Ervaringen langer kleuteren vanwege sociaal emotionele redenen
Ik lees al een tijdje mee op dit forum en er zijn echt zaken die veel heftiger zijn dan waar ik mee zit. Maar toch zou ik graag input of ervaringen willen horen van jullie over het volgende onderwerp.
De juffen van mijn zoontje (5 jaar oud, herfst leerling van oktober) vinden dat mijn zoontje groep 2 nog een keer zou moeten doen omdat hij op een aantal punten “jong gedrag” vertoond. Cognitief zou hij het aankunnen, maar sociaal emotioneel niet. Het voornaamste probleem is dat hij niet makkelijk aan verplichte werkjes te zetten is (je moet de discussie met hem aangaan). Wij herkennen dit thuis en wij hebben onze manieren om hem wel te laten doen wat hij moet doen. Beslissing is nog niet definitief gemaakt, maar de winstwaarschuwing is al wel afgegeven.
Nou is dit koppigheid een probleem dat al op de crèche speelde. Ze vonden hem gezellig en sociaal. Maar hij luisterde regelmatig niet en als hij iets niet wilde doen, dan deed hij het gewoon niet. Dan kreeg je hem niet aan de praat. Thuis merkten we dat hij veel dingen gelijk kan, maar dat hij het dan heel moeilijk vindt als hij het niet gelijk kan. En het dan blijft vermijden.
We zitten nu halverwege groep 2 en die koppigheid is er dus nog steeds. De twee groepen 3 van volgend schooljaar zullen door bezuinigingen heel groot zijn (31 kinderen). Allebei de juffen van die groepen zijn erg streng. Dan gaat mijn zoontje, als hij blijft zoals hij nu is, ook in eerste instantie in het verzet. Er is door die grootte ook geen ruimte voor onderhandelingen, je moet gewoon. Ik heb ook een dochter van 9 die in groep 6 zit en best leuk meedoet op school. Zoontje haalde veel cognitieve mijlpalen eerder dan zijn zus en je merkt dat hij dingen sneller oppakt. Maar ik zie wel dat zij schoolser was met 5,5.
Alleen vraag ik me af, omdat dit probleem al langer speelt en zijn koppigheid verder gaat mijns inziens dan een erg lange versie van de peuterpuberteit, of langer kleuteren dan de heilige graal is? Groep 3 zal dan over 1,5 jaar niet zo heel grote verandering zijn, ervan uitgaande dat hij volgend jaar een cognitief wat uitdagender programma krijgt. Dan kom je er mee weg als je weinig doet. Maar verschuif je het probleem dan niet naar groep 4? De juffen zien het als een kwestie van langer rijpen. Maar is dat het wel? Is het niet een karakter probleem dat op een andere manier getackeld kan worden?
Heeft iemand een soortgelijk geval meegemaakt met hun kind? En merkte je dat langer kleuteren hielp?
Jorni schreef op 03-03-2026 om 11:20:
[..]
Deze reactie zie ik nu pas. Ik vraag me af wat je hier precies mee bedoelt. Om wat voor soort details met betrekking tot de uitleg gaat het dan? Watvoor soort uitleg volstaat in dat geval dan wel? En op welke andere wijze zouden werkjes eventueel passender aangeboden kunnen worden?
Voorbeeld: kind ziet andere kinderen een tekening maken. Juf vraagt wil je ook tekenen? Kind zegt ja, maar vraagt zich vervolgens af: tekenen we allemaal hetzelfde en wat tekenen we dan, gebruik ik potloden of stiften of mag ik ze ook allebei gebruiken?
En omdat die details onduidelijk zijn begint het maar niet. Andere kinderen vullen dat zelf in en beginnen met iets.
De juf blijft aandringen op begin maar met tekenen. Kind ziet alleen een groot vel met mogelijkheden en onduidelijkheden. Dezelfde boodschap nog een keer herhalen heeft dan geen zin, het lost de onduidelijkheden niet op. Maar kind kan ook nog niet zelf de vragen stellen want dat wordt dan weer gezien als de discussie aangaan, diepe zucht van de juf die nogmaals herhaalt dat het kind moet beginnen.
Zelfde met rekensommen straks in groep 3, maak je de sommen van links naar rechts of rijtje voor rijtje van boven naar beneden? Als je er 10 moet maken en er staan er 15 in 3 rijtjes: doe je dan rijtje 1 en 2, 2 en 3 of 1 en 3 of uit alle rijtjes wat.
lezen: we gaan lezen in hoofdstuk 1. Beginnen we bij het begin dat ik al gelezen heb, lezen we zacht, lezen we hard, lees ik tot het eind van het hoofdstuk of ga ik door in hst 2.
Jorni schreef op 03-03-2026 om 11:30:
[..]
Dat geloof ik. Wel fijn dat het uiteindelijk is goed gekomen. Ook eenmaal in groep 3 zal ik er dan bovenop moeten blijven zitten. Mijn kind blijft er een met een sterke eigen wil en een gebruiksaanwijzing. Wel denk ik dat de structuur en het feit dat het echte leren dan gaat beginnen meer op hem gaat aansluiten. En ook gelet op zijn leeftijd (hij is geen herfstkind maar net een voorjaarskind). De werkjes die hij nu krijgt vindt hij heel makkelijk zegt hij en doet hij gelukkig ook goed (gezien aan het dikke boekje met werkbladen die hij naar huis heeft gekregen). Dus hopelijk goed nieuws tijdens het komende oudergesprek, maar met school weet je het nooit heb ik tot nu toe gemerkt. Ze denken er erg in hokjes, schema's en tabelletjes en ze zijn niet heel goed in het omgaan en interpreteren van gedrag (alleen wel in het observeren ervan). Het gewoon logisch nuchter nadenken is regelmatig ver te zoeken en ik vind dat gek om dat te zien juist bij professionals die met jonge kinderen werken.
Hee Jorni, deze laatste frustratie herken ik wel een beetje. Iig in mijn zoontje's geval. De IB'er had mijn zoontje bijvoorbeeld bekeken verder dan " hoeveel letters ken je al" en " tot hoeveel kan je tellen" en gaf aan dat hij een enorme woordenschat heeft en heel slim is. Maar toch scoort hij dan gemiddeld op woordenschat op zijn rapport, net zoals zijn zus op die leeftijd. Omdat hij niet lekker meedoet in het kringgesprek. Terwijl ik dan wel een verschil zie qua communicatieve vaardigheden van die 2 op dezelfde leeftijd
Mijn dochter had in groep 2 een docente die wel echt verder keek dan dat. En eigenlijk vanaf groep 4 ook. Maar ik begrijp dat jij je kind graag wilt laten versnellen?
RaSa schreef op 03-03-2026 om 09:23:
Kinderen zijn met 4 jaar nog steeds niet leerplichtig. Maar de meeste zijn wel toe aan school op die leeftijd.
Vroeger was idd de peildatum september. Je stroomde dus wel in als je 4 werd maar was je nog geen 6 begin september ging je nog een jaar kleuteren. Maar ook toen keken ze wel naar de individuele leerling. Ik was van eind oktober en mocht wel door naar groep 3.
Nadeel daarvan kwam pas op de middelbareschool. In de brugklas, verbergen voor je klasgenoten dat je stiekem nog graag met playmobiel speelt. Later als 13/14 jarige tussen de 15/16 jarige. En ook dan wil je erbij horen en mee doen. Terwijl ik social emotioneel nog helemaal niet zover was.
Maar goed. Dat probleem is er eigenlijk niet meer. Juist omdat de peildatum nu op december ligt. Je ben dus niet meer het enige 5 jarige tussen de 6 en 7 jarige.
Groep 3 is van de basisschool die in 1985 is ingevoerd. Daar heeft nooit een peildatum bij gehoord. Elk kind zou beoordeeld moeten worden op wat het kan. Waarbij dan vaak extra aandacht is voor de herfstleerlingen .
Meesje schreef op 03-03-2026 om 10:04:
Ik zie hier veel mensen reageren wiens kind cognitief voor lag. Dan zal extra kleuteren alleen maar frustrerend zijn. Maar dat zie ik TO niet schrijven; kind kent letters, maar kan niet lezen, de werkhouding is niet optimaal en voor de fijne motoriek heeft hij extra hulp nodig gehad. Dat klinkt niet als een kind dat voorligt. Gewoon een normaal kind met sterkere en zwakkere kanten. En dan is het de afweging of een jaartje extra kleuteren hem juist helpt om groep 3 beter aan te kunnen. Of dat dat in zijn geval geen meerwaarde heeft.
Aan die dingen kun je helemaal niet zien of een kind een voorsprong heeft. Mijn hoogbegaafde kind in groep 1 liet niemand merken dat ze kon lezen (want dat hoor je pas te leren in groep 3), had motorische therapie en deed niets op school behalve voor zich uit staren. Eenmaal in groep 3 ging ze als een speer. Je moet echt goed kijken, per kind, en niet per se alleen uitgaan van wat ze op school (in de kleuterklas) laten zien.
Ysenda schreef op 03-03-2026 om 11:56:
[..]
Voorbeeld: kind ziet andere kinderen een tekening maken. Juf vraagt wil je ook tekenen? Kind zegt ja, maar vraagt zich vervolgens af: tekenen we allemaal hetzelfde en wat tekenen we dan, gebruik ik potloden of stiften of mag ik ze ook allebei gebruiken?
En omdat die details onduidelijk zijn begint het maar niet. Andere kinderen vullen dat zelf in en beginnen met iets.
De juf blijft aandringen op begin maar met tekenen. Kind ziet alleen een groot vel met mogelijkheden en onduidelijkheden. Dezelfde boodschap nog een keer herhalen heeft dan geen zin, het lost de onduidelijkheden niet op. Maar kind kan ook nog niet zelf de vragen stellen want dat wordt dan weer gezien als de discussie aangaan, diepe zucht van de juf die nogmaals herhaalt dat het kind moet beginnen.
Zelfde met rekensommen straks in groep 3, maak je de sommen van links naar rechts of rijtje voor rijtje van boven naar beneden? Als je er 10 moet maken en er staan er 15 in 3 rijtjes: doe je dan rijtje 1 en 2, 2 en 3 of 1 en 3 of uit alle rijtjes wat.
lezen: we gaan lezen in hoofdstuk 1. Beginnen we bij het begin dat ik al gelezen heb, lezen we zacht, lezen we hard, lees ik tot het eind van het hoofdstuk of ga ik door in hst 2.
Bedankt voor deze toelichting. Dit zou ook best voor mijn kind goed op kunnen gaan dus Dit ga ik wel onthouden mocht dat nodig zijn. Ik merk dat hij er goed op gaat als hem bepaalde dingen kort to the point worden uitgelegd, ook dit soort dingen die open deuren lijken te zijn. Na 1 keer zeggen doet hij het dan en onthoudt hij het ook meteen.
Ber7808 schreef op 03-03-2026 om 11:53:
[..]
Hi Jorni, mijn zoontje is minder ver dan de jouwe hoor. Iig met lezen. Met rekenen dan wel weer. Maar wat ik uit jouw andere posts lees, is dat jouw zoontje wel serieus bezig is thuis (maar ik kan me vergissen). Mijn zoontje als hij er zin heeft. Dan kan het ontzettend hard gaan en zit hij er helemaal in. Maar hij kan er ook helemaal geen zin in hebben en dan rustig zeggen dat hij het niet kan (terwijl hij dat de dag daarvoor nog heel enthousiast heel goed deed). Ook op dit punt vind ik het lastig om in te schatten of langer kleuteren helpt om dit te verbeteren, of juist averechts werkt.
Op zijn tijd wel onderdaad ja. Dan komt hij met me toe en dan begint hij daarover. Of als ik hem voor lees dan leest hij zo woorden vloeiend op. Maar wat jij beschrijft herken ik ook wel. Kleuteren gaat dit niet oplossen. Ik denk dat dit voor jouw kind wellicht ook opgaat maar dat kun jij als ouder het beste inschatten. Het is denk ik een stukje karakter en we zijn nu eenmaal geen leerkracht dus mogelijkheden zijn beperkt als ouder. Ik wil niet versnellen maar dat hij gewoon naar groep 3 gaat. Hopelijk denkt school daar ook zo over. Het enige waar ze over kunnen zeuren is soms zijn eigenwijze werkhouding, maar ik hoop dat dat nu goed is of goed genoeg is.
Peaches schreef op 03-03-2026 om 12:25:
[..]
Aan die dingen kun je helemaal niet zien of een kind een voorsprong heeft. Mijn hoogbegaafde kind in groep 1 liet niemand merken dat ze kon lezen (want dat hoor je pas te leren in groep 3), had motorische therapie en deed niets op school behalve voor zich uit staren. Eenmaal in groep 3 ging ze als een speer. Je moet echt goed kijken, per kind, en niet per se alleen uitgaan van wat ze op school (in de kleuterklas) laten zien.
Ik denk dat in groep 3 ook makkelijker dit soort dingen boven water komen omdat dan het echte leren begint en het echte hele speelse afgenomen is. Tenzij kind naast heel slim ook extreem voorloopt denk ik. Dan al eerder denk ik.
Peaches schreef op 03-03-2026 om 12:25:
[..]
Aan die dingen kun je helemaal niet zien of een kind een voorsprong heeft. Mijn hoogbegaafde kind in groep 1 liet niemand merken dat ze kon lezen (want dat hoor je pas te leren in groep 3), had motorische therapie en deed niets op school behalve voor zich uit staren. Eenmaal in groep 3 ging ze als een speer. Je moet echt goed kijken, per kind, en niet per se alleen uitgaan van wat ze op school (in de kleuterklas) laten zien.
Dit. Onze jongste kon een klein beetje lezen in groep 2. Nu na half jaar groep 3 loopt hij ruim voor op het gemiddelde. (Niet getest hb nog, maar de vermoedens zijn er)
En Ik denk dat dit zeker bij jongens nog regelmatig over het hoofd wordt gezien.
Peaches schreef op 03-03-2026 om 12:25:
[..]
Aan die dingen kun je helemaal niet zien of een kind een voorsprong heeft. Mijn hoogbegaafde kind in groep 1 liet niemand merken dat ze kon lezen (want dat hoor je pas te leren in groep 3), had motorische therapie en deed niets op school behalve voor zich uit staren. Eenmaal in groep 3 ging ze als een speer. Je moet echt goed kijken, per kind, en niet per se alleen uitgaan van wat ze op school (in de kleuterklas) laten zien.
Sja, dat zijn de enige dingen die we weten van het kind. Waar moeten we dan uit afleiden dat dit kind voorligt?
Ik begrijp best dat er kinderen zijn die zich heel snel ontwikkelen. Maar op dit forum wordt zo'n beetje ieder kind 'wrs hb' verklaard. Er bestaan natuurlijk ook gewoon kinderen die gemiddeld presteren omdat ze gemiddeld zijn. Gemiddelde kinderen bestaan daadwerkelijk. Op dit forum niet. Maar in de echte wereld wel. In die wereld komt het ook voor dat een kind daadwerkelijk iets nog niet zo goed kan, zoals lezen. Niet omdat het onderpresteert of een of andere stoornis heeft, maar gewoon, omdat veel 5 jarigen nu eenmaal niet kunnen lezen.
Dus het zou zomaar kunnen dat het kind is zoals TO diens kind kent; koppig, goed in rekenen, niet zo geïnteresseerd in werkjes, motorisch zwak, gebaat bij structuur. Grote kans immers dat TO diens eigen kind kent. En dan is de vraag; wat past bij dát kind.
Temet schreef op 02-03-2026 om 19:32:
Ik blijf het toch merkwaardig vinden dat "sociaal-emotioneel er nog niet aan toe" alleen maar een criterium is bij de overgang van 2 naar 3. Ze laten nooit iemand groep 6 overdoen wegens jong gedrag.
Ik snap het wel. Tamelijk reactionair standpunt misschien, maar goed onderwijs aan kleuters zou in mijn ogen niet gegeven moeten worden in een leerstofjaarklassensyteem maar in een doorlopend leerlijn met veel handelend leren. In de meeste landen om ons heen zijn kleuterschool en lagere school ook nog steeds gescheiden. Dat ze in ons land in de crisisjaren 80 samengevoegd zijn, was een straffe bezuinigingsmaatregel met een schamele pedagogisch-didactische schaamlap.
Bij dochter die groep 2 overgeslagen had, hebben we later betreurd dat er geen mogelijkheid was om groep 8 te doubleren. Die heeft omdat ze sociaalemotioneel ook jong was voor haar kalenderleeftijd het moeilijk gehad de eerste jaren op de middelbare. Gelukkig blijf je daar wel zitten als je niks uitvoert 
Dit gezegd hebbende, lijkt me dat een koppig karaktertrek niet verdwijnt met een jaartje langer kleuteren. Als die koppigheid voortkomt omdat kind zich de tandjes verveelt, zou het wel eens een averechts effect kunnen hebben. Mijn dwarsliggerzoon was in groep 3 gebaat bij een leerkracht waar niet mee te spotten viel, maar die wel oog voor hem had en van uitdagend rekenwerk voorzag. Ik mag ook hopen dat ze in een groep 3 met 31 kinderen ook wel een klassenassistent oid rondloopt. Anders zou ik zelfs als ouder nog een schoolwissel overwegen.
Meesje schreef op 03-03-2026 om 12:50:
[..]
Sja, dat zijn de enige dingen die we weten van het kind. Waar moeten we dan uit afleiden dat dit kind voorligt?
Ik begrijp best dat er kinderen zijn die zich heel snel ontwikkelen. Maar op dit forum wordt zo'n beetje ieder kind 'wrs hb' verklaard. Er bestaan natuurlijk ook gewoon kinderen die gemiddeld presteren omdat ze gemiddeld zijn. Gemiddelde kinderen bestaan daadwerkelijk. Op dit forum niet. Maar in de echte wereld wel. In die wereld komt het ook voor dat een kind daadwerkelijk iets nog niet zo goed kan, zoals lezen. Niet omdat het onderpresteert of een of andere stoornis heeft, maar gewoon, omdat veel 5 jarigen nu eenmaal niet kunnen lezen.
Dus het zou zomaar kunnen dat het kind is zoals TO diens kind kent; koppig, goed in rekenen, niet zo geïnteresseerd in werkjes, motorisch zwak, gebaat bij structuur. Grote kans immers dat TO diens eigen kind kent. En dan is de vraag; wat past bij dát kind.
Maar ook als hij gemiddeld is, kan hij waarschijnlijk prima naar groep 3. Hij is van oktober, dus dan heeft hij een week of zes korter gekleuterd dan het gemiddelde van twee jaar. Dat is niet schokkend.
Ik heb niet alle reacties gelezen, maar even een andere invalshoek. Ik heb twee voorlijke kinderen die allebei (middenbouw) liever bij de kleuters zouden zitten omdat ze dan nog een beetje het gevoel hebben dat ze wat te kiezen hebben dan continue die suffe taakjes te doen die school nu eenmaal met zich meebrengt.
Ik had ze een extra jaar kleuteren gegund, gewoon omdat ze dan nog niet zo veel ‘moeten’, want ze vinden de taakjes sowieso stom en saai, ook als ze moeilijker zijn. Ze zouden liever wat meer keuzevrijheid hebben en volgens mij zouden ze dan ook leren wat nodig was, maarja dan moeten we van school wisselen want dat zit er in het huidige onderwijssysteem nou eenmaal niet in.
Mijn ervaring met twee novemberkinderen met 2 jaar leeftijdsverschil. Ik had altijd het gevoel dat er meer dan twee jaar tussen zat, tussen dochter (oudste) en zoon.
Op haar derde verjaardag zei dochter, volgend jaar word ik 4 en mag ik naar school, en toen ze haar vriendjes, die een half jaar ouder waren, naar school zag aan en was ze erg boos dat ze zo lang moest wachten. Dat compenseerde ze door alvast te leren lezen en rekenen. Van dochter werd gezegd dat ze sociaal-emotioneel nog niet toe was aan groep 3, dus die ging van groep 0, naar groep 1 verder naar groep 2, daar zijn we in meegegaan, de juffen zien meer kinderen dan wij als ouders. De juf die ze in groep 2 kreeg, had al snel door dat ze daar niet thuishoorde, omdat wat ze vertelde niet te vatten was door haar klasgenoten. Dochter is met de herfstvakantie naar groep 3 gegaan en daar liep ze alleen wat achter met schrijven, voor de rest liep ze voor. Rond de middelbare had ik wel het idee dat ze sociaal-emotioneel wat achterliep bij de rest, maar dat kan ook iets van karakter zijn.
Zoon was ook niet dom, kon lezen met 5 jaar, maar had jongere vriendjes en was heel speels. Die heeft dus zo'n 3 jaar gekleuterd en hij heeft zich daar niet verveeld. Hij was wel erg druk in de klas, volgens de juf van groep 3 zo druk dat ze dacht dat hij daar nog wel problemen mee kon krijgen omdat hij geen tijd had om iets op te pikken. Dat is reuze meegevallen, had nooit ergens prolemen mee als hij iets wilde leren pikte hij het in minder dan geen tijd op. Als hij het niet wilde duurde het iets langer.
Eindstand, nu ze volwassen zijn: allebei de universiteit afgerond, met hoge cijfers en een goed tempo, zoon met een master, dochter met een dr-titel.
Dus zowel langer kleuteren als korter kleuteren kan prettig zijn voor een kind, het hangt van je kind af. Verveling of vriendjes die jonger/ouder zijn kan een reden zijn om langer/korter te kleuteren.
Schemerlampje schreef op 03-03-2026 om 11:56:
In mijn tijd ging je niet naar school op het moment dat je vier werd, maar in het schooljaar volgend op je 4e verjaardag. Met uitzondering van de september kinderen. Die begonnen in dat schooljaar. Ik ben van september en ging naar de eerste kleuterklas toen ik nog 3 was. Mijn broertje is van november en die was al bijna 5 voordat hij naar de kleuterschool ging. Ik ben van 1973, hij van 1976.
Ik ben van 1968 en ben van oktober. Ik heb gewoon gelijk naar school gegaan. En hoefde niet te wachten. Heb dat ook ook nog nooit eerder gehoord dat je een schooljaar moest wachten. Mijn broer is van juni 1973 en ook die ging vanaf zijn 4e naar de kleuterschool.
Hoe meer ik lees, hoe meer ik denk: laat je zoon maar naar groep 3 gaan.
Een koppig karakter (koester dat ook in plaats van het alleen als lastig te zien) is niet in een jaar langer kleuteren voorbij.
