor ik altijd om me heen. Vaak hoor ik dan ook dat die puber daarnaast toch van alles doet en onderneemt.
Mijn zoon heeft echter geen bijbaantje, geen sport of andere buiten de deur hobby en geen vriendengroep. Hij gaat naar school (wat goed gaat) en is thuis. Wat hem betreft een prima leven, hij lijkt ook lekker in z’n vel te zitten, is nog jong in gedrag en sociaal wat onhandig. Hij houdt het graag veilig en voorspelbaar en heeft geen behoefte aan iets anders. Zegt hij (ik denk dat dit te maken heeft met ‘angst voor het nieuwe’). Op z’n kamer doet hij schoolwerk, bouwt knikkerbanen en maakt daar edits van, kijkt filmpjes, heeft online contacten (die hij niet kent irl) en doet af en toe een game.
Ja, hij heeft een diagnose ass.
Af en toe neem ik hem mee om iets leuks te doen (bios, pretpark, oid) en dat vindt hij ook leuk, maar dat gebeurt zeker niet wekelijks.
Als ik het zo opschrijf, denk ik weer bij mezelf ‘accepteer dat dit het is en wees blij dat zoon zich oké lijkt te voelen, het fijn heeft op z’n kamer en naar school gaat’.
Toch zoek ik ook geruststelling ofzo. Dat het herkenbaar is. Of dat ik als ouder nog iets kan doen om hem te stimuleren iets buiten de deur te doen (wat ik al probeer en m’n zoon vindt dat heel irritant).
Ik kom er op omdat dit een weekend is zonder plan. Hij vindt het fijn en doet het liefst niks, behalve hangen. Ik krijg er jeuk van en trek m’n eigen plan.
Enige herkenning?
Je kunt bij school aangeven wat ze liever niet of wel heeft. Dan overleggen jullie gewoon met haar en geven dat door aan school. Onze dochter wilde niet dat andere leerlingen van haar autisme zouden weten en hoefde voor een toets nooit de klas uit. Ze maakte die gewoon met de rest in de klas (was voor haar geen groot probleem) en zette een hoofdletter F bovenaan het blaadje, dat was de regel van school. Ze hoefde de kaart (die je krijgt waarop staat waar je recht op hebt qua tijd enzo) ook nooit aan een docent te laten zien. Op die manier kun je heel veel overleggen zonder dat jullie dochter dit allemaal zelf moet regelen, want dat is meestal teveel gevraagd op die leeftijd en met ASS.
Dit overleg je normaal gesproken in een aparte afspraak met iemand van het zorgteam en haar mentor. Dus inderdaad niet op de informatieavond.
Lizzyliz schreef op 05-10-2026 om 10:23:
Je kunt bij school aangeven wat ze liever niet of wel heeft. Dan overleggen jullie gewoon met haar en geven dat door aan school. Onze dochter wilde niet dat andere leerlingen van haar autisme zouden weten en hoefde voor een toets nooit de klas uit. Ze maakte die gewoon met de rest in de klas (was voor haar geen groot probleem) en zette een hoofdletter F bovenaan het blaadje, dat was de regel van school. Ze hoefde de kaart (die je krijgt waarop staat waar je recht op hebt qua tijd enzo) ook nooit aan een docent te laten zien. Op die manier kun je heel veel overleggen zonder dat jullie dochter dit allemaal zelf moet regelen, want dat is meestal teveel gevraagd op die leeftijd en met ASS.
Ik verwacht eerlijk gezegd ook geen issues met toetsen. Ze maakt nu ook gewoon altijd alle toetsen met haar klas. Behalve als ze tijdens een toets afwezig is voor een of ander afspraak. Dat inhalen op een ander moment en dan 'apart gezet' worden, vindt ze véél erger.
Haar executieve functies zijn, op emotieregulatie na, heel sterk. Het lijkt me alleen niet efficiënt om als leerling met elke individuele docent afspraken te maken. En ook lastig te onthouden wat je met wie hebt afgesproken, voor zowel leerlingen als docenten.
Ik merk wel dat ik haar erbij wil betrekken in plaats van allemaal dingen voor haar en over haar te beslissen. Ook omdat ze daar steeds meer de leeftijd voor krijgt.
De communicatie binnen school gaat via de mentor of het zorgteam. Je hebt overleg met hen en zij houden de andere docenten op de hoogte. Jullie dochter zal wellicht ook een handelingsplan (OPP) krijgen, waarin staat welke ondersteuningsbehoeften ze heeft en welke afspraken er gemaakt zijn. Je dochter hoeft niet met iedere docent in gesprek hierover. Als er iets gebeurt wat niet volgens afspraak is, kan ze dat (achteraf) naar jullie benoemen en kunnen jullie het opnemen met het zorgteam en/of haar mentor, zodat dit in het vervolg beter gaat. Dan hoeft ze dat niet tegen de docent te zeggen als ze dat niet wil of kan.
Emotieregulatie is wel een belangrijk aspect. Veel emoties uiten zich bij haar in boosheid. Het is goed voor school om te weten dat zij daar moeite mee heeft, zodat daar begrip voor is en ze niet bij ieder wissewasje in de problemen komt of dat ze op school gaan denken dat ze lastig of brutaal is.
MamaE schreef op 05-10-2026 om 09:50:
Bedankt voor jullie reacties. Ik zie nu ook dat ik weer mijn eigen ouders ben geworden. Die hebben de basisschool destijds absoluut verboden om mijn diagnose door te geven aan de middelbare school. En dat zelf ook niet gedaan. Gelukkig heb ik nooit hulp of ondersteuning nodig gehad qua school en dat was voor hun natuurlijk een heel goed argument om te denken dat die diagnose 'onzin' is. Zo ben ik dan weer niet, voor ons is het inmiddels wel heel duidelijk dat zowel dochter als ik autisme hebben.
De vraag is alleen of en wat ze qua school nodig heeft. Op de basisschool hebben we het gedeeld omdat ze wekelijks een middag therapie volgde en daardoor niet op school kon zijn. Alleen toen slingerde de juf van groep 5/6 zonder overleg of toestemming de diagnose de klas in. Ik denk dat daar bij dochter ook wel een soort angst zit dat dat nog een keer gebeurt.
Ik denk ook niet dat ze het per se niet wil vertellen, maar ook weer niet op dag één en dat ze dan bekend staat als 'het meisje met autisme'.
Extra tijd bij toetsen krijgt ze nu ook niet en heeft ze ook niet nodig. Maar goed, dit is basisschool en het niveau is dan voor 'de gemiddelde leerling' en cognitief gezien is ze wel wat sterker dan gemiddeld. Maar als je dan in een apart lokaal moet, zien klasgenoten dat ook en zijn ze vast nieuwsgierig waarom dat is. Misschien moeten we er ook niet zo'n ding van maken en dan gewoon zeggen 'oh, omdat ik autisme heb'. Net als dat een ander dat mag omdat-ie dyslexie heeft. Of ADHD. Het delen met anderen staat of valt wel met dochter daarbij betrekken en inspraak geven.
Voor aparte zorgbehoeften zullen we wel nog een aparte afspraak maken, dat gebeurt niet op zo'n algemene informatieavond.
Dan zullen we ook wel iets delen over de toestand met haar gebit. Maar dan kan en hoeft een school natuurlijk niks mee, behalve geen wantrouwen tonen bij een zoveelste bezoek aan tandarts/ortho/kaakchirurg.
Vooral dat laatste MamaE; jullie moeten er niet zo'n ding van maken. Ook jij dus niet want het zit ook erg diep bij jou en dat neemt je dochter over. Oefen eens met open zijn; oh omdat ik autisme heb". Zo leert je dochter dat het heel normaal is om iets te zeggen en leert ze ook; dat mensen daar ook normaal mee omgaan. Daarin kan jij een voorbeeld zijn voor haar.
VO is een stuk groter dan een kleine dorps basisschool en ze zal echt niet de enige zijn. En zeker niet vanaf dag 1 bekent staan als het meisje met autisme. Zo gaat dat ook niet op scholen. Wees gerust!
Wat haar ondersteuningsbehoeften zijn is ook niet iets wat jullie moeten bepalen; de basisschool kan dat prima aangeven bij de VO school. En de VO school kan dat ook gefurende de tijd zien en bespreken met jullie en dochter. Extra tijd bij bv toetsen is echt wel wenselijk en een apart lokaal ook meestal wel. Dat op voorhand al afketsen " want o jee straks gaat iemand vragen waarom ik daar zit", is geen goede reden, angst is een slecht argument hierin. Laat zij het eerst eens ervaren.
Of jij zelf nooit hulp/ondersteuning nodig hebt gehad is natuurlijk maar net de vraag vanuit welke hoek je het bekijkt. Hulp kun je erg breed zien; onderwijskundig maar bv ook sociaal-emotioneel. Sommige ASSers maken moeilijk aansluiting met leeftijdsgenootjes, maken nooit vrienden, ook daar is ondersteuning voor als dat nodig/wenselijk is. Of bij emotieregulatie, speelt ook bij je dochter. Of bv het leren van vragenstellen in de klas. Etc etc.
Uhh ja, sociaal gezien had ik misschien wel wat ondersteuning kunnen gebruiken. Of dat er was in de jaren negentig betwijfel ik. Toen waren er ook wat 'apartere' kinderen, alleen werden die als 'een beetje raar' bestempeld, niet als autistisch.
Ja, ik projecteer vast een hoop op mijn kind. Wil ik niet, maar het blijft lastig. Daarom schrijf ik hier ook en vraag ik advies.
Natuurlijk is ze niet de enige die autisme heeft. Als dat zo was, waren al die regelingen er helemaal niet.
We gaan donderdag gewoon eens kijken en dan later bespreken wat er mogelijk is aan hulp en ondersteuning. We komen daar vast wel uit. Soms kosten dingen bij dochter ook even tijd, net als bij mij.
Bij de middelbare school van van mijn kinderen was er de mogelijkheid om voor de vakantie een gesprek aan te vragen met de zorgcoördinator. Bij mijn oudste heb ik dat gedaan. Even kennismaken en inventariseren welke hulp er nodig is bij de opstart. Het was fijn te weten hoe dat in elkaar zit en wat er mogelijk is.
Er is bijvoorbeeld de mogelijkheid van een faciliteiten kaart. Daar komen uitzonderingen op te staan zoals, even 10 minuten de klas uit bij overprikkeling, koptelefoongebruik, etc.
Op die manier hoef je niet te zeggen wat er aan de hand is, maar kan je de kaart laten zien. Ik weet niet of zoiets voor je dochter fijn is, maar de overstap vindt ik groot naar de middelbare school. Het is fijn om alvast wat mensen te kennen in het tumult wat om mijn kinderen af kwam.
Jongste is gewoon begonnen, maar is inmiddels gekoppeld aan een zorg ondersteuner. Zij heeft veel baat bij 2 snipperuren in de week, naar eigen keuze in te vullen.
Gingergirl schreef op 05-10-2026 om 11:06:
[..]
Wat haar ondersteuningsbehoeften zijn is ook niet iets wat jullie moeten bepalen; de basisschool kan dat prima aangeven bij de VO school. En de VO school kan dat ook gefurende de tijd zien en bespreken met jullie en dochter. Extra tijd bij bv toetsen is echt wel wenselijk en een apart lokaal ook meestal wel. Dat op voorhand al afketsen " want o jee straks gaat iemand vragen waarom ik daar zit", is geen goede reden, angst is een slecht argument hierin. Laat zij het eerst eens ervaren.
Extra tijd bij toetsen is helemaal niet altijd een noodzaak bij autisme, zelfs een apart lokaal niet. Autisme is voor velen vooral iets met voorspelbaarheid. En neurotypicals zijn niet zo goed in voorspelbaarheid of duidelijkheid.
Verder ben ik het helemaal met je eens dat gewoon neutraal kunnen zeggen: 'ik heb autisme' heel erg helpend is.
Als Autisme en andere neuro divergente eigenschappen geen nut hadden in deze en de historische maatschappij waren we er al lang ui geëvolueerd. Een boeket bloemen is veel leuker als er verschillende bloemen in zitten.
Ysenda schreef op 05-10-2026 om 12:02:
[..]
Extra tijd bij toetsen is helemaal niet altijd een noodzaak bij autisme, zelfs een apart lokaal niet. Autisme is voor velen vooral iets met voorspelbaarheid. En neurotypicals zijn niet zo goed in voorspelbaarheid of duidelijkheid.
Verder ben ik het helemaal met je eens dat gewoon neutraal kunnen zeggen: 'ik heb autisme' heel erg helpend is.
Als Autisme en andere neuro divergente eigenschappen geen nut hadden in deze en de historische maatschappij waren we er al lang ui geëvolueerd. Een boeket bloemen is veel leuker als er verschillende bloemen in zitten.
Daarom schreef ik ook niet het woordje " altijd" maar " meestal". Mijn ervaring is dat het meestal wel nodig is maar het verschilt uiteraard per persoon.
Mijn oudste zoon gaf aan dat de docenten het wel mochten weten, maar de leerlingen/klasgenoten niet. Dat is altijd prima gegaan, er zijn geen docenten geweest die hun mond voorbij hebben gepraat. Toen er in de bovenbouw een excursie was naar Amsterdam en mijn zoon de wietlucht en drukte probeerde te vermijden, zei een klasgenoot “dat komt zeker door je autisme, dat je daar niet tegen kunt” Zoon verbaasd natuurlijk en hij vroeg waarom klasgenoot dat veronderstelde. “Oh, dat heb ik jaren geleden al aan je gezien, en ik herken bepaalde dingen omdat ik iemand anders ken met autisme”… Conclusie: je houdt het toch niet helemaal verborgen, er zullen vast mensen zijn die hun vermoedens wel hebben, ook al heb je het niet officieel bekend gemaakt. Soortgelijke reacties kregen we in vertrouwelijke kring ook bij zijn ‘coming out’
Dochter heeft nog nooit een toets niet afgekregen. Ik kan me dat van mezelf ook nauwelijks herinneren. Niet van de middelbare, ook niet van tentamens bij een vervolgopleiding. Soms was ik net op tijd klaar, veel vaker had ik tijd over, soms tot wel een uur (bij een tentamen van drie uur). In principe is het tijdens een toets stil, dus of er dan tien of dertig leerlingen in zo'n lokaal zitten maakt dan ook niet bijzonder veel uit lijkt me zo. Nou ja, voor sommigen misschien wel, maar ik denk dat dochter dat best aan kan.
Ze zit nu op een kleine school met combinatieklassen. Soms heeft de ene groep een toets en werkt de andere groep zelfstandig. Dat lukt ook allemaal, ook als de andere groep bijvoorbeeld een dictee heeft waarbij het dus niet stil is omdat de leerkracht continu praat en herhaalt.
Ik denk dat het voor dochter wel fijn kan zijn om een faciliteitenkaart te hebben om bijvoorbeeld even de klas uit te mogen om af te schakelen/te ontprikkelen. Niet om dat heel vaak te gebruiken, maar wel om die optie te hebben voor als het nodig is.
Dochter heeft overigens helemaal geen koptelefoon, ze haat dingen op haar hoofd hebben. En het drukt bij de oren tegen de pootjes van haar bril. Ooit bij therapie wel eentje mogen lenen om uit te proberen, maar was absoluut geen succes. Ze raakte er vooral gefrustreerd en nog meer overprikkeld van. We hebben het daar toen bij gelaten en er geen hele zoektocht van gemaakt met het uitproberen van allerlei modellen. Het hoeft natuurlijk ook helemaal niet, zeker als het niet nodig is. Autisme is bij iedereen anders en dat 'veel' ander mensen met autisme het wel prettig vinden, wil niet zeggen dat zij dat dan ook moet vinden.
Dochter heeft wel al eens aan andere kinderen uitgelegd dat ze autisme heeft, maar niet neutraal. Was na een aanvaring met een ander kind op een kamp en ze was daar zelf heel verdrietig over, maar heeft toen wel ervaren dat kinderen er begrip voor hadden.
MamaE schreef op 05-10-2026 om 12:29:
Dochter heeft nog nooit een toets niet afgekregen. Ik kan me dat van mezelf ook nauwelijks herinneren. Niet van de middelbare, ook niet van tentamens bij een vervolgopleiding. Soms was ik net op tijd klaar, veel vaker had ik tijd over, soms tot wel een uur (bij een tentamen van drie uur). In principe is het tijdens een toets stil, dus of er dan tien of dertig leerlingen in zo'n lokaal zitten maakt dan ook niet bijzonder veel uit lijkt me zo. Nou ja, voor sommigen misschien wel, maar ik denk dat dochter dat best aan kan.
Ze zit nu op een kleine school met combinatieklassen. Soms heeft de ene groep een toets en werkt de andere groep zelfstandig. Dat lukt ook allemaal, ook als de andere groep bijvoorbeeld een dictee heeft waarbij het dus niet stil is omdat de leerkracht continu praat en herhaalt.
Ik denk dat het voor dochter wel fijn kan zijn om een faciliteitenkaart te hebben om bijvoorbeeld even de klas uit te mogen om af te schakelen/te ontprikkelen. Niet om dat heel vaak te gebruiken, maar wel om die optie te hebben voor als het nodig is.
Dochter heeft overigens helemaal geen koptelefoon, ze haat dingen op haar hoofd hebben. En het drukt bij de oren tegen de pootjes van haar bril. Ooit bij therapie wel eentje mogen lenen om uit te proberen, maar was absoluut geen succes. Ze raakte er vooral gefrustreerd en nog meer overprikkeld van. We hebben het daar toen bij gelaten en er geen hele zoektocht van gemaakt met het uitproberen van allerlei modellen. Het hoeft natuurlijk ook helemaal niet, zeker als het niet nodig is. Autisme is bij iedereen anders en dat 'veel' ander mensen met autisme het wel prettig vinden, wil niet zeggen dat zij dat dan ook moet vinden.
Dochter heeft wel al eens aan andere kinderen uitgelegd dat ze autisme heeft, maar niet neutraal. Was na een aanvaring met een ander kind op een kamp en ze was daar zelf heel verdrietig over, maar heeft toen wel ervaren dat kinderen er begrip voor hadden.
Die extra tijd bij toetsen is ook niet zozeer bij ASS omdat je het binnen de reguliere tijd / reguliere ruimte niet af krijgt. Maar dat je de mogelijkheid hebt voor een ontprikkelmoment als dat nodig is. En dat wordt vaak toch wel als prettig ervaren door de leerlingen. Ook zien scholen dat de resultaten echt beter zijn als er gebruik van wordt gemaakt doir deze doelgroep.
Zoals gezegd: het is altijd maatwerk, er wordt niets opgedrongen o.i.d.. maar je moet ook uitkijken voor de valkuil dat je van alles op voorhand al als " niet nodig" bestempeld terwijl er misschien - onbewust - angst voor bekendheid bij derden/ moeite met acceptatie onder zit.
Gingergirl schreef op 05-10-2026 om 13:06:
[..]
Die extra tijd bij toetsen is ook niet zozeer bij ASS omdat je het binnen de reguliere tijd / reguliere ruimte niet af krijgt. Maar dat je de mogelijkheid hebt voor een ontprikkelmoment als dat nodig is. En dat wordt vaak toch wel als prettig ervaren door de leerlingen. Ook zien scholen dat de resultaten echt beter zijn als er gebruik van wordt gemaakt.
Zoals gezegd: het is altijd maatwerk, er wordt niets opgedrongen o.i.d.. maar je moet ook uitkijken voor de valkuil dat je van alles op voorhand al als " niet nodig" bestempeld terwijl er misschien - onbewust - angst voor bekendheid bij derden/ moeite met acceptatie onder zit.
Hmm, ja oké, duidelijk.
Maar je mag doorgaans niet tijdens een toets het lokaal verlaten om te ontprikkelen toch? Want hoe borg je dan dat er geen fraude wordt gepleegd? Dan moet er iemand bij blijven en heb je dus sowieso al twee surveillanten nodig. Tijdens een toetsweek met een apart lokaal voor kinderen met een diagnose is dat wellicht te realiseren. Tijdens een reguliere overhoring in de klas lijkt het me niet haalbaar.
Moeite met acceptatie zal er vast onder zitten, ik doe echt mijn best hoor, soms zie ik het zelf ook niet als zodanig tot ik er hier op gewezen wordt, dus bedankt daarvoor.
We gaan gewoon bespreken wat er bij dochter speelt aan problematiek en open de vraag op tafel leggen wat er mogelijk is, wat wij en dochter wenselijk vinden en hoe we dat vorm gaan geven.
Kennen jullie Loops oordopjes? Heel handig als ze een koptelefoon niet verdraagt.
IMI-x2 schreef op 05-10-2026 om 13:31:
Kennen jullie Loops oordopjes? Heel handig als ze een koptelefoon niet verdraagt.
Nee, kende ik nog niet, maar is misschien wel een optie, mocht ze ooit behoefte hebben aan geluidsdemping. Zijn ook niet heel duur zo te zien, scheelt ook.
MamaE schreef op 05-10-2026 om 13:58:
[..]
Nee, kende ik nog niet, maar is misschien wel een optie, mocht ze ooit behoefte hebben aan geluidsdemping. Zijn ook niet heel duur zo te zien, scheelt ook.
Mijn zoon met ASS vindt ze fijn. Hij heeft er verschillende, met meer en minder demping.
